امروز مردم سراسر بوليوى به پاى صندوق هاى راى مى روند تا در مورد آ ينده منابع سرشار گاز كشورشان تصميم گيرى كنند. اصلى ترين منبع در اين كشور همين گاز طبيعى است و به همين دليل سنديكا ها از مردم خواسته اند طورى راى دهند كه ناسيوناليسم در بوليوى حفظ شود.

«همه عليه ترامپارندوم!» روبرتو دلاكروز رهبر يكى از سنديكا هاى بوليوى رفراندومى را كه قرار است امروز برگزار شود تحريم كرده است. حدود ۴/۴ ميليون نفر از مردم اين كشور به پاى صندوق ها مى روند تا در مورد سياست انتقال هيدروكربور هاى كشورشان نظر بدهند. دلاكروز اين رفراندوم را «ترامپارندوم» يعنى «تله رفراندوم» نامگذارى كرده و براى تاثير گذارى بيشتر بر افكار مردم تصنيفى جالب را نيز با آن همراه كرده است.

رهبر محبوب مردم شهر ال آلتو واقع در بلندى هاى لاپاز و همچنين كارگران بوليوى براى به شكست كشاندن اين رفراندوم تا آخرين توانشان تلاش مى كنند. امروز قرار است آنها در راس «اعتصاب داخلى» بوليوى قرار گيرند، جاده ها را مسدود كنند و هر طور شده مانع گشايش حوزه هاى راى گيرى شوند آنها در اين راه تنها نيستند. فليپه كوئيسپه رهبر اقوام «آيمارا» نيز قول داده به نوبه خود دست به هرج ومرج بزند. پليس از پايتخت گرفته تا روستا هاى كوچك سرخپوست نشين همه جا را تحت نظر گرفته است. چرا كه اعتصاب كنندگان كابوس دائمى رئيس جمهور كارلوس مسا هستند.

او موفقيت اين رفراندوم را شرط اصلى ماندن در قدرت مى داند و به همين دليل است كه از مدت ها قبل مشاورانى را به همه نقاط كشور و تمامى جبهه ها اعزام كرده و در اين ميان از كليسا ها نيز به عنوان واسطه استفاده شده است.

حدود يك سالى است كه گاز اصلى ترين موضوع درگيرى ها در بوليوى شده است. در پايان سال هاى دهه ۱۹۹۰، بوليوى موفق به كشف منابع طبيعى قابل توجهى (۱۵۰ ميليارد مترمكعب) شد كه پس از ونزوئلا، اين منبع بزرگ ترين منبع گاز در آمريكاى لاتين به شمار مى رود و براى كشورى كه بيش از ۶۰ درصد جمعيتش زير خط فقر قرار دارند حكم مائده اى آسمانى دارد. پس از اين حادثه بود كه مردم بوليوى بر سر اين منبع بالقوه سرشار دچار چنددستگى شدند تا حدى كه دولت ديگر نتوانست منحصراً روى اين منابع دست بگذارد.

قوانينى كه گونزالس سانچز دى لوزادا معروف به «گونى» (وى پيش از كارلوس مسا برسر قدرت بود) در دهه ۱۹۹۰ وضع كرد، كنترل كامل ميدان هاى اصلى منابع طبيعى را كه در جنوب كشور متمركز شده اند به شركت هاى خارجى واگذار كرد.

سپتامبر ۲۰۰۳ آغاز اجراى طرح گونى براى صدور گاز به ايالات متحده و مكزيك از راه شيلى نمكى بود كه بر زخم ها پاشيده شد. چرا كه شيلى دشمن موروثى مردم بوليوى به شمار مى رود. اواخر قرن نوزدهم شيلى آنها را از دسترسى به دريا محروم كرد. سنديكا ها و جنبش هاى بومى (بوميان ۷۰ درصد جمعيت كشور را تشكيل مى دهند) به شدت با طرح مخالفت كردند و در نهايت كار به جايى رسيدكه به كل با صدور گاز مخالفت شد و مردم خواستار ملى شدن هيدروكربور ها شدند. گونى كه به سركوب روى آورده بود موجب مرگ ۸۰ نفر و راديكاليزه شدن اپوزيسيون ها شد و در نهايت در ماه اكتبر مجبور به استعفا و پناهندگى به آمريكا شد.

