در يك صبح بسيار گرم و آفتابى در صحرايى مملو از بوته هاى كوتاه و علف هاى هرز در كشور آفريقايى چاد، يك گله بُز اهلى در حال چريدن از علف ها هستند. قرص سوزان خورشيد در وسط آسمان خودنمايى مى كند. ناگهان بُزها به محض شنيدن صداى رگبار گلوله كه فضاى محيط اطراف را پُر مى كند، وحشت زده هر يك به سمتى مى دوند. تعدادى سرباز چادى پشت مسلسل هاى خودكارشان به سوى اهداف از پيش تعيين شده اى تيراندازى مى كنند: كاروانى فرضى از هواداران القاعده كه در حال گريختن از چنگ سربازان هستند. روستانشينان فقير منطقه با شور و حال خاصى به تماشاى مانور يك گردان از نظاميان ارتش چاد مشغولند. صداى شليك تفنگ هاى AK-۴۷ كه تپه هاى خاكى اطراف را نشانه رفته و گرد و غبار فراوانى را به هوا بلند كرده اند، توجه هر جنبنده اى را به خود جلب مى كند. اين در حالى است كه ۲۳ تفنگدار آمريكايى نيز حركات سربازان را به دقت زير نظر گرفته اند.

به مدت ۶ هفته، تفنگداران آمريكايى مشغول تعليم اصول مبارزه با تروريسم از جمله حملات غافلگير كننده، گشت زنى مرزى، جمع آورى اطلاعات و ساير موضوعات مرتبط به ۱۶۸ سرباز چادى بوده اند. اين هم آزمون نهايى آنها است. سرگرد آمريكايى «پل بيكر»، فرمانده اين ماموريت آموزشى به سربازان تحت تعليم خود مى گويد: «خوب به اطرافتان نگاه كنيد.»

آموزش در اينجا، در يكى از دور افتاده ترين نقاط آفريقا در چاد، فقط نشانه اى از اين حقيقت آشكار است كه سياستگزاران نظامى ايالات متحده در انديشه مداخله وسيع در امور داخلى آفريقا به بهانه تداوم جنگ جهانى با ترور هستند و اين امرى است كه تاكنون هرگز سابقه نداشته است. به عنوان مثال، تمرين هاى دريايى مشترك نظاميان آمريكايى و نيجريه اى از مدت ها قبل براى همين ماه (سپتامبر ۲۰۰۴) برنامه ريزى شده است. عمليات گشتزنى مشترك براى مبارزه با عناصر تروريست در امتداد مرز كنيا و سومالى جريان دارد. و طرحى هم براى ارتقاى برنامه آموزشى نظامى چاد از سطح يك پروژه ۴ مليتى با هزينه ۷ ميليون دلار به يك پروژه ۹ مليتى با بودجه اى فراتر از ۱۲۵ ميليون دلار در دست بررسى و مطالعه قرار دارد. هدف از طراحى و اجراى تمامى اين پروژه ها ممانعت به عمل آوردن از پرسه زنى آسوده خاطر تروريست ها در صحراى آفريقا و حواشى پيرامون آن ذكر شده است.

سرگرد «بيكر» در حالى كه در پست فرماندهى اش زير سايه يك درخت غول پيكر ايستاده است مى گويد «ما به آفريقا به چشم مكانى مناسب براى رشد فعاليت هاى نظامى تفنگداران دريايى و نيروهاى وابسته به وزارت دفاع آمريكا مى نگريم.» كه اين خود نشانه آشكارى از رشد فعاليت هاى تروريستى در اين قاره است و نياز شديدى نيز به حمايت از صنايع سريعاً در حال رشد نفتى آفريقا احساس مى شود. بنابراين، سياستگزاران نظامى ايالات متحده بيش از هر زمان ديگرى در حال توجه نشان دادن به اين قاره هستند.

• از ۸ گلوله تا ۱۲۲ هزار گلوله

حضور نظاميان آمريكايى در منطقه تاثير فراوانى را بر سراسر تحولات آن گذاشته است. پيش از آنكه تفنگداران دريايى آمريكا به چاد وارد شوند، سربازان چادى تقريباً از هر نوع تجربه نظامى واقعى اى بى بهره بودند. حين گذراندن دوره هاى آموزشى مقدماتى، سربازان چادى هر يك فقط هشت گلوله دريافت و شليك مى كنند. اين تمام آن چيزى است كه حكومت چاد مى تواند تهيه كند. چاد در جديدترين رتبه بندى كشورها به لحاظ دارا بودن شاخصه هاى توسعه انسانى در بين ۱۷۷ كشور اعلام شده در جايگاه ۱۶۷ قرار گرفت (فهرست رسمى سال ۲۰۰۴ سازمان ملل متحد). ميانگين درآمد سرانه ناخالص ملى اين كشور روزانه ۷۳/۰ دلار است. سربازان چادى مهارت چندانى در تيراندازى نداشتند. «بيكر» با اظهار شگفتى فراوان مى گويد: «آنها حتى قادر نبودند كه يك هدف ۵ مترى را از فاصله ۲۰ مترى مورد اصابت قرار دهند.» اما طى شش هفته آموزش مستمر زير نظر تفنگداران آمريكايى، آنها حدود ۱۲۲ هزار گلوله شليك مى كنند. آنها همچنين يونيفورم هاى جديد آمريكايى و ۱۳ دستگاه خودروى تويوتاى پيكاپ را از آمريكايى ها تحويل گرفته اند. اين امكانات تماماً به گشتزنى در فضاهاى باز و پهناور شمال چاد اختصاص خواهد يافت. پيشتر در ماه مارس نظاميان چادى با بهره گيرى از يك هواپيماى گشتزنى آمريكايى موفق شده بودند ۴۲ تن از پيكارجويان افراطى مسلمان را در ارتفاعات بيابانى شمال چاد به قتل برسانند.

نظاميان كشورهاى همسايه چاد شامل نيجر، موريتانى و مالى نيز آموزش ها و ادوات جنگى مشابهى را از آمريكايى ها دريافت كرده اند. و به عنوان بخشى از يك ابتكار جديد براى مبارزه با گروه هاى تروريستى در سراسر صحرا، نظاميان كشورهاى سنگال، نيجريه، تونس، الجزاير و مراكش نيز آموزش ها و تجهيزات سخت افزارى مشابهى را براساس طرحى كه در مجموع هزينه اى بالغ بر ۱۲۵ ميليون دلار را به ماليات دهندگان آمريكايى تحميل خواهد كرد، دريافت خواهند داشت.

اما چرا اين همه دست و دلبازى از جانب آمريكايى ها صورت مى پذيرد؟ واقعيت آن است كه همه كشورهاى واقع در صحراى آفريقا و نواحى حاشيه اى آن كه حتى تا نزديكى هاى سواحل شمالى و شرقى اين قاره امتداد يافته اند، سرزمين هاى بسيار پهناور و در عين حال بى قاعده و قانونى هستند كه تروريست هاى مرتبط با القاعده آنجا را مأمن مناسبى براى پيگيرى فعاليت هاى مذبوحانه خويش يافته اند، ضمن اينكه طوايف عمدتاً مسلمان آن مناطق نيز گاهگاهى نشانه هايى از همدردى يا ملازمت با افراط جويان را از خود بروز مى دهند.