ژانويه
اول ژانويه، برزيل: «لوئيز ايناسيو لولا داسيلوا»، اولين رئيس جمهور چپ گراي برزيل، قدرت را به دست مي گيرد.
5 ژانويه، خاورميانه: دوعمليات شهادت طلبانه در تل آويو علاوه بر دو عامل عمليات 23كشته برجاي مي گذارد.
5 ژانويه، ليتواني: «رولانداس پاكساس»، نخست وزير سابق، در انتخابات رياست جمهوري بر «والداس آدامكوس» رئيس جمهور فائق مي آيد. در 11دسامبر، روند بركناري «پاكساس» كه به داشتن ارتباط با مافيا و جنايات سازمان يافته متهم است، آغاز مي شود.
10ژانويه ،كره شمالي: پيونگ يانگ خروج از معاهده منع گسترش سلاح هاي هسته اي را اعلام مي دارد.
20 ژانويه،سازمان ملل: سازمان ملل متحد بيانيه اي پيرامون مبارزه عليه تروريسم به تصويب مي رساند كه عليه خطر جدي و بسيار مهم دستيابي تروريست ها به مواد هسته اي، شيميايي، ميكربي وديگر مواد خطرناك و مرگ زا، و استفاده از آنها هشدار مي دهد.
20 ژانويه، ليبي: كشور ليبي به رياست كميسيون حقوق بشر در ژنو برگزيده مي شود. واشنگتن با اين انتخاب مخالفت مي ورزد.
24 ژانويه، ساحل عاج: امضاي توافق هاي «ماركوسي» تحت نظارت فرانسه كه تقسيم قدرت را ميان احزاب عمده سياسي و شورشيان ساحل عاج پيش بيني مي كند.
23/28ژانويه، پورتوالگره:سومين مجمع اجتماعي جهان كه خود را مستقل از سي و سومين مجمع اقتصادي جهان در «داووس» مي داند، با شعار «بسيج عليه جنگ در عراق»، در پورتو الگره (برزيل) گشايش مي يابد.
فوريه
2فوريه، ونزوئلا: مخالفان «هوگو چاوز» رسماً به اعتصاب ملي خود كه اقتصاد ونزوئلا را به مدت 2ماه و نيم به حال فلج درآورده و صادرات نفت اين كشور را متوقف مي سازد، پايان مي بخشند و با تغيير استراتژي خود، سعي در جمع آوري امضا به منظور برگزاري رفراندومي براي بركناري رئيس جمهور از قدرت، مي كنند. در ماه نوامبر، مخالفان «چاوز» مدعي مي شوند بيش از 6/3ميليون امضا يعني 2/1ميليون امضا بيشتر از حداقل لازم، عليه او جمع آوري كرده اند.
4 فوريه، صربستان- مونته نگرو: جمهوري فدرال يوگسلاوي رسماً به حيات خود خاتمه مي دهد و كشور صربستان- مونته نگرو چشم به جهان مي گشايد. در هفتم مارس، پارلمان اين كشور «اشوتوزار ماروويچ» را به عنوان رئيس جمهوري جديد برمي گزيند.
5 فوريه، سازمان ملل/ عراق: «كالين پاول»، وزير خارجه آمريكا، در سازمان ملل عراق را متهم مي كند با مخالفتش با چشم پوشي از سلاح هاي كشتار جمعي خود را به جنگ نزديك مي سازد. او همچنين بغداد را به داشتن ارتباط با شبكه تروريستي القاعده متهم مي كند. ده كشور اروپاي شرقي- ازجمله 7كشوري كه قرار است در سال 2004 به پيمان آتلانتيك شمالي (ناتو) بپيوندند- با امضاي نامه اي حمايت خود را از سياست آمريكا درمورد عراق اعلام مي دارند. در 17فوريه، «ژاك شيراك» رئيس جمهور فرانسه، اقدام اين كشورها را كه همچنين قصد پيوستن به اتحاديه اروپا را دارند، به شدت محكوم و اعلام مي كند: «آنها موقعيت خوبي را براي ساكت ماندن از دست دادند.»
10فوريه، سازمان ملل/ عراق: فرانسه، آلمان و روسيه با اتخاذ يك «بيانيه مشترك» مبني بر ادامه بازرسي ها درعراق به منظور اجتناب ازجنگ، «جناح صلح» را تشكيل مي دهند.
«ژاك شيراك» تهديد مي كند آماده است از حق وتوي خود در سازمان ملل استفاده كند. اين در حالي است كه روابط پاريس و واشنگتن دستخوش بحران است و وتوي درخواست آمريكا براي حمايت از تركيه، از سوي فرانسه، بلژيك و آلمان در بطن ناتو بيانگر همين بحران تلقي مي شود.
11 فوريه، عراق، آمريكا: «اسامه بن لادن» در يك نوار صوتي كه از شبكه تلويزيوني «الجزيره» قطر پخش مي شود، خواستار حمايت از رژيم عراق در مقابل آمريكا مي گردد. واشنگتن اين اظهارات را نشاني از اتحاد تازه تروريست ها مي بيند.
14 فوريه، سازمان ملل، عراق: اكثر اعضاي شوراي امنيت سازمان ملل در پي گزارش جديد بازرسان اين سازمان، از ادامه بازرسي ها در عراق حمايت مي كنند و آمريكا را در اقليت قرار مي دهند. «دومينيك دو ويلپن»، وزير خارجه فرانسه، اعلام مي كند،«استفاده از زور امروز ديگر توجيه پذير نيست». در فرداي اين روز، مهمترين بسيج جهاني عليه جنگ آغاز مي شود و بيش از 10 ميليون تن در سراسر جهان به ويژه اروپا عليه آمريكا و جنگ تظاهرات مي كنند.
