بلوك ضد سلطه

باشگاه را خانه خود بسازيد  ورود اعضا  کاربر میهمان به باشگاه خوش آمدي  امروز پنجشنبه 20 اسفند 1388  كاربران برخط 65 نفر

◄ بلوك ضد سلطه

◄ هم انديشى نخبگان و ديپلمات هاى ايران و آمريكاى لاتين

● منبع: روزنامه - ایران - تاريخ شمسی نشر 13/12/1385

تهران در آخرين روزهاى سال ۸۵ ميزبان همايشى بود كه تركيب ميهمانان آن را نخبگانى از منطقه دوردست آمريكاى لاتين تشكيل مى داد. همايش ۸ اسفند تهران به اين ويژگى ممتاز آراسته بود كه پس از موج انتخابات اين منطقه پنجره اى تازه براى شناخت اين منطقه گشود.
ابتكار برگزارى اين همايش كه عنوان «آمريكاى لاتين؛ نقش و جايگاه آن در آينده نظام بين المللى» براى آن انتخاب شده بود با دفتر مطالعات سياسى و بين المللى وزارت خارجه بود. در نخستين ساعات همايش وزير امور خارجه ايران با ارائه پيام رئيس جمهورى اهميت اين اجلاس و جايگاه تازه آمريكاى لاتين را در ديپلماسى تهران براى ميهمانان نمايان كرد.
رئيس جمهورى در پيام خود مخاطبان همايش را به تأمل درباره ظرفيت هاى آمريكاى لاتين فراخوانده بود و اين كه سرزمين وسيع و پررمز و راز آمريكاى لاتين استعدادهاى ناشناخته بسيارى دارد. دكتر احمدى نژاد با تكيه بر آنچه در سفر خود به اين سرزمين يافته بود در معرفى آمريكاى لاتين بر نكاتى انگشت نهاده بود كه محور سخنان مدعوين همايش بود. محورهايى نظير: آرمان هاى بلند آزاديخواهى، عدالت طلبى، ديندارى و ذخاير عظيم مادى و اقتصادى كه در پيوند با يكديگر، تصويرى متفاوت از آمريكاى لاتين در جغرافياى جهانى مى سازند.
وزير خارجه ايران پس از ارائه پيام رئيس جمهورى به مرور روابط ديرينه و نزديكى ايران و آمريكاى لاتين پرداخت. او نيز بر اين نكته تأكيد ورزيد كه: «روابط بيش از صدساله ايران و آمريكاى لاتين تصويرى صميمى از مردم آن ديار و تصويرى برخوردار از ظرفيت هاى فراوان، مردمى خونگرم، بردبار و صلح طلب در ذهن ايرانيان ساخته است. «متكى آنگاه اضافه كرد تحولات نوين منطقه اى و بين المللى ايران را به رويكردى مبتنى بر بهينه سازى مناسبات به طور كامل و همه جانبه از ظرفيت هاى متقابل رهنمون ساخته است.
سپس نوبت به دبير همايش رسيد تا انگيزه ها و اهداف اين نشست را بازگو كند.
دكتر اكبر اسماعيل پور گفت: همايش بين المللى آمريكاى لاتين با هدف معرفى و شناخت هر چه بيشتر و بهتر، تحولات آمريكاى لاتين را جست وجو مى كند و در پى شناساندن و شناختن خيزش استقلال طلبانه و حق جويانه اين خطه است و در اين راستا به انتخابات دموكراتيك و بروز گرايش هاى همگرايانه در تقابل با نظام سلطه و هژمونى آمريكا توجه ويژه اى دارد. خبر دلگرم كننده دبير همايش، استقبال نخبگان آمريكاى لاتين از اين مجلس، گفت وگو با ايرانى ها بود به نحوى كه طبق گفته اسماعيلى بسيارى از انديشمندان، محققان و پژوهشگران از كشورهاى كوبا، آرژانتين، ونزوئلا، برزيل، اكوادور، اروگوئه و حتى ايتاليا و روسيه با نوشتن مقاله اشتياق خويش را براى حضور در چنين همايشى ابراز كرده اند.

