نزديك محل انفجار بمب اتمي در هيروشيما، چهره خاموش قربانيان حادثه بر مونيتورهاي بيشماري نقش مي بندد و محو مي شود. در ميان هزاران چهره، يكي با ديگران متفاوت است: چهره سرجوخه «جان لانگ جونيور»، عضو نيروي هوايي ارتش آمريكا.

چهره لانگ، كه در زمان انفجار اسير ژاپني ها بوده، ماه گذشته به عنوان اولين نظامي آمريكايي به اين معبد تلويزيوني اضافه شد تا روزني بر ماجراي مبهم و كم تر بيان شده زندانيان آمريكايي باشد كه در انفجار هيروشيما جان سپردند. هواپيماي B-24 لانگ چند روز قبل از ۶ آگوست ۱۹۴۵ (روز انفجار اتمي هيروشيما) نزديك اين شهر هدف قرار گرفت و او به اسارت ژاپني ها درآمد. اين كارگر ذوب آهن ۲۷ ساله از شهر نيوكاسل ايالت پنسيلوانيا يكي از ۱۰ اسير جنگي آمريكايي بود كه در جريان حمله كشته شد. تصوير اين خلبان يكي از چند سرنخ و نشانه در «پارك صلح هيروشيما» است درباره داستاني كه چند دهه پنهان نگه داشته شده بود. اسامي هفت تن از اسراي جنگي آمريكايي در سال هاي دهه هفتاد به كتاب اسامي قربانيان كه هر سال تجديد چاپ مي شود اضافه شد اما اين ليست در دسترس عموم قرار نمي گيرد. اين زندانيان آمريكايي در سالن يادبودي كه در سال ۲۰۰۲ افتتاح شد و در آن روزانه چهره ۹۰۰۰ قرباني براي ۷۰۰ بازديدكننده نمايش داده مي شود، جايي نداشتند تا اينكه پسرعموي ۳۵ ساله لانگ به نام «نيتن لانگ» ماه گذشته به مسئولين پيشنهاد كرد كه عكس جان نيز به نمايش گذاشته شود. نيتن لانگ مي گويد نشان دادن يك عكس در برابر مصيبت بزرگي كه ژاپني ها متحمل آن شدند، شايد اهميتي نداشته باشد، اما براي آمريكايي هايي كه مي خواهند ياد قربانيانشان در تاريخ بماند بسيار مهم است. «فكر مي كنم بيشتر آمريكايي ها وقتي به چهره قربانيان ژاپني نگاه مي كنند، مي گويند چقدر بد، چقدر آدم مرده اند، اما ديدن يك آمريكايي در ميان اين چهره ها كاملاً آنها را تحت تأثير قرار مي دهد.» اينها را نيتن لانگ مي گويد كه در ژاپن بزرگ شده و الان هم در توكيو تدريس مي كند.

حدود ۱۴۰هزار نفر در انفجار هيروشيما كشته شدند. هزاران كره اي كه در اردوگاه هاي كار اجباري ژاپني ها مشغول به كار بودند و همچنين آمريكايي هاي ژاپني تبار كه پس از گسترش جنگ نتوانستند ژاپن را ترك كنند جزو كشته شدگان بودند. در اين ميان از زندانيان جنگي كمتر از همه ياد شده است. سرنوشت آنها تا سال هاي دهه هفتاد كه تحقيقات رسمي براي مستند كردن ماجرا و كامل شدن ليست مقتولين آغاز شد، تقريباً ناشناخته و مبهم بود. مهمترين سرنخ ماجرا در سال ۱۹۷۷ به دست آمد، زماني كه يك استاد دانشگاه هيروشيما يك ليست ژاپني را كه در آن اسم ۲۰ آمريكايي به عنوان قربانيان انفجار اتمي ذكر شده بود، پيدا كرد. بعداً معلوم شد كه برخي از اين اسامي متعلق به زندانياني بوده كه احتمالاً در جريان آزمايش هاي هولناك و احتمالاً مخفيانه ارتش ژاپن كشته شده بودند. بقيه قربانيان _ از جمله لانگ _ جزو خدمه سه هواپيمايي بودند كه روز ۲۸ جولاي (حدود يك هفته قبل از انفجار هيروشيما) توسط ژاپني ها ساقط شد و خلبانان آن دستگير شدند.

به گفته «بارتون برنشتاين» ، استاد دانشگاه استنفورد و يكي از اولين محققين سطح بالا كه درباره اين موضوع تحقيق كرده است، ارتش آمريكا مدعي شد كه پرونده هاي پرسنلي كه براي مشخص شدن موضوع لازم بود در يك حادثه آتش سوزي از بين رفته است. اما برنشتاين مي گويد پس از تصويب «قانون آزادي اطلاعات» در دهه هشتاد محققين به مداركي دست يافتند كه كشته شدن حداقل ۱۰ تن از اعضاي نيروي هوايي آمريكا در هيروشيما را تأييد مي كرد. او مي گويد: «بيرون كشيدن اين اسناد از پنتاگون كار خيلي سختي بود.» و اضافه مي كند به عقيده او احتمالاً اسامي قربانيان آمريكايي حادثه به دليل «پيشگيري از هرگونه شبهه اخلاقي» درباره بمباران هيروشيما منتشر نشده است.

«توماس كارت رايت» ، خلبان بمب افكن لانگ مي گويد خانواده هاي برخي از اسراي جنگي براي گرفتن اطلاعات از مقامات ارتش تلاش زيادي  كردند اما آنها خيلي كند و مشكوك عمل مي كردند، كارت رايت كه الان ۸۰ ساله است، پنج روز قبل از انفجار براي بازجويي از هيروشيما به توكيو منتقل مي شود و به همين دليل جان سالم به در مي برد. او مي گويد: «من فكر مي كنم ارتش خيلي دوست داشت كه سر و صداي اين ماجرا بلند نشود.»

كارت رايت كه كتابي با عنوان «قرار ملاقات با بانوي تنها: بازگشت يك اسير جنگي از هيروشيما» از خاطرات زمان اسارتش منتشر كرده است از لانگ به عنوان «قهوه خور گروه» ياد كرده، كه فردي دوست داشتني و در عين حال يك تفنگدار جدي و متعهد بوده كه پولش را به جاي خريد مشروب خرج ابزار و ادوات جنگي مي كرده است. تصوير كوتاه و گذراي لانگ در بناي يادبود هيروشيما كه هرماه با نام و سمتش بر روي مونيتورها نقش مي بندد، اطلاعات چنداني به بازديدكنندگان نمي دهد اما براي بعضي همان چهره تنها حرف هاي زيادي دارد. «آليس كارول كادول» يكي از بازديدكننده ها كه با چشماني اشك آلود به تصوير چهره لانگ نگاه مي كند مي پرسد: «يعني قبل از حمله هيچ اطلاعي به آنها نداده بودند؟» پسران ژاپني نيز آرام نشسته اند و به صحبت هاي راهنماي بناي يادبود گوش مي كنند كه داستان لانگ را تعريف مي كند.

«شيگرو آراتاني»، راهنماي بنا مي گويد: «اين نشان مي دهد كه قتل عام تا چه اندازه كور و وحشتناك بوده است. دوست و دشمن، نظامي و غيرنظامي، زن و بچه، همگي كشته شدند.»