14 فوريه، شبه جزيره كره: كره شمالي و جنوبي براي نخستين بار طي 50 سال خصومت مرز زميني خود را مي گشايند و صدها توريست جنوب عازم شمال شبه جزيره مي گردند.
19 فوريه، آلمان: «منيرالمتصدق»، اولين فرد متهم به دست داشتن در حوادث تروريستي 11 سپتامبر 2001 در آمريكا، در هامبورگ (شمال آلمان) به اتهام «همدستي در قتل» به 15 سال حبس محكوم مي شود كه اشد مجازات براي اين اتهام است.
27 فوريه، دادگاه كيفري بين المللي: دادگاه كيفري بين المللي براي يوگسلاوي سابق در لاهه (هلند) خانم «بيليانا پلاوسيچ»، رئيس جمهور سابق صرب هاي بوسني را به اتهام جنايت عليه بشريت در جريان جنگ بوسني (1995-1992) به 11 سال حبس محكوم مي كند.
28 فوريه، اتريش: سه سال پس از اولين اتحاد جنجال برانگيز ميان حزب محافظه كار صدراعظم«ولفگانگ شوسل» و حزب راست افراطي «يورگ هايدر»، دو طرف بار ديگر ائتلاف ميان خود را اعلام مي دارند.
28 فوريه، جمهوري چك: «واسلاو كلاوز»، نخست وزير سابق (ليبرال) به رياست جمهوري چك انتخاب و جايگزين «واسلاو هاول» مي شود.
مارس
اول مارس، پاكستان: دستگيري «خالد شيخ محمد »، فرد شماره 3 القاعده و مغز متفكر حوادث 11 سپتامبر، همچنين «مصطفي احمد هواساوي»، تأمين كننده مالي اين سازمان، در نزديكي اسلام آباد.
12 مارس، صربستان:«زوران جينجيچ» نخست وزير به ضرب گلوله يك افسر سابق واحد ويژه پليس صربستان، از پاي درمي آيد. اين واحد كه امروز منحل شده است، با جنايت سازمان يافته در ارتباط بوده است. بدنبال اين قتل، صربستان بمدت 42 روز حالت فوق العاده اعلام مي كند و نيروهاي انتظامي نبرد دشواري را عليه مافيا آغاز مي كنند. محاكمه قاتلان «جينجيچ» 22 دسامبر آغاز مي شود.
15 مارس، چين: «هوجين تائو»، رئيس جديد جمهوري خلق چين، به جاي «جيانگ زمين» كه از 10 سال پيش در قدرت است، زمام امور اين كشور را به دست مي گيرد.
15 مارس، آفريقاي مركزي: رئيس جمهور «آنژفليكس پاتاس» توسط ژنرال «فرانسوا بوزيز»، رهبر شورشيان، سرنگون مي شود. «بوزيز» خود را رئيس جمهور مي خواند و رژيمي انتقالي را برقرار مي سازد.
17 مارس/ عراق/ آمريكا: «جرج بوش» ، رئيس جمهور آمريكا، در اولتيماتومي 48 ساعته به «صدام» و پسرانش هشدار مي دهد از عراق خارج شوند، وگرنه آمريكا جنگ خود را عليه اين كشور آغاز مي كند. اين هشدار يك روز پس از ديدار «بوش» با دو متحد اصلي خود، «توني بلر» و «خوزه ماريا ازنار»، نخست وزيران انگليس و اسپانيا، در اجلاسي در آسور (پرتغال) اعلام مي گردد.
17 مارس، اسپانيا: دادگستري اسپانيا حزب استقلال طلب باسك، «باتاسونا»، بازوي سياسي سازمان مخفي «اتا» را غيرقانوني اعلام مي دارد. آمريكا در 7 مه «باتاسونا» را به فهرست «سازمان هاي تروريستي» خود مي افزايد.
20 مارس/ عراق/ آمريكا/ انگليس: آغاز جنگ در عراق. نيروهاي ائتلاف آمريكايي انگليسي وارد جنوب عراق مي شوند، در حالي كه هواپيماهاي آمريكايي حملات روزانه خود را به جنوب بغداد آغاز مي كنند. «صدام» در پيامي در تلويزيون كشورش خواستار مقاومت در برابر نيروهاي اشغالگر مي شود.
23 مارس، روسيه/ چچن: جمهوري چچن در رفراندومي به قانون اساسي جديد اين جمهوري رأي مي دهد كه هدف اصلي آن تأكيد بر تعلق جمهوري جدايي طلب به فدراسيون روسيه است. نزديك به 90 درصد چچني ها در اين رفراندوم شركت مي كنند و رأي موافق به اكثريت مطلق دست مي يابد. بسياري از سازمان ها به رفراندوم برگزار شده به شدت انتقاد مي كنند. در 5 اكتبر، انتخابات رياست جمهوري سازماندهي شده از سوي مسكو به حكومت «احمد قديروف»، حاكم طرفدار روس چچن، مشروعيت مي بخشد.
آوريل
8 آوريل، عراق/ آمريكا: در حمله آمريكا به هتل «فلسطين» بغداد، محل اقامت خبرنگاران، 3 خبرنگار جان خود را از دست مي دهند. تحقيقات آمريكايي به «دفاع مشروع» رأي مي دهد.