فصل نوين همكارى ايران و آمريكاى لاتين
تحولات اخير در آمريكاى لاتين نويددهنده دوستى تازه اين ملت ها با ايران است. زيرا با روى كارآمدن دولت هايى كه نگرش مخالفت با نظام سلطه را دارند و انديشه عدالت محور و استقلال خواهى را وجهه همت خويش قرار مى دهند خود به خود زمينه همگرايى تازه ميان رهبران و ملت هاى ايران و آمريكاى لاتين به وجود مى آيد. در برهه گذشته، با وجود داشتن ظرفيت هاى اقتصادى، فرهنگى و سياسى ارزشمند ايران و آمريكاى لاتين به طور چشمگير از اين ظرفيت ها استفاده نكردند اما اكنون و در روندى تازه ديپلمات هاى ايران شواهدى تازه از رونق و پيشرفت اين روابط به ميهمانان اجلاس عرضه مى كنند. عليرضا شيخ عطار معاون اقتصادى وزير خارجه در اين راستا مى گويد: وقايع تازه اى كه در آمريكاى لاتين رخ داده فضايى متفاوت از قبل را رقم زده است. همچنين روى كار آمدن دولت نهم درايران نگاهى متفاوت به سياست خارجى بويژه حوزه آمريكاى لاتين دارد و از نظر اين دولت، آمريكاى لاتين فرصتى بسيار جالب براى سياست خارجى و اقتصاد ماست. شيخ عطار براين باور است كه شرايط كشورهاى آمريكاى لاتين براى ايران دو پيام دارد: «نگاه ظلم ستيزى و مبارزه با تبعيض در اين منطقه با اين نگاه ما كه از ابتداى انقلاب اسلامى ايران چنين بوده، گره خورده است. دوم آنكه بازار ۴۰۰ ميليون نفرى آمريكاى لاتين به دليل تجانس خلقيات مردم آن سرزمين با ايرانى ها براى تجارت و كالاهاى ما بسيار مطلوب است.»
سبحانى مدير اداره كل آمريكا در وزارت خارجه در گفت وگو با «ايران» و در پاسخ به پرسش هاى ما، مختصات همكارى ايران و آمريكاى لاتين را از منظرى ديگر توصيف مى كند.
او يادآورى مى كند حجم روابط اقتصادى ما با آمريكاى لاتين به رقم چند ميليارددلارى رسيده و با اين رقم توازنى بر اين روابط حاكم شده است. به گفته اين مقام ايرانى، در گذشته صادرات ايران به اين منطقه در مقابل واردات بسيار اندك بود و عموماً در حوزه موادغذايى خلاصه مى شد اما اكنون در همه زمينه ها از جمله عرصه هاى فنى و فرهنگى ايرانى ها به بازار صادرات آمريكاى لاتين راه يافته اند. گزارش هاى مدير حوزه آمريكاى وزارت خارجه حاكى از آن است كه ايران بيشترين حجم روابط اقتصادى را با ونزوئلا دارد و برزيل نيز يكى ديگر از بزرگ ترين شريكان تجارى است. گويا پيشتر رابطه ما با آرژانتين نيز اينگونه بوده است اما به دليل مسأله «آميا» اين حلقه از مناسبات دو كشور رو به كاهش مى گذارد. البته سبحانى معتقد است سير نزولى روابط ايران و آرژانتين دوام نمى يابد و بهتر خواهد شد. در اين زنجيره مراودات، تهران با كوبا هم در انتقال فناورى و توليد داروهاى خاص و صادرات واگن و كالاهاى صنعتى همكارى مى كند. جمع بندى سبحانى از ماحصل مراودات ايران و آمريكاى لاتين اين عبارت روشن است كه روابط جنوب ـ جنوب قوت گرفته و با حذف واسطه ها، همگرايى مستقيم ميان دو طيف از جنوب نشينان برقرار شده است.
وى در تشريح فضاى اقتصادى جديد در آمريكاى لاتين مى گويد: «برخى از كشورها با ملى كردن مخابرات و صنايع نفت و گاز ـ بوليوى و ونزوئلا ـ مخالفت خود را نه با بخش خصوصى، بلكه با انحصارطلبى نشان داده اند. در اين راستا آنها سهامى را كه در اختيار مخالفان و شركت هاى آمريكايى بود پس گرفتند. چنانكه بوليوى با ملى كردن گاز، درآمد خود را چند برابر كرده است در نهايت فضاى كنونى حكايت از ملى گرايى بيشتر در ميان صاحبان صنايع دارد.

