بودجه ريزى عملياتى نياز توسعه

باشگاه را خانه خود بسازيد  ورود اعضا  کاربر میهمان به باشگاه خوش آمدي  امروز يكشنبه 1 فروردين 1389  كاربران برخط 86 نفر

◄ بودجه ريزى عملياتى نياز توسعه

● نويسنده: هادى - اكبرى

● منبع: روزنامه - ایران - تاريخ شمسی نشر 29/11/1385

نخستين كنفرانس بين المللى بودجه ريزى عملياتى در تاريخ ۲۲ و۲۳ فروردين ماه ۸۶ در تهران برگزارمى شود. در چندسال اخير اصطلاح بودجه ريزى عملياتى را هرازگاهى از رسانه ها شنيده ايم و ردپاى آن را نيز مى توان در مواد ۱۳۸-۱۴۴ قانون برنامه چهارم دنبال كرد. به گفته دكتر عادل آذر، عضو كميسيون برنامه و بودجه، در بودجه سال ۸۶ به عنوان نخستين سالهاى تجربه بودجه ريزى عملياتى شاهد ۱۰ درصد پيشرفت كار بوديم. تجربه استقرار نظام بودجه ريزى عملياتى در كشورهاى توسعه يافته و در حال توسعه حاكى از صرفه جويى هايى بين ۳ تا ۲۰ درصد، با اجراى اين نوع بودجه نويسى است. در گزارش زير به بررسى زواياى مختلف بودجه ريزى عملياتى پرداخته شده است.
بسيارى از كشورهاى درحال توسعه از نظام بودجه ريزى كشورهايى نظير انگليس و فرانسه و همچنين نظام بودجه ريزى كشورهاى آمريكاى لاتين (كه مخلوطى از نظام بودجه ريزى فرانسه و انگليس است) استفاده مى كنند.
اصلاحات روش هاى بودجه بندى در اوايل قرن نوزدهم ميلادى عمدتاً به منظور افزايش توان حسابدهى حكومتهاى پيرو دموكراسى اجتماعى و با اعمال كنترل بيشتر در رژيم هاى شبه پادشاهى اعمال مى شد. توجه قانون گذاران بتدريج از ماليات بندى به تخصيص هزينه هاى عمومى معطوف شد كوششهاى اوليه در كشور انگلستان انجام گرفت چندى بعد نيز وظايف حسابدارى و حسابرسى ضرورى تشخيص داده شد و دستگاه هاى خاصى دراين زمينه مشغول به كار شدند.
نظام بودجه ريزى فرانسوى با درج تمركز بيشترى توسعه يافت. واحد خزانه دارى داراى تمامى مسئوليت امور مربوط به نظارت، مميزى، بازرسى راهنمايى هاى مستقيم و غيرمستقيم و تهيه ضوابط و مقررات بود.
ركود اقتصادى سالهاى ۱۹۳۰ منجر به مجموعه مشكلات جديدى شد. براى مواجهه با مشكل برقرارى تراز بودجه، اصلاحاتى در جهت ايجاد نظام بودجه دوگانه به عمل آمد و هزينه هاى جارى و سرمايه اى تفكيك شد. ايجاد بودجه سرمايه اى تأثير بسزايى در ساختار بودجه براى ساليان متمادى داشت.
اصلاحات بودجه اى در دهه ۱۹۵۰ دو وجه متمايز داشت. در كشورهاى صنعتى، توجه بيشتر به سوى كاهش كنترلهاى قانونى معطوف شد. درحالى كه در كشورهاى درحال توسعه، بودجه به عنوان عاملى براى به حركت درآوردن برنامه هاى توسعه و به حداقل رساندن تفاوتهاى نهادى بين دستگاههاى مالى سنتى و دستگاههاى برنامه ريزى سازمان يافته، موردتأكيد قرارگرفت. كاهش كنترلهاى قانونى نهايتاً منجر به ايجاد نظام بودجه ريزى عملياتى شد. اين نظام بعد جديدى به ابعاد سنتى بودجه (صرفه جويى و كارايى) اضافه كرد. نظام بودجه بندى عملياتى بين كارايى و اثربخشى تمايز قائل مى شود.
كارايى با استفاده مفيد از منابع ارتباط دارد، در حالى كه اثربخشى با عملكرد مرتبط است. در بودجه بندى عملياتى، طبقه بندى عمليات به نحوى است كه شفاف تر بيان مى شود، ارزيابى بودجه سهل تر بوده و در روش هزينه بندى آن ارتباط بين نهاده و ستانده موردنظر قرار مى گيرد.
بودجه ريزى عملياتى روشى است كه براساس وظايف عمليات و پروژه هايى كه هر سازمان تصدى آن را به عهده دارد تنظيم مى شود.
استفاده از بودجه بندى عملياتى، نخستين بار به وسيله كميسيون اول هوور first Hoover در سال ۱۹۴۹ پيشنهاد شد.
در پاسخ به اين پيشنهاد كنگره آمريكا در اصلاحيه قانون امنيت ملى سال ۱۹۴۹ توصيه كرد، بودجه عملياتى در ارتش مورداستفاده قرارگيرد.
در دهه ۱۹۶۰ كميسيون «گلاسكو» در كانادا، نيز بحث بودجه عملياتى را مجدداً مطرح كرد. اما به كارگيرى جدى اين روش براى بودجه بندى از سالهاى ۱۹۹۰ در بسيارى از كشورهاى توسعه يافته و درحال توسعه گسترش يافته است.