9 آوريل، عراق/ آمريكا: سقوط بغداد. نظاميان آمريكايي وارد مركز شهر مي شوند. عراقي ها به كمك يك زرهپوش آمريكايي مجسمه غول پيكر «صدام» را سرنگون مي سازند.
10-14 آوريل، عراق/ آمريكا: نيروهاي آمريكايي و كرد عراقي كركوك و موصل را متصرف مي شوند و سپس در 14 آوريل، تكريت مقر «صدام» را نيز به تصرف خود درمي آورند. بسياري از اماكن بغداد از جمله موزه باستان شناسي شهر كه گنجينه هاي باستاني بين النهرين را در خود پنهان دارد، به غارت مي روند.
16 آوريل، اتحاديه اروپا: پانزده كشور عضو اتحاديه اروپا و ده كشور اروپاي اكثراً از اروپاي كمونيست سابق در آتن (يونان) پيمان گسترش اين اتحاديه را به امضا مي رسانند. اين پيمان اتحاديه اروپاي 25 عضوي را از اول مه 2004 ممكن مي سازد. ده عضو آتي اين اتحاديه (لهستان، مجارستان، جمهوري چك، اسلواكي، اسلووني، ليتواني، لتوني، استوني، قبرس و مالت) در جريان سال 2003 عضويت در اتحاديه را از جمله از طريق برگزاري رفراندوم به تصويب مي رسانند.
21-22 آوريل، قبرس: براي اولين بار طي 20 سال، ترك هاي قبرس اجازه مي يابند به جنوب يوناني نشين جزيره سفر كنند. در پي اين اقدام مقامات يوناني قبرس، جمهوري ترك قبرس شمالي (كه فقط از سوي آنكارا به رسميت شناخته مي شود) سفر قبرسي هاي يوناني تبار به اين «جمهوري» را مجاز مي سازد. باتوجه به شكست مذاكرات دو طرف تحت نظارت سازمان ملل، در حال حاضر صرفاً بخش جنوبي اين جزيره مي تواند در اول مه 2004 به اتحاديه اروپا بپيوندد.
30 آوريل، خاورميانه: انتشار رسمي «نقشه راه» در فرداي انتصاب «محمود عباس» (ابومازن) به نخست وزيري حكومت خودگردان فلسطين. اين طرح صلح بين المللي كه ايجاد يك كشور فلسطيني مستقل تا سال 2005 را پيش بيني مي كند، بلافاصله مورد تأييد فلسطيني ها قرار مي گيرد. اسرائيل اين سند را در 25 مه با طرح 14 شرط به امضا مي رساند.
30 آوريل، بروندي: «دوميسين انواييزيه» از قوم هوتو، بدون درگيري جانشين «پير بويويا» توتسي رئيس جمهوري بروندي مي شود كه از سال 1993 درگير جنگ داخلي است.
مه
اول مه، عراق/ آمريكا: رئيس جمهور آمريكا در يك سخنراني در ناو هواپيمابر «آبراهام لينكلن» در سواحل كاليفرنيا اعلام مي دارد، عمده درگيري ها در عراق به پايان رسيده و آمريكا و متحدانش جنگ را برده اند. او اضافه مي كند كه معهذا جنگ عليه تروريسم ادامه مي يابد. طبق آمار ارائه شده، تا اين تاريخ 38 1 سرباز آمريكايي و بيش از 30 سرباز انگليسي در جنگ عراق جان باخته اند.
5 مه، كلمبيا: «نيروهاي مسلح انقلابي كلمبيا» (فارك) 10 تن از گروگان هاي خود از جمله يك فرماندار و يك وزير سابق اين كشور را اعدام مي كنند. در تاريخ اول دسامبر، چريك هاي «فارك» هنوز 900 گروگان از جمله 21 گروگان سياسي و در بين آنها، «اينگريد بتانكور»، كانديداي سابق رياست جمهوري، را در اختيار دارند.
7 مه، اتحاديه اروپا/ آمريكا: سازمان تجارت جهاني به اتحاديه اروپا اجازه مي دهد آمريكا را به خاطر حفظ قانوني كه به صادركنندگان اين كشور امتيازات مالياتي مي دهد، به ميزان سالانه 4 ميليارد دلار جريمه كند.
8 مه، افغانستان: ناامني روز افزون هيئت هاي بشردوستانه سازمان ملل را بر آن مي دارد به كليه مأموريت هاي خود در جنوب افغانستان پايان دهند. در 22 مه، سازمان هاي غيردولتي متخصص در امر مين زدايي نيز تصميمي مشابه اتخاد مي كنند.
12 مه، عربستان سعودي: سه عمليات انتحاري در رياض (پايتخت عربستان) 35 كشته از جمله 9 عامل عمليات، و نزديك به 200 مجروح در مجموعه مسكوني خارجيان بر جاي مي گذارد. در 9 نوامبر، عمليات انتحاري ديگري در همين شهر به زندگي 17 تن ديگر خاتمه مي دهد و بيش از 100 تن را نيز مجروح مي سازد.
12 مه، روسيه/ چچن: در يك حمله انتحاري به ساختمان محل اقامت نيروهاي امنيتي روسيه در زنامنسكويه (شمال غربي چچن)، 60 تن جان مي بازند و بيش از 200 تن نيز مجروح مي شوند. «شاميل باسايف»، فرمانده جنگي چچن، مسئوليت اين عمليات را بر عهده مي گيرد.
12 مه، عراق/ آمريكا: «پل برمر»، ديپلمات آمريكايي، به جاي «جي گارنر» زمام امور عراق پس از جنگ و مسئوليت بازسازي آن رابرعهده مي گيرد.
