انتخابات آتي آفريقاي جنوبي محكي خواهد بود براي آينده وضعيت سياسي و يكپارچگي اين كشور. با اينكه خطر تجزيه شدن در آينده نزديك اين كشور را تهديد نمي كند، نرخ بالاي بيكاري و رشد محدود اقتصادي مشكلات عمده اي است كه حاكمان بعدي اين كشور را به چالش مي طلبد.

اوايل ماه مارس سال ۲۰۰۴ (اواسط فروردين ۸۳) سومين انتخابات از زمان پايان آپارتايد در سال ۱۹۹۴، در آفريقاي جنوبي برگزار خواهد شد. انتظار مي رود حزب حاكم فعلي، «كنگره ملي آفريقايي» (ANC) كه هنوز هم بزرگ ترين و پرطرفدارترين حزب در ميان احزاب مختلف آفريقاي جنوبي است و از پشتوانه مالي بهتري نسبت به ديگر احزاب برخوردار است. بدون مشكل خاصي در انتخابات پيروز شود. پس از انتخابات آينده ANC اكثريت فعلي خود را در مجلس حفظ خواهد كرد، اما معلوم نيست بتواند اكثريت دوسوم مجلس را براي كسب قدرت تغيير قانون اساسي اين كشور به دست آورد.

به رغم تمام مشكلات و شكست هاي مداوم «تابو امبكي»، رئيس جمهور آفريقاي جنوبي، در سياست و روابط عمومي، او اين بار هم انتخاب خواهد شد. سال گذشته موقعيت او به خاطر ناكامي هاي سياسي به مخاطره افتاده بود؛ مسائلي چون اصرار او بر اينكه هيچ موردي از HIV و AIDS مشاهده نشده، سياست متناقض او در برخورد با بحران سياسي و اقتصادي در زيمبابوه و ناتواني او براي ترميم وضعيت آشفته اقتصادي _ با اينكه خود تحصيلات اقتصادي دارد با تمام اين اوصاف امبكي تلاش همه جانبه  اي را براي كسب حمايت كامل ANC براي كانديداتوري آغاز كرده و به نظر مي آيد عملاً تنها شانس رياست جمهوري باشد. هيچ كس از داخل حزب ANC قدم براي رقابت با او پيش نگذاشته و خارج از حزب نيز كسي اميدي براي كسب اين مقام ندارد. امبكي حمايت هاي لازم را در رده هاي مختلف حزبي و در ميان مجامع بين المللي كسب كرده و هم اكنون نه در حفظ قدرت از سوي حزب حاكم ANC شكي هست و نه در انتخاب مجدد امبكي.مهم ترين موضوع مورد بحث براي انتخابات آتي رياست جمهوري، مسئله اتحاد و حفظ يكپارچگي آفريقاي جنوبي است.

آفريقاي جنوبي توانست با موفقيت، تجربه گذر از آپارتايد به يك نظام دموكراسي را هر چند با مشكلات فراوان پشت سر بگذارد، اما اينكه بتواند يكپارچگي اش را حفظ كند هنوز مشخص نيست. جنگ قدرت كه هم اكنون ميان احزاب ANC و حزب كوچك تر رقيب، «حزب آزادي اينكاتا» در جريان است، نزاع بر سر كسب حاكميت نيست، بلكه نبردي است براي آينده سياسي اين كشور. آيا آفريقاي جنوبي كشوري متحد خواهد ماند و نظام جمهوري متمركز خود را حفظ خواهد كرد، يا در آينده به يك سيستم فدرالي با مناطق نيمه خودگردان و تفكيك شده براساس معيارهاي قومي، قبيله اي يا نژادي تبديل خواهد شد؟ تلاش ANC براي هم رأيي و اتحاد، تا قبل از انتخابات و با وجود موج خشونت هاي قومي، قبيله اي، نتيجه خواهد داد. اما در بلندمدت اصلاح اوضاع كشور به مسئله اي چون ايجاد شغل، رشد اقتصادي و موفقيت حزب حاكم در دخالت دادن گروه هاي مخالف در دولت و تقسيم منابع به نسبتي عادلانه بين گروه هاي مختلف قومي و قبيله اي، بستگي دارد.

آفريقاي جنوبي همواره جنگ بين سياه ها و سفيدها را تداعي كرده است. هر چند كه اين تصوير در دوره آپارتايد كاملاً درست بود و هم اكنون نيز تا حدي صادق است، اما اين تنها عامل شكل دهنده مناسبات سياسي در اين كشور نيست. آفريقاي جنوبي سرزمين اقوام و قبيله هاست و ۱۱ زبان رسمي دارد. قبايل مختلف _ و غالباً رقيب _ به اين زبان ها تكلم مي كنند. براي مثال اقوام خوسا و زولو در سال هاي نخستين مبارزه با حاكمان سفيدپوست با هم متحد و همراه بودند. اما در سال هاي دهه ۷۰، رهبران زولو با «پره توريا» به توافق رسيدند و در ازاي يك حكومت خودگردان، حمايت خود را از دولت اعلام كردند.