فضاى نوين آمريكاى لاتين
آمريكاى لاتين در قرن بيست و يكم جزو پرشورترين خاستگاه گرايش هاى چپ بود كه همواره موقعيت نيروى راست را به چالش مى طلبيد. به همين دليل اين قاره زندگى سياسى خود را تحت فشارهاى مداوم ليبراليسم و آمريكا به سر كرده است.
سابقه دست اندازى جريان ليبراليسم و آمريكا به اين حوزه به قرن هاى دور برمى گردد.
يعنى سال هايى كه استعمارگران اروپايى، آمريكا را كشف كرده و به جست وجو در تمام اكناف آن پرداختند. خوليو سزار مارتينس روزنامه نگار اروگوئه اى در توصيف سرگذشت سياسى اين قاره مى گويد: «آمريكاى لاتين بيش از ۵۰۰ سال پيش مورد تهاجم ارتش استعمارگران قرار گرفت. آنها بوميان اين قاره را با زور اسلحه و سرنيزه شكست دادند و به خاك و خون كشيدند؛ و زبان خردمندانشان را بريدند.
اما زمان چندانى طول نكشيد كه ملت هاى قاره به احياى هويت خود پرداختند و سيمون بوليوار در نامه معروفش با نام «نامه جامائيكا» همه ملت هاى آمريكاى لاتين را به بازيابى هويت خويش فراخواند و به دنبال آن، مبارزات فراوانى شكل گرفت. اين مبارزات هنوز ادامه دارد و چه گوارا و زاپاتا از جمله رهبران آن هستند. تلاش ها در جهت ساختن يك آمريكاى لاتين جديد اكنون شتابى دوچندان يافته است».
تلاش براى ايجاد همخوانى، ملى گرايى و استقلال طلبى برجسته ترين ويژگى هاى فضاى نوين آمريكاى لاتين است.
«قهرمانى» كارشناس مسائل آمريكاى لاتين تفكر امروز رهبران و كشورهاى اين منطقه را در ۲ طيف موازى دسته بندى كرده و به «ايران» مى گويد: «در طيف نخست هوگو چاوز رئيس جمهورى ونزوئلا، اوو مورالس رئيس جمهورى بوليوى و فيدل كاسترو رهبر كوبا قرار دارند و طيف ديگر عبارت است از ميشل باشلت رئيس جمهورى شيلى، لوئيس ايناسيو لولا داسيلوا، رئيس جمهورى برزيل، نستور كرشنر رئيس جمهورى آرژانتين.
طيف نخست عمدتاً متكى به ايدئولوژى است، اما طيف دوم به عملگرايى روى آورده و غالباً از سوسياليسم اروپايى تبعيت مى كند. براى نمونه، لولا به ايدئولوژى بهاى چندانى نمى دهد و بيشتر به منافع ملى كشورش مى انديشد كه ساير اعضاى طيف او هم، چنين نگرشى دارند.
به گفته اين كارشناس در حلقه رهبران آمريكاى لاتين دانيل اورتگا رئيس جمهورى نيكاراگوئه از رويكردهاى گذشته خود اندكى فاصله گرفته و به برقرارى رابطه با همه كشورها و منافع كشورش مى انديشد. در طيف اول، كوبا جامعه اى باز دارد و منتقدان كاسترو به راحتى نظراتشان را بيان مى كنند. محبوبيت او واقعى است زيرا به مردمش هويت ملى بخشيد و تسهيلاتى در اختيارشان قرار داده است اما اين كشور نيز تغييرات محسوسى را تجربه مى كند. با روى كار آمدن رائول كاسترو پس از بيمارى فيدل، زمزمه روى كار آمدن رهبران جوان و اصلاح طلب بيشتر شده است. رهبران آن ترجيح مى دهند شعار را رها كرده و عملگرا باشند.
خصلت كلى جوامع آمريكاى لاتين بر محور نفى ديدگاه هاى اقتصادى ناموفق گذشته و رد مداخله واشنگتن در تصميم گيرى داخلى شان استوار است. احمدرضا دانشخو معاون اداره دوم آمريكا در وزارت خارجه در اين باره به «ايران» مى گويد: «در سال هاى دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ حكومت نظاميان در كشورهاى آمريكاى لاتين رويكرد دوستى با آمريكا داشت و روابطى عميق با واشنگتن برقرار كرده بودند و در واقع با آن كه محيط سوسياليستى بود اما گرايش هاى ليبراليستى بر اين دولت ها حكمفرما بود. پس از آن كه مبارزاتى عليه خصيصه اين دولت ها صورت گرفت، آمريكا عقب نشست و اينك آمريكا ادبيات دست اندازى را به طور جدى و با شدت گذشته دنبال نمى كند.