16 مه، مغرب: انفجار در پنج رستوران و هتل كه اكثر مشتريان آنها را خارجيان تشكيل مي دهند و نيز عليه اهداف يهودي، 45 كشته - از جمله 12 عامل عمليات انتحاري - و يكصد مجروح بر جاي مي گذارد. سه عامل ديگر عمليات كه جان سالم بدر مي برند، 19 اوت از سوي دادگاه مغرب به مرگ محكوم مي شوند.
19مه، اندونزي: «مگاواتي سوكارنو پوتري»، رئيس جمهور اندونزي، در پي شكست مذاكرات با شورشيان جدايي طلب «جنبش آچه آزاد»، در ايالت آچه حكومت نظامي اعلام مي دارد. ارتش اندونزي نيز عمليات گسترده اي را عليه شورشيان آغاز مي كند (نوامبر، 1600 كشته).
22 مه، سازمان ملل/ عراق: شوراي امنيت سازمان ملل تحريم هاي بين المللي 13ساله عراق را لغو مي كند و به نيروهاي اشغالگر آمريكايي - انگليسي اجازه مي دهد كنترل وسيعي بر اقتصاد و آينده سياسي اين كشور داشته باشند.
25 مه، آرژانتين: «نستور كريشنر» پس از انصراف «كارلوس منم»، رئيس جمهور سابق از قدرت، به رياست جمهوري آرژانتين دست مي يابد.
30 مه، ميانمار: «اونگ سان سوئوكيي» ، رهبر مخالفان ميانمار، در پي درگيري هاي شديد ميان هواداران خود و عناصر طرفدار حاكمان نظامي اين كشور - كه موجي از سركوب را نيز عليه «اتحاديه ملي دموكراسي» به همراه مي آورد - بار ديگر بازداشت مي شود. در ماه سپتامبر، برنده جايزه صلح نوبل براي سومين بار از سال 1988 تحت بازداشت خانگي قرار مي گيرد.
ژوئن
اول و 2 ژوئن، گروه 8: گروه 8 متشكل از آلمان، كانادا، فرانسه، آمريكا، انگليس، ايتاليا، ژاپن و روسيه، در نشستي در اويان (جنوب شرقي فرانسه) طرح اقدامي به منظور تقويت توانايي هاي مبارزه عليه تروريسم به تصويب مي رساند و يك «گروه اقدام» عليه تروريسم نيز ايجاد مي كند.
3 ژوئن، اروپا/ بازنشستگي: اتريش با بزرگترين و گسترده ترين اعتصاب 50 سال اخير خود آشنا مي شود: سنديكاها موفق مي شوند بيش از يك ميليون تن را عليه طرح اصلاح كامل نظام بازنشستگي (كه در 11 ژوئن به تصويب مي رسد) بسيج كنند. اصلاح نظام بازنشستگي منشأ تظاهراتي گسترده در فرانسه و ايتاليا كه با پديده پيري جمعيت روبرو هستند، نيز قرار مي گيرد.
6 ژوئن، كامبوج: سازمان ملل و دولت كامبوج توافقنامه اي تاريخي پيرامون ايجاد دادگاهي براي محاكمه سران سابق خمرسرخ كه مسئول مرگ نزديك به 2 ميليون تن بين سال هاي 1975 و 1979 شناخته شده اند، در پنوم پن (پايتخت كامبوج) به امضا مي رسانند.
9 ژوئن، كره شمالي: پيونگ يانگ براي نخستين بار علناً اعلام مي كند قصد تجهيز خود به سلاح هسته اي را دارد.
10 ژوئن، جمهوري دموكراتيك كنگو: آغاز استقرار نيروي اروپايي «آرتميس» به رياست فرانسه در شهر بونيا (مركز ايالت ايتوي در شمال شرقي جمهوري دموكراتيك كنگو) كه دستخوش درگيري هاي بين قومي است. در اول سپتامبر، نيروي اروپايي «آرتميس» كنترل بونيا را رسماً به نيروهاي حافظ صلح سازمان ملل دراين جمهوري (مونوك) واگذار مي كند.
12 ژوئن، ناتو: اصلاحات مهم در بطن پيمان آتلانتيك شمالي به منظور تطبيق آن با طرح نظامي مبارزه عليه تروريسم. «نيروي واكنش سريع ناتو» كه قراراست در آينده تشكل شود، قادر خواهد بود در كمترين زمان خود را آماده مأموريت سازد و درهركجاي دنيا مستقر شود.
16 ژوئن، دادگاه كيفري بين المللي:«لوئيس مورنو اوكامپو» آرژانتيني به عنوان اولين دادستان دادگاه كيفري بين المللي منصوب مي شود. اين دادگاه وظيفه داوري را در موارد نقص حقوق بشر عهده دار است.
18 ژوئن، ايتاليا: پارلمان ايتاليا با اعطاي مصونيت به پنج مقام بلندپايه اين كشور در طول مأموريتشان، «سيلويو برلوسكني» را از يك محاكمه قضايي در طول رياستش بر اتحاديه اروپا نجات مي دهد.
29 ژوئن، خاورميانه: چهار جنبش فلسطيني از جمله حماس و جهاد اسلامي يك آتش بس موقت را اعلام مي دارند. اندكي پس از اين اعلام، ارتش اسرائيل در اجراي توافقنامه امضا شده از سوي دولت هاي اسرائيلي و فلسطيني، نيروهاي خود را از شمال نوار غزه خارج مي سازد.
