با وجود گزارش هاى متعدد از دست داشتن «معمر قذافى» رهبر ليبى در طرح ترور ملك عبدالله، وليعهد عربستان، آمريكا با تاسيس رسمى دفتر ارتباطى خود در طرابلس، روابط مستقيم خود را به طور رسمى با ليبى پس از ۲۴ سال از سر گرفت.
اين اتفاق را درواقع شايد بتوان مهمترين رويداد از زمانى دانست كه قذافى با اعلام عزم كشورش به عقب نشينى از برنامه هاى هسته اى در آذرماه گذشته در پى آن بوده است. رهبر ليبى كه تاكنون بارها خود را به عنوان زمامدارى غيرقابل پيش بينى با ويژگى هاى منحصر به فرد و جالب در عرصه بين المللى شناسانده طى دو دهه گذشته يكى از منتقدين اصلى سياست هاى آمريكا بوده است. وى در موقعيت هاى مختلف و به بهانه هاى متعدد در اين دوران سلطه طلبى واشنگتن را غيرقابل بخشش اعلام . و اين روند را حتى در زمانى كه دموكرات ها قدرت را در آمريكا در دست داشتند با شدت و حدت دنبال مى كرد. نكته جالبى كه بيش از پيش صاحب نظران سياسى را در مورد تغيير موضع ناگهانى سرهنگ قذافى بهت زده كرده اين واقعيت است كه وى عادى سازى روابط با آمريكا را در دوران رياست مستبدترين رئيس كاخ سفيد و در زمانه اى كه يكجانبه گرايى واشنگتن در تعاملات جهانى و اقدامات قهرآميز بيش از پيش نمود يافته، در دستور كار قرار داده است.
اما آمريكايى ها نيز در سوى ديگر ماجرا درصدد هستند دادن پاداش هاى خود را به ليبى سركش ديروز و «كشور برادر» امروز بيش از پيش برجسته ساخته تا احتمالاً سرهنگ قذافى را به درس عبرتى براى ساير كشورهاى دشمن، حامى تروريسم و توليدكننده سلاح هاى كشتارجمعى تبديل كنند. با اين حال به نظر مى رسد كه واشنگتن همچنان در انتظار نشانه هايى روشن تر و بيشتر از حسن نيت ليبى در برقرارى روابط مستقيم حسنه با آمريكا است. روابط طرابلس و واشنگتن در سال ۱۹۸۰ در پى تعطيلى سفارت آمريكا در ليبى به تيرگى گرائيد. بمباران شهرهاى طرابلس و بن غازى توسط هواپيماهاى آمريكايى در سال ۱۹۸۶ روابط سرد دو طرف را به موضعگيرى هاى خصمانه نسبت به طرف مقابل تبديل كرد و اين روند تا پيش از عقب نشينى ليبى از برنامه هاى هسته اى اش ادامه يافت.
آمريكايى ها در روزهاى پيش با اعزام يك هيأت نمايندگى از وزارت خارجه خود زمينه آغاز به كار دفتر روابط آمريكا و ليبى را در طرابلس فراهم آوردند. «ويليام برنز»، دستيار وزير امور خارجه آمريكا با صدور بيانيه اى روز گذشته از افتتاح اين دفتر در طرابلس خبر داد و به طور رسمى از سرگيرى روابط مستقيم ديپلماتيك دو كشور را اعلام كرد. برنز گفت: «اين امر پس از ۲۴ سال از خروج كاركنان آمريكايى و تعطيلى سفارتخانه آمريكا در طرابلس انجام شد.» وى تاكيد كرد كه ليبى نيز اقدامات خود را براى حضور مجدد ديپلمات هاى اين كشور در آمريكا انجام خواهد داد. دستيار وزير امور خارجه آمريكا اين بيانيه را پس از ديدار با قذافى و ساير وزراى دولت ليبى صادر كرد. خبرگزارى رسمى ليبى نيز اعلام كرد كه جورج بوش، رئيس جمهور آمريكا با ارسال نامه اى به قذافى از همكارى ميان كارشناسان آمريكايى و ليبيايى در زمينه توقف برنامه هاى توليد سلاح هاى كشتارجمعى ليبى قدردانى كرد.
خبرگزارى «جانا» گفت: «بوش در نامه اى به رهبر برادر (قذافى) ابراز اميدوارى كرد كه روند ارتقاى روابط دوجانبه به سرعت به سطح اميدواركننده اى برسد.» اين خبرگزارى همچنين افزود كه برنز در جريان دومين ملاقات خود از طرابلس طى سه ماه گذشته نامه بوش را به قذافى تسليم كرده است.