پس از سال ۱۹۹۴، حزب ANC كه در اختيار خوساهاي استان كيپ شرقي است به همراه حزب آزادي اينكاتا كه تحت كنترل زولوهاست، قدرت را به دست گرفتند. در توافقنامه تقسيم قدرت حزب ANC متحد شد تا مسئله نيمه خودگرداني زولوها در استان «كوازولو _ ناتال» را با حضور ناظران و ميانجي هاي خارجي بررسي كند. اما اين اتفاق نيفتاد و تاكنون ANC از پيگيري اين قول خود طفره رفته است. به طوري كه اينكاتا هم به تدريج به مخالفان پيوست و تلاش مي كند نفوذ ANC در استان زولو را كاهش دهد.زولوها با حدود ۸ ميليون از ۴۳ ميليون نفر جمعيت آفريقاي جنوبي، بزرگ ترين گروه قومي اين كشور هستند. از زماني كه اينكاتا اتحاد خود را با ANC ملغي كرده است، حزب ANC تلاش مي كند تا به تدريج و با لطايف الحيلي حمايت طرفداران اينكاتا را جلب كند. در دوره مبارزات انتخاباتي آنها تلاش خواهند كرد با اقداماتي مانند كشيدن جاده به مناطق روستايي استان كوازولو _ ناتال و همچنين برقراري ارتباط با روساي قبايل محلي، حمايت آنان را از «مانگوسوتو بوتلزي»، رهبر اينكاتا، كاهش دهد. با نزديك شدن زمان انتخابات آينده، ANC به صورت آشكار با هرگونه ادعاي خودگرداني و تهديدهاي ديگر از جانب مخالفان زولو مقابله خواهد كرد. اتحاد و يكپارچگي و تلاش ANC براي اينكه مردم را متقاعد كند وجود يك دولت مركزي از لحاظ سياسي و اقتصادي به نفع آنهاست، مهم ترين برنامه هاي اين حزب در مبارزه انتخاباتي اين حزب خواهد بود.

بوتلزي، رهبر اينكاتا، نيز از طرف ديگر مجبور خواهد شد موضع تدافعي بگيرد. بين زولوها دودستگي ايجاد شده است؛ قشر تحصيلكرده و شهرنشين كه بيشتر متمايل به ANC هستند و روستانشينان كه طرفدار اينكاتا هستند. اما توزيع جمعيت رأي دهندگان قابل توجه است. حدود ۴۰ درصد از جمعيت ۴/۲۷ ميليوني واجد شرايط براي رأي دادن در مناطق روستايي زندگي مي كنند. با اين حال ANC براي پيروزي قاطع با اختلاف آراي زياد در انتخابات برنامه ريزي كرده است. اينكاتا هم براي جبران كاهش حمايت، ائتلافي را با حزب «الاتحاد دموكراتيك» تشكيل داده است. قبل از آن حزب دموكراتيك (DA)، همراه با «حزب ملي نو» بزرگ ترين گروه مخالف دولت را تشكيل مي دادند در سال ۱۹۹۹، حزب دموكراتيك و اينكاتا توانستند مجموعاً ۷۲ كرسي مجلس ملي ۴۰۰ نفري آفريقاي جنوبي را با ۲/۱۸ درصد آرا به خود اختصاص دهد. DA با «آفريكن» ها و همچنين بيشتر نخبگان ليبرال ارتباط عميقي دارد. ائتلاف آنها با اينكاتا به اين منظور انجام شد كه ANC موفق نشود اكثريت دوسوم مجلس را به دست آورد.

پيروزي انتخاباتي گروه هاي مخالف در درازمدت نه فقط براي آفريقاي جنوبي بلكه حتي براي حزب حاكم ANC نيز نوعي پيروزي محسوب مي شود. چرا كه لازمه يكپارچگي و اتحاد كشور ادامه حضور و دخالت گروه هاي مخالف در حاكميت است.

دوران حساس پس از انتخابات مشخص خواهد كرد كه آيا آفريقاي جنوبي يكپارچه خواهد ماند يا خير. پس از ماه آوريل، رأي دهندگان منتظر تحقق وعده و وعيدهاي ANC خواهند شد. در صورتي كه حزب حاكم، موفق به پايين آوردن نرخ ۴۰ درصدي بيكاري و سروسامان دادن به پروژه هاي زيربنايي و تحقق برنامه كاري اش نشود، مردم براي حل مشكلاتشان به دنبال راهكارها و گروه ها و احزاب ديگري خواهند گشت.