ژوئيه
اول ژوئيه، اروپا: پروتكل كنوانسيون حقوق بشر اروپا محكوميت مرگ -حتي در زمان جنگ- را در سراسر اين قاره ممنوع مي سازد. چهل و يك عضو از مجموع 45 عضو شوراي اروپا اين پروتكل را به امضا مي رسانند، ارمنستان، روسيه، آذربايجان و تركيه با آن مخالفت مي ورزند.
2 ژوئيه، الجزاير: آزادي «عباس مدني» و «علي بلحاج»، آخرين رهبران «جبهه نجات اسلامي الجزاير» كه درسال 1992 به اتهام نقض امنيت ملي به 12سال حبس محكوم شدند. پس از محكوميت اين دوتن كه درحال حاضر از هرگونه فعاليت سياسي منع شده اند، الجزاير درخشونت هايي فرومي رود كه طبق ارقام رسمي بيش از 100 هزار كشته برجاي گذاشته اند و روزانه همچنان قرباني مي گيرند.
10 ژوئيه، آفريقا/ اتحاديه: دومين اجلاس سران كشورها و دولت هاي اتحاديه آفريقا در ماپوتو، «آلفا عمر كوناره» ماليايي را به عنوان رئيس جديد اين اتحاديه برمي گزيند. ماداگاسكار پس از يك سال تعليق بار ديگر به بطن اتحاديه آفريقا باز مي گردد.
13 ژوئيه عراق/ آمريكا: ايجاد شوراي دولت انتقالي، اولين قدرت اجرايي پس از «صدام».اين نهاد كه تحت نظارت آمريكا و به عنوان رابطي ميان اين كشور و عراقي ها برسركار آمده است، وظيفه بازسازي اقتصاد، شركت در برقراري امنيت و تسريع انتقال قدرت را برعهده دارد.
15 ژوئيه، كلمبيا: شبه نظاميان «دفاع مشروع متحد كلمبيا» (راست افراطي) كه 70 درصد شبه نظاميان اين كشور را در برمي گيرد، خلع سلاح نيروهاي خود را اعلام مي دارند و به توقف خصومت ها متعهد مي شوند. اين خلع سلاح قرار است تا 31 دسامبر 2005 پايان يابد. در 25 نوامبر، بيش از 800 شبه نظامي در چهارچوب اين توافق سلاح هاي خود را در مولين (شمال غربي) بر سرزمين مي گذارند.
16 ژوئيه، سائوتومه و پرنسيپ: گروهي از نظاميان در نبود رئيس جمهور «فراديك دومنز» كه در نيجريه به سر مي برد، بدون خونريزي قدرت را به دست مي گيرند. در 23 ژوئيه، «منز» پس از فشارهاي شديد بين المللي و به دنبال توافقي با شورشيان برسر برقراري نظام قانون اساسي، به كشورش بازمي گردد.
17 ژوئيه، انگليس: خودكشي «ديويد كلي» كارشناس تسليحاتي انگليس، وزارت دفاع اين كشور فاش كرده بود كه «كلي» منبع گزارشي از «بي بي سي» بوده كه دولت «توني بلر» را به اغراق در مورد تهديدي عراقي به منظور توجيه جنگ متهم كرده بود. تحقيقات در مورد شرايط اين «خودكشي» آغاز مي شود. اين رسوايي، استعفاي «الستر كمپبل» مديرارتباطات نخست وزير انگليس را بدنبال دارد (29 اوت) كه پيامد مهمترين بحران دولت «بلر» به حساب مي آيد.
18 ژوئيه، اتحاديه اروپا / قانون اساسي: «والري ژيسكار دستن»، رئيس جمهور سابق فرانسه و رئيس كنوانسيون اروپا، طرح قانون اساسي اتحاديه اروپاي گسترش يافته را تسليم «سيلويو برلوسكني»، رئيس گردشي اين اتحاديه مي كند. نخست وزير ايتاليا مسئوليت دشوار تصويب اين طرح را برعهده مي گيرد.
18 ژوئيه، فيليپين: قرارداد آتش بسي ميان دولت مانيل و «جبهه آزادي بخش اسلامي مورو»، مهمترين گروه شورش مسلمان، به امضا مي رسد.
22 ژوئيه، عراق/ آمريكا: «عدي» و «قصي»، پسران «صدام» در جريان حمله ارتش آمريكا به موصل (شمال) كشته مي شوند.
24 ژوئيه، سليمان/ استراليا: يك نيروي منطقه اي به رهبري استراليا به منظور برقراري مجدد صلح و نظم در جزاير سليمان كه دستخوش جنگ داخلي است، وارد اين كشور مي شود.
27 ژوئيه، كامبوج: «حزب مردم كامبوج» به رهبري «هون سن» نخست وزير در انتخابات پارلماني اين كشور به پيروزي گسترده اي دست مي يابد. پنج ماه پس از اين پيروزي، «هون سن» كه هنوز قادر به گردآوري دوسوم نمايندگان لازم نشده است، موفق به تشكيل دولت نمي شود.
اوت
اول اوت، بلژيك: قانون «اختيارات جهاني» كه به دادگاه هاي بلژيك اجازه مي دهد رهبران خارجي را به اتهام جنايات جنگي و يا جنايت عليه بشريت محاكمه كنند، براي هميشه لغو مي شود. اين قانون جنجالي مصوبه سال 1993 خشم آمريكا را به شدت برانگيخته بود.
5اوت، اندونزي: انفجار يك خودروي بمب گذاري شده در هتل آمريكايي «ماريوت» در مركز جاكارتا، 12كشته و بيش از 150مجروح برجاي مي گذارد. اين سوءقصد به جماعت اسلامي كه به داشتن ارتباط با القاعده متهم است، نسبت داده مي شود.