برنز در بيانيه خود گفت كه وى و«كوفر بلاك»، رئيس دفتر ضدتروريسم وزارت خارجه آمريكا با قذافى درباره اتهامات جديد در رابطه با ليبى و عربستان سعودى تبادل نظر كرده اند. «آدام ارلى» سخنگوى وزارت امور خارجه آمريكا نيز گفت: «فكر مى كنم نگرانى هايمان درباره توطئه ملك عبدالله را روشن كرده ايم.» وى افزود: «اگر صحت گزارش ها ثابت شود، ادامه روابط رو به گسترش ما با ليبى زير سئوال مى رود.» اين در حالى است كه برنز، هيچ اشاره اى به اظهارنظر قذافى درباره گزارش هاى توطئه ترور وليعهد عربستان نكرد. دستيار وزير امور خارجه آمريكا تاكيد كرد كه دو طرف مذاكرات كامل و جامعى درباره تعهد ليبى در حمايت از جنگ با تروريسم، عدم استفاده از زور براى اهداف سياسى و انجام قول هاى داده شده براى متوقف كردن تمامى حمايت ها از تروريسم داشته اند.
اگرچه اقدامات غيرمنتظره قذافى طى ۸ ماه گذشته حكايت از آتش تند وى از برقرارى روابط كشورش با آمريكا دارد، اما حركت احتياط آميز واشنگتن در اين راستا كه اغلب با گوشزد كردن شرايط مختلف به طرف مقابل همراه بوده است نشان مى دهند كه آمريكايى ها با وجود تاثيرات مثبتى كه اين دستاورد جنگ عليه ترور (عقب نشينى ليبى از برنامه هاى هسته اى )مى تواند بر ساير كشورهاى سركش داشته باشد، درصدد دستيابى به تضمين هاى عملى از سوى ليبى پيش از هر نوع تغيير مثبت در روابط واشنگتن _ طرابلس است. مطرح كردن بحث طرح ترور ملك عبدالله، تاكيد نامه بوش بر امكان ارتقاى سطح روابط و افتتاح دفتر روابط آمريكا در طرابلس به جاى كنسولگرى و يا حتى سفارتخانه را شايد بتوان به عنوان شواهدى بر تداوم اين روند در ملاقات اخير ويليام برنز و رهبر ليبى ذكر كرد. از طرفى آمريكا تلاش مى كند تا در موقعيت كنونى از برقرارى روابط ديپلماتيك با ليبى به بهترين نحو ممكن بهره مند شود.
«كاندوليزا رايس» مشاور امنيت ملى بوش روز دوشنبه از همكارى هاى طرابلس در مورد اين بحران تشكر كرد. وى تاكيد كرد كه آمريكا در كنار سايرين از جمله ليبيايى ها درصدد است تا راه سومى را براى رساندن كمك هاى انسان دوستانه به دارفور پيدا كند. ويليام برنز نيز گفت كه هيات نمايندگى آمريكا مراتب تشكر خود را از كمك هاى انسانى ليبى به قربانيان جنگ داخلى در منطقه دارفور سودان اعلام داشته است. ليبى در شمال آفريقا يك بازيگر تعيين كننده به حساب مى آيد و همكارى اين كشور با آمريكا براى برقرارى امنيت در اين منطقه بسيار حياتى است. تلاش ليبى براى حل موضوع دارفور اين فرصت را براى واشنگتن مهيا خواهد ساخت تا با فراغ بال بيشتر طرح هاى نظامى و سياسى خود را در منطقه خليج فارس به اجرا درآورد.
بوش آوريل گذشته (فروردين - ارديبهشت) دستور ازسرگيرى روابط اقتصادى با ليبى از جمله صدور اجازه به شركت هاى آمريكايى براى خريد نفت ليبى را صادر كرد. اما ليبى همچنان از فهرست كشورهاى حامى تروريسم وزارت خارجه آمريكا خارج نشد. پس از آنكه واشنگتن نشانه هاى مثبت ديگرى از سوى طرابلس دريافت كرد، بحث ازسرگيرى روابط كامل ديپلماتيك ميان دو طرف جدى شد. تا اينكه بالاخره روز گذشته با افتتاح دفتر روابط آمريكا در ليبى بروز عينى يافت. اما افتتاح اين دفتر با تاكيد بر پيگيرى توطئه ترور ملك عبدالله همراه بوده است، افزون بر اينكه هنوز نام ليبى از فهرست حاميان تروريسم خط نخورده است.
فشارهاى آمريكا به طرابلس در مورد پرونده ليبى با وجود عدم وجود روابط حسنه اين كشور با آمريكا سال گذشته به ثمر نشست و قذافى را در نهايت به پذيرش غرامت به خانواده هاى قربانيان اين حادثه مجبور كرد. تداوم چنين سياستى در دوران برقرارى روابط ديپلماتيك ميان دوطرف از طريق پيگيرى توطئه ترور ملك عبدالله حكايت از اين دارد كه واشنگتن درصدد است همچنان اين روند يا به تعبيرى اهرم هاى فشار را به منظور حصول نتايج بهتر در نوع تعامل با ليبيايى ها براى خود حفظ كند.