در ايران نيز در برنامه چهارم توسعه ماده ۱۴۴قانون برنامه چهارم برايجاد سازوكارهايى در جهت عملياتى كردن بودجه و حسابدارى عملياتى تأكيد دارد تا بدين طريق قيمت تمام شده مبناى كار در تنظيم بودجه هاى ساليانه قرارگيرد.
همچنين ماده ۱۳۸ قانون برنامه چهارم نيز بر فراهم كردن سازوكارهاى بلندمدت براى اين منظور تأكيد كرده است. اجراى اين مواد از قانون برنامه چهارم توسعه مى تواند منشأ تحول در نظام بودجه ريزى باشد كه علاوه بر افزايش كارايى، نظام حسابدهى نيز مدنظر قرارگيرد.
هدف غايى بودجه ريزى عملياتى كمك به اتخاذ تصميمات عقلايى درباره تخصيص و تعهد منابع دولت براساس نتايج قابل سنجش است. مهمترين اهداف بودجه ريزى عملياتى به شرح زير است:
۱- ارائه مبناى صحيح براى اتخاذ تصميم درباره تخصيص منابع
۲- تمركز فرايند تصميم گيرى روى مهمترين مسائل و چالش هايى كه دستگاه با آن مواجه است
۳- ارائه بهترين ابزارهاى ممكن براساس نتايج (نه فقط براساس داده ها و ستانده ها)
۴- ارائه مشوق هايى براى مديريت و همچنين پاسخگويى بيشتر
در بودجه ريزى عملياتى - علاوه بر تفكيك اعتبارات به وظايف، برنامه ها، فعاليت ها و طرح ها حجم عمليات و هزينه هاى اجراى عمليات دولت و دستگاههاى دولتى براساس روشهاى علمى مانند حسابدارى قيمت تمام شده و روش اندازه گيرى كار، محاسبه و اندازه گيرى مى شوند. ارقام پيش بينى شده در بودجه عملياتى بايد مستند به تجزيه و تحليل تفصيلى برنامه ها، عمليات و نيز قيمت تمام شده آنها باشد.
در نظام فعلى بودجه ريزى كشور كه فرايندى از بالا به پايين است قدرت چانه زنى مسئولان و مديران اجرايى با برنامه ريزان سازمان مديريت و برنامه ريزى در گرفتن اعتبارات عمرانى بيشتر و گنجاندن آن در لايحه بودجه نقش پررنگ و بسيار مهمى دارد. همين مسأله موجب ايجاد شكاف در توسعه منطقه اى شده است.
ازسوى ديگر، بين ميزان هزينه صرف شده سال جارى در هر وزارتخانه اى و بودجه درخواستى براى سال بعد ارتباط مثبت وجوددارد. بنابراين خود به خود افزايش دادن هزينه ها موردتوجه قرارگرفته و صرفه جويى در هزينه ها ناديده گرفته مى شود.
بودجه ريزى عملياتى به دنبال ايجاد پيوند ميان شاخصهاى عملكرد و تخصيص منابع است.
اگرچه چنين پيوندهايى ضعيف است، ولى مى تواند سياستگذارى بودجه اى را تسهيل و نظارت قانون گذاران بر نتايج و دستاوردهاى مرتبط با مخارج عمومى را افزايش دهد.
تدوين يك بودجه عملياتى مركب از دو فرايند است كه يكى از بالا به پايين و ديگرى از پايين به بالا به طور همزمان به اجرا درمى آيند.
وظيفه برنامه ريزان ارشد و سياستگذاران (در سطوح بالا) تعيين اهداف و مقاصد برنامه هاست و مى توان گفت، وظيفه برنامه ريزان (در سطوح پايين) تنظيم طرحهاى پيشنهادى با اهداف معين است، يعنى همان اولويت بندى طرحهاى پيشنهادى.
بودجه ريزى عملياتى باوجود مزايايى كه دارد در مراحل مختلف مستلزم اقوام هاى پيچيده در ابعاد فنى و سياسى است. علاوه بر اين كه سيستم حسابدارى و نظام مديريت بايد هماهنگ با يك فرايند بودجه ريزى عملياتى دچار تحول شوند، توافق و هماهنگى در سطوح مختلف قوه مجريه با قوه مقننه از الزامات اصلى موفقيت بودجه ريزى عملياتى محسوب مى شود. در نظام بودجه ريزى عملياتى سطح اختيارات قانونى نمايندگان تعريف مى شود، اين كه آيا نماينده مى تواند تعداد كاركنان يك دستگاه را تعيين كند؟ محل اجراى پروژه را مشخص كند، يا اين كه به طور كلى بودجه اى در اختيار دولت قراردهد و انجام وظيفه اى معين را از دولت طلب كند. اين سطح تصويب بايد درجايى تعريف شود.
درمرحله اجراى بودجه نيز مهم ترين وظيفه دولت اصلاح نظام مالى از نظام مالى جارى به نظام مالى تعهدى است.

21 بازديد 0 امتياز 0 نظر

◄ مطالعات موضوعي :


● توسعه

◄ دسته


● متن / مقاله

◄رسته :3

◄تاريخ ارسال:29/11/1385