7اوت، ايرلند: «مايكل مك كويت»، رهبر «ارتش جمهوري ايرلند- واقعي» (كه از «ارتش جمهوري ايرلند» انشعاب كرده است)، به 20سال حبس در دوبلين محكوم مي شود. او به هدايت فعاليت هاي تروريستي گروه ازجمله سوءقصد «اوماق» در سال 1998 (29كشته) متهم است.
11اوت، ليبريا: «چارلز تيلور»، رئيس جمهور ليبريا، قدرت را به «موسي بلاح»، معاون خود، واگذار مي كند و خود به نيجريه مي رود. در 18اوت، يك توافق صلح كلي به منظور پايان بخشيدن به چهارسال جنگ داخلي ميان دو جنبش شورشي و دولت ليبريا در «آكرا» به امضا مي رسد.
11اوت، افغانستان/ ناتو: ناتو رسماً فرماندهي نيروي بين المللي كمك به امنيت در افغانستان (ايساف) را برعهده مي گيرد. مأموريت اين نيرو در 14اكتبر به خارج از كابل گسترش مي يابد. از هنگام تأسيس سازمان پيمان آتلانتيك شمالي در سال 1949، اين اولين مأموريت ناتو در خارج از اروپاست.
14اوت، آمريكا/ كانادا: يك قطعي برق گسترده 50ميليون تن را در بخش وسيعي در شمال شرقي آمريكاي شمالي ازجمله نيويورك، به مدت 29ساعت در تاريكي فرو مي برد. بسياري از كارشناسان منشأ اين قطع برق را اقدامات تروريستي شبكه القاعده معرفي مي كنند.
15 اوت، پاراگوئه: «نيكانور دوارته» به جاي «لوئيز گوانزالز ماكي» رئيس جمهور پاراگوئه مي شود.
19اوت،عراق/ سازمان ملل: يك عمليات انتحاري مقر سازمان ملل در بغداد را درهم مي كوبد و 22كشته برجاي مي گذارد كه از جمله آن ها «سرجو ويرا دملو»، نماينده ويژه دبيركل سازمان ملل در عراق است. دراين انفجار يكصدتن نيز مجروح مي شوند. مسئوليت اين سوءقصد را چريك هاي ضدآمريكايي برعهده مي گيرند.
19اوت، خاورميانه: 23تن علاوه بر عامل انفجار در يك عمليات شهادت طلبانه عليه اتوبوسي در غرب بيت المقدس جان مي بازند. مسئوليت اين سوءقصد را كه بزرگترين عمليات ضداسرائيلي از ماه ژانويه به حساب مي آيد، گروه هاي اسلامگراي حماس و جهاد اسلامي عهده دار مي شوند. به تلافي اين اقدام، نظاميان صهيونيست در يك حمله هوايي «اسماعيل ابوشنب»، يك رهبر سياسي بلندپايه حماس را به شهادت مي رسانند. در فرداي اين روز، حماس و جهاد اسلامي پايان آتش بس خود را اعلام مي دارند.
21 اوت، آرژانتين: پارلمان آرژانتين قوانين مربوط به مصونيت نظاميان متهم به سركوب و شكنجه مخالفان در دوران ديكتاتوري نظامي (1983-1976) را ملغي مي سازد.
29 اوت، عراق: 83 تن از جمله آيت الله «محمدباقر حكيم»، چهره بزرگ شيعيان عراق، در پايان نماز جماعت در انفجار يك خودروي بمب گذاري شده در شهر مقدس نجف اشرف به شهادت مي رسند.
سپتامبر
3 سپتامبر، عراق/ نيروهاي اشغالگر: اولين دولت انتقالي پس از «صدام» سوگند ياد مي كند. لهستان كنترل 5 استان عراق را به دست مي گيرد و به اين ترتيب پس از آمريكا و انگليس سومين كشوري است كه فرماندهي يك منطقه اشغالي را عهده دار مي گردد.
6 سپتامبر، خاورميانه: استعفاي «محمود عباس»، نخست وزير حكومت خودگردان، كه بر سر كنترل نيروهاي امنيتي فلسطيني با «ياسر عرفات» اختلاف نظر دارد. در 10 سپتامبر، «احمد قريع» رئيس پارلمان و از نزديكان رهبر فلسطيني، پست نخست وزيري را مي پذيرد.
10 سپتامبر، سازمان تجارت جهاني: خودكشي يك تظاهركننده كره اي كنفرانس سازمان تجارت جهاني در كانكن (مكزيك) را به عزا مي كشاند. در 14 سپتامبر، كنفرانس آزادسازي تجارت جهاني با شكست روبرو مي شود.
10 سپتامبر، اندونزي: امام «سامودرا»، مغز متفكر سوءقصد خونين بالي كه جماعت اسلامي مسئوليت آن را برعهده گرفته است، به مرگ محكوم مي شود. اين انفجار در اكتبر 2002، 202 كشته بر جاي مي گذارد كه اكثرا توريست هاي خارجي هستند. در سال 2003، دو تن از همدستان امام «سامودرا» نيز به مرگ محكوم مي شوند.
10 سپتامبر، سوئد: «آنالينده»، وزيرخارجه سوئد كه طرفدار پيوستن به پول واحد اروپايي است، به ضرب چاقوي يك ناشناس در يك فروشگاه بزرگ استكهلم جان مي بازد. در 14 سپتامبر، سوئدي ها در رفراندومي پيرامون پيوستن به «يورو»، به پول واحد اروپايي رأي منفي مي دهند.