شاخصه برجسته آمريكاى لاتين ۵ يا ۶ سال اخير مقابله چاوز با آمريكاست و روى كار آمدن وى، نشانه اى از غلبه و موفقيت مردم در جلوگيرى از دست اندازى آمريكاست. اين كارشناس اضافه مى كند: «ونزوئلا بر نفت تكيه دارد و اين مسأله اعتماد به نفس فراوانى به چاوز بخشيده تا به پشتوانه مردم خود به راحتى با آمريكا ابراز مخالفت كند».
دانشخو در ادامه در توضيح مبانى و مفهوم چپگرايى در آمريكاى لاتين مى گويد: «حكومت ها و رهبران چپگرا مى كوشند تا عدالت نسبى را برقرار سازند و نيازهاى اوليه مردم را در حد شايسته اى تأمين كنند. در اين ميان اقدام هاى چاوز كه در انتخابات مجدداً انتخاب شد شايان توجه است. او با طرح شعار «سوسياليسم قرن بيست ويكم» تلاش مى كند سخنان جديدى بيان كند و شيوه استقلال طلبانه آمريكاى لاتين در برابر آمريكا را به زبان ديگرى نهادينه سازد».
توصيف سبحانى از انديشه هاى چاوز حاوى نكاتى در خور توجه است. او كه خود مدتى سفير ايران در كاراكاس بوده، مى گويد: «شعار سوسياليسم چاوز بدان معناست كه آمريكاى لاتين قصد ندارد اشتباهات گذشته را تكرار كند و چاوز كه خود يك كاتوليك معتقد است، مى خواهد نشان دهد رهبران جديد منطقه با مذهب مخالفتى ندارند، بلكه مخالفت اصلى آنها با انحصارطلبى در آمريكاى لاتين است. چپگرايى همچنين به معناى ملى گرايى در برابر شركت هاى چندمليتى است. بدين ترتيب اين رهبران توانسته اند، به دستاوردهايى نائل شوند كه به حكومت رسيدن سرخپوستان در بوليوى و رهبرى چاوز به نمايندگى از فقرا از آن جمله است. ضمن آن كه ساندينيست ها در نيكاراگوئه نيز با مردم و از جنس مردم هستند».
در ميان رهبران آمريكاى لاتين چاوز صداى رساترى در مقابله با اهداف سلطه طلبى آمريكا دارد و به همين جهت بخش زيادى از اقدام هاى وى به ايجاد يك بلوك همگرايى منطقه و بسيج افكار عمومى صرف مى شود.
آرتور آ.گاله گس راميرز سفير ونزوئلا در ايران در اين باره به خبرنگار «ايران» گفت: «آمريكاى لاتين مى خواهد مدل حكومت خود را عوض كند. رهبران و مردم اين منطقه روابط خوبى با ليبراليسم ندارند. به همين دليل از آن روى برگردانده و به دنبال مدل خاص خودشان هستند. چاوز الگوى جديدى پيشنهاد داده كه پول واحد و گذرنامه واحد از آن جمله است.
با عنايت به همين تحولات اكنون فرصت خوبى براى ايران به وجود آمده تا از طريق ونزوئلا با آمريكاى لاتين روابط خوبى برقرار كند».
با وجود اين در پهنه سياسى آمريكاى لاتين ديدگاه هاى متفاوت و مخالف نيز ديده مى شود كه مكزيك نمونه بارز آن است. اين كشور روابط پرتنشى با ونزوئلا دارد و جدال هاى لفظى وينسنت فوكس رئيس جمهورى سابق با چاوز در همين راستا است.
در واقع برخلاف كاراكاس نيومكزيكو دوستى و رابطه با واشنگتن را برگزيده و در پى تأمين اهداف آمريكا در منطقه است. مسعود ايزدى كارشناس امور مكزيك در وزارت خارجه در اين باره مى گويد: «سياست خارجى مكزيك در قبال ايران تا حد زيادى متأثر از جهت گيرى هاى آمريكاست و به دليل همسايگى با ايالات متحده خود را از ساير كشورهاى آمريكاى لاتين دور ساخته است و بر همين اساس مكزيك به جاى توسعه مناسبات سياسى با ايران، توسعه فعاليت هاى فرهنگى و روابط اقتصادى را در اولويت قرار داده است. برگزارى نمايشگاه ۷ هزار ساله تمدن ايران در مكزيك و استقبال گسترده و بى نظير مكزيكى ها در چارچوب روابط فرهنگى دو كشور است».
با اين همه، صداى مخالف مكزيكى ها چندان طنين ندارد و غلبه اصلى در فضاى امروز منطقه با تفكر كشورهايى است كه ونزوئلا پيشرو آنهاست.

17 بازديد 0 امتياز 0 نظر

◄ مطالعات موضوعي :


● سیاست خارجی ایران

◄ مطالعات منطقه ای:


● آمریکای لاتین

◄ دسته


● متن / مقاله

◄رسته :3

◄تاريخ ارسال:13/12/1385