انتخابات رياست جمهوري افغانستان در فضاي سياسي، فرهنگي و اجتماعي اين كشور و با توجه به تمام ويژگي هاي جامعه متكثر افغانستان برگزار شد

و نبايد روند و نتايج آن را با معيارهايي غيرمتعارف با جامعه افغانستان ارزيابي كرد

انتخابات رياست جمهوري افغانستان به عنوان آخرين مرحله از اجراي موافقتنامه بن كه پيش بيني شده بود طي آن دولت انتقالي جاي خود را به دولت انتخابي مي دهد روز شنبه هيجدهم مهرماه برگزار گرديد و صفحه جديدي در تاريخ افغانستان گشوده شد.

انتخابات هيجدهم مهرماه افغانستان بحث هاي زيادي در جهان، منطقه و داخل افغانستان به خود اختصاص داده و آنچه بيش از همه مورد توجه رسانه هاي خبري قرار گرفته است بحث مشروع بودن يا مشروع نبودن انتخابات برگزار شده است كه در پي تحريم ۱۵ رقيب انتخاباتي آقاي كرزاي مطرح گرديد.

رقباي انتخاباتي آقاي كرزاي با استناد به آراء مكرر رأي دهندگان كه به طرق مختلف چندين بار آراء خود را به صندوق هاي رأي مي ريختند در روز انتخابات در اقدامي هماهنگ انتخابات را تحريم كردند و آن را نامشروع دانستند. اين اقدام رقباي انتخاباتي آقاي كرزاي موجب شد وقفه اي كوتاه در روند رأي گيري ايجاد شود اما با مداخله سازمان ملل و فشارهاي پنهان آمريكا انتخابات مسير خود را ادامه داد و با تمديد دو ساعته ر أي گيري پايان يافت.

در حالي كه رقباي انتخاباتي آقاي كرزاي در داخل افغانستان با شدت تمام موضوع مشروع نبودن انتخابات را مطرح مي ساختند هيأتهاي مختلف نظارت بر انتخابات با نوعي تسامح و اتحاديه اروپايي و سازمان امنيت و همكاري اروپا با به كارگيري عبارتي چون نسبتاً  دموكراتيك، آزاد و عادلانه روند كلي انتخابات را تأييد كردند و نتايج اعلام نشده آن را پذيرفتند و سرانجام بوش انتخابات رياست جمهوري را به مردم افغانستان تبريك گفت و برنارد بوت وزير امور خارجه هلند كه كشورش رياست دوره اي اتحاديه  اروپايي را برعهده دارد از برگزاري انتخابات تقدير كرد و گفت: تعداد قابل ملاحظه اي از مردم افغانستان در جريان برگزاري و نظارت بر صندوق هاي رأي و روند اين انتخابات، تمايل خود را براي مشاركت در آينده مردم سالاري اين كشور به نمايش گذاشتند.

هنوز نتايج شمارش آراء معلوم نشده اما براي همه نتيجه نهايي مشخص است و نتيجه اعلامي براي افغان ها و جهانيان غيرمنتظره نيست و صحت پيش بيني ها را به اثبات مي رساند. نمي توان مدعي آشنايي با مسائل افغانستان بود و روند و نتيجه انتخابات را غيرقابل پيش بيني دانست. تحولات افغانستان در عين پيچيدگي هاي فراوان از قانونمنديهاي خاصي پيروي مي كند كه با توجه به آنها مي توان نتايج نهايي بسياري از درگيريها و بحران هاي سخت را پيش بيني كرد كه مهمترين مشخصه  اين قانونمنديها تبعيت تحولات سياسي از بنيانهاي اجتماعي و تاريخي اين كشور است.

انتخابات رياست جمهوري افغانستان در فضاي سياسي، فرهنگي