11 سپتامبر، خاورميانه: اسرائيل تصميمي اصولي در مورد «خلاص شدن از شر» ياسر عرفات كه از 3 دسامبر 2001 در ستاد خود در رام الله تحت محاصره نظاميان صهيونيست قرار دارد، اتخاذ مي كند. در 19 سپتامبر پس از وتوي آمريكا در شوراي امنيت، قطعنامه اي در مجمع عمومي سازمان ملل به تصويب مي رسد كه اسرائيل را موظف مي سازد از اخراج «عرفات» چشم پوشي كند.
12 سپتامبر، ليبي/سازمان ملل: سازمان ملل تحريم هاي ليبي را پس از متعهد شدن طرابلس به پرداخت غرامت به خانواده هاي قربانيان حادثه «لاكربي»، لغو مي كند. اجراي اين تحريم ها كه در سال 1992 پس از حادثه «لاكربي» در سال 1988 و «دي-10يوتا» (1989) تصويب گرديد، از سال 1998 متوقف شده بود.
14 سپتامبر، گينه بيسائو: ارتش گينه رژيم رئيس جمهور «كومبا يالا» را سرنگون و كميته اي نظامي به رياست ژنرال «وريسيمو سئابرا كوريا» مستقر مي سازد.
اشاره:
در نيمه دوم سال 2003، خشونت به رغم اعلام رسمي پايان جنگ در عراق، با تشديد حملات عليه اشغالگران، افزايش سوءقصدهاي تروريستي بر ضدمنافع غربي به ويژه آمريكايي و همچنين اسرائيلي، تهديدهاي مكرر القاعده عليه كشورهاي عرب متحد آمريكا و ادامه تظاهرات جهاني در اعتراض به ادامه اشغال عراق و اعزام نيروهاي تازه نفس به اين كشور، رنگ ديگري به خود مي گيرد و هشدارهاي مكرر آمريكا و انگليس به اتباع و ديپلمات هاي خود در سراسر جهان و نيز اتخاذ تدابير شديد امنيتي در فرودگاه ها، بنادر و مرزها نشان از ترس و وحشتي دارد كه بر واشنگتن و متحدانش غلبه كرده است... و اما، پرسروصداترين رويداد اين نيمه را بدون شك دستگيري «صدام» تكريتي تشكيل مي دهد. مردي ژنده پوش و ژوليده كه ديگر كوچكترين شباهتي با ديكتاتور «پرابهت» سابق ندارد! ادامه اين برگ تلخ از تاريخ جهان را با هم مي خوانيم...
اكتبر
اول اكتبر، خاورميانه: دولت اسرائيل به ادامه احداث «ديوار امنيتي» در اعماق كرانه باختري رأي مي دهد. احداث اين ديوار كه مورد انتقاد آمريكا نيز قرار دارد، از سوي مجمع عمومي سازمان ملل به شدت محكوم مي شود.
2 اكتبر، عراق / آمريكا: اولين گزارش گروه بازرسان تسليحاتي در عراق كه تحت اوامر سازمان سيا عمل مي كنند، تأكيد مي كند كه هيچگونه سلاح كشتار جمعي در عراق كشف نشده است. «ديويد كي»، رئيس اين گروه، در پنجم اكتبر اضافه مي كند كه هيچ سندي دال بر وجود ارتباط ميان عراق و القاعده در زمينه سلاح هاي كشتار جمعي به دست نيامده است.
3 اكتبر، كره شمالي: پيونگ يانگ اعلام مي كند كليه موانع تكنيك بر سر راه ساخت بمب اتمي را از سر راه برداشته است و ابزار لازم براي ساخت نيم دوجين بمب را دراختيار دارد.
5 اكتبر، سوريه / خاورميانه: هواپيماهاي اسرائيلي به بهانه انهدام يك پايگاه جهاد اسلامي فلسطين كه مسئوليت عمليات انتحاري روز قبل در حيفا را برعهده گرفته است (22 كشته از جمله عامل حمله) ، براي اولين بار از سال 1974، به سوريه حمله مي كنند. «ياسر عرفات»، رئيس حكومت خودگردان فلسطين يك «كابينه اضطراري» به رياست «احمد قريع» تشكيل مي دهد و وضعيت فوق العاده اعلام مي كند.
7 اكتبر، آمريكا: «آرنولد شوارتزنگر» هنرپيشه، كانديداي حزب جمهوريخواه، در انتخابات فرمانداري ايالت كاليفرنيا به پيروزي مي رسد.
15 اكتبر، آذربايجان: «الهام علي اف»، پسر «حيدر علي اف» رئيس جمهوري آذربايجان كه 30 سال تمام بر زندگي سياسي اين كشور تسلط داشته، در انتخابات رياست جمهوري اين كشور به پيروزي مي رسد. سازمان امنيت و همكاري اروپا و مخالفان آذربايجاني به نتايج اين انتخابات انتقاد مي كنند.
16 اكتبر، آمريكا / عراق: سازمان ملل قطعنامه اي در مورد عراق به تصويب مي رساند كه ايجاد يك نيروي بين المللي را مجاز مي سازد و كنترل مطلق آمريكا بر اوضاع را نيز محفوظ مي دارد.
17 اكتبر، بوليوي: «گونزالو سانشز»، رئيس جمهور بوليوي، در مقابل بسيج عمومي عليه طرح دولت براي صادرات گاز به آمريكا از طريق شيلي، مجبور به استعفا مي شود. اين بحران كه بدترين بحران كشور از هنگام بازگشت دموكراسي در سال 1982 به حساب مي آيد ، ظرف 32 روز تظاهرات و اعتصاب كه با سركوب خشونت بار آن از سوي ارتش و پليس روبرو مي شود، بيش از 80 كشته بر جاي مي گذارد.