زمانى كه كارلوس مسا، معاون رئيس جمهور وقت، جانشين او شد قول داد در هر طرحى كه به منابع طبيعى مربوط مى شود دست به رفراندوم بزند و اين كار پس از ۷۳ سال، براى اولين بار بود كه صورت مى گرفت. ۸ ماه پس از رسيدن او به قدرت، شوق به سرخوردگى بدل شد. خوسه ميرتنباوم جامعه شناس و مسئول بخش تحقيقات دانشگاه گابريل رنه مورنو در سانتاكروز مى گويد: «مسا با محبوبيت بى سابقه اش اين امكان را داشت كه به بوليويايى ها پيشنهاد تغييرات ريشه اى بدهد. او برخوردى دوگانه دارد و مطمئناً پس از رفراندوم دقيقاً در شرايطى قرار مى گيريم كه در زمان سانچز دى لو سارا داشتيم.»جنبش هاى اجتماعى افراطى گراى چپ تنها گروهى نيستند كه به مخالفت مى پردازند.

رئيس دولت كه قبول كرده بود به ۵ سئوال بلند و مبهم مخالفان پاسخ دهد حاضر نشد به سئوالى كه گسستگى كشور را در بردارد پاسخ دهد. سئوال اين بود: «منابع طبيعى كشور به چه كسانى تعلق دارد؟»

مشكل اصلى رفراندوم اين است كه قانون ۱۶۸۹، سمبل سياست گونى را فسخ مى كند. اما چارچوب قانونى آن ده ها متن ديگر را دربرمى گيرد. فرناندو وينسنتى كارشناس مسائل مربوط به انرژى مى گويد: «در نهايت، مسا به هيچ يك از منافع اصلى كه از اين طرح عايد مى شد دست نخواهد زد، چرا كه با توجه به مشروعيت رفراندوم نمايندگان را وادار خواهد كرد به قوانينى راى دهند كه مى خواهد ماه آينده ارائه دهد و هيچ كس هم حق بحث نخواهد داشت.» او در ادامه مى گويد: «وقتى مردم از اين مسئله آگاه شوند واكنش بسيار تندى نشان خواهند داد. حوادث ماه اكتبر تنها هشدارى براى حوادث خونين تر بود.»

بديهى است كه حيطه مانور مسا چندان گسترده نيست. MAS (جنبش به سوى سوسياليسم) كه رهبر آن اوو مورالس، رياست توليد كنندگان برگ كوكا (محصولى براى مصارف سنتى و همچنين منبع اصلى توليد كوكائين) را نيز به عهده دارد برخلاف چپ راديكال رفراندوم را پذيرفته و با اين كار و تا حدى از مسا حمايت كرده است. اما مورالس كه به دنبال كسب پست هاى حساس تر است به اين سادگى ها نمى تواند وجهه مردمى خود را با اين كار به خطر بيندازد. او در طرف ديگر اين ميز شطرنج سياسى بايد با رفراندوم مخالفت كند. از طرفى صدور گاز ارزش يك گنج عظيم را خواهد داشت.

طبق ارزيابى دولت، مبلغ ۵/۳ تا ۵ ميليارد دلار عملاً از اين سياست عايد كشور مى شود. كارلوس مسا در اين قمار خطر بزرگى پيش رو دارد. نتايج رفراندوم تا روز ۴ اوت منتشر نخواهد شد و راديكاليست هاى هر دو جبهه به اندازه كافى فرصت خواهند داشت در مورد نتيجه و نحوه شمارش آن با هم درگير شوند. بستن جاده ها اين روزها بيش از گذشته صورت مى گيرد و در اين حال ارتش اعلام كرده كه به احتمال زياد افسران بازنشسته دست به كودتا خواهند زد تا رهبران جنبش هاى اجتماعى را سركوب كنند. در اين شرايط بوليوى در آستانه انفجار اجتماعى قريب الوقوعى قرار گرفته است.