24 اكتبر، عراق: كشورهاي كمك كننده به بازسازي عراق طي كنفرانسي در مادريد (اسپانيا) بر سر رقم 33 ميليارد دلار به توافق مي رسند. نيازهاي عراق تا سال 2007 حدود 56 ميليارد دلار برآورد شده است.
31 اكتبر، مالزي: «ماهاتير محمد»، نخست وزير مالزي، پس ا ز 22 سال از قدرت كناره گيري مي كند و «عبدالله احمد بداوي» جايگزين او مي شود. ماهاتير» در اواسط اكتبر با متهم كردن يهوديان به كنترل جهان و استكبار، غوغايي ديپلماتيك به پامي كند.
نوامبر
4-5نوامبر، سريلانكا: بحران بي سابقه ميان رئيس جمهور «چاندريكا كوماراتونگا» و رقيب وي، نخست وزير «رانيل ويكرسينگه» كه خواستار ادامه روند صلح با شورشيان تاميل است. به دنبال اين بحران، مذاكرات با چريك هاي تاميل متوقف مي شود.
7نوامبر، عراق/ تركيه: دولت تركيه از طرح استقرار سربازان ترك در عراق چشم مي پوشد. پارلمان اين كشور هفتم اكتبر با اعزام تعداد زيادي از نيروهاي مسلح به عراق به درخواست واشنگتن، موافقت كرده بود.
11نوامبر، آمريكا/ سوريه: كنگره آمريكا لايحه تحريم اقتصادي و ديپلماتيك سوريه را كه به حمايت از تروريسم متهم است، به تصويب مي رساند. اين قانون 12 دسامبر از سوي «جرج بوش» نيز امضامي شود.
12نوامبر، عراق: يك عمليات انتحاري عليه پايگاه نظامي ايتاليا در ناصريه (جنوب) 28كشته برجاي مي گذارد كه 19تن از آنها ايتاليايي هستند. اين بزرگترين عمليات عليه نيروهاي ايتاليايي از زمان استقرار آنها در عراق در ماه ژوئيه است. القاعده مسئوليت اين عمليات را برعهده مي گيرد.
15 نوامبر، عراق: «پل برمر»، حاكم غيرنظامي عراق و شوراي حكومتي برسر يك جدول زمان بندي شده درمورد انتقال قدرت به توافق مي رسند: دولت انتقالي تا پيش از ژوئن 2004، انتخابات پيش از پايان سال .2005
15نوامبر، تركيه: دو عمليات انتحاري به وسيله خودروي بمب گذاري شده عليه دو كنيسه يهوديان در اسلامبول 29كشته و بيش از 300مجروح برجاي مي گذارد. در 20نوامبر، در دو عمليات انتحاري ديگر اين بار عليه كنسولگري انگليس و دفاتر يك بانك انگليسي در اسلامبول، 33تن از جمله كنسول انگليس جان مي بازند و نزديك به 450تن نيز مجروح مي شوند. مسئوليت اين انفجارها را «جبهه اسلامي رزمندگان شرق بزرگ» و «القاعده» برعهده مي گيرند.
18-12 نوامبر، انگليس: «جرج بوش» در اولين ديدار حكومتي يك رئيس جمهور آمريكايي از انگليس وارد لندن مي شود. در 20 نوامبر، بيش از 100هزارتن عليه ورود او به اين كشور تظاهرات مي كنند.
20نوامبر، قاره آمريكا: كشورهاي آمريكايي- به استثناي كوبا- برسر ايجاد يك منطقه آزاد تجاري به توافق مي رسند.
23 نوامبر، گرجستان: «ادوارد شواردنادزه» كه از سال 1970 زمام امور گرجستان را دردست دارد، به دنبال اعتراض هاي بي سابقه مردمي پس از انتخابات جنجالي 2نوامبر، مجبور به استعفا مي شود. انتخابات رياست جمهوري براي 4ژانويه درنظر گرفته مي شود.
26نوامبر، هند/ پاكستان: براي اولين بار از آغاز شورش ها در منطقه كشمير در سال 1989، هند و پاكستان تصميم به آتش بس در طول مرز مشترك خود در اين منطقه مي گيرند.
26 نوامبر، اولستر: پيروزي پروتستان هاي راديكال و ناسيوناليست هاي كاتوليك «شين فين»، جناح سياسي ارتش جمهوريخواه ايرلند، در انتخابات پارلماني ايرلند شمالي.
27نوامبر، عراق/ آمريكا: «جرج بوش» به مناسبت عيد شكرگزاري مخفيانه از نيروهاي آمريكايي در بغداد ديدن مي كند.
27 نوامبر، تايوان: تايپه به رغم تهديدهاي چين به اتخاذ اقدامات تلافي جويانه و هشدارهاي واشنگتن تصميم مي گيرد رفراندومي درمورد درخواست از چين براي برچيدن موشك هاي بالستيك خود كه اين جزيره را هدف گرفته اند، برگزار كند.
29 نوامبر؛ عراق/اسپانيا: روز مرگبار براي نيروهاي اشغالگر كه 17 تن از نيروهاي اسپانيايي خود، از مأموران سرويس هاي جاسوسي، را از دست مي دهند. اين حمله خونبارترين حمله اي است كه نيروهاي اسپانيايي از هنگام استقرار خود در عراق، متحمل مي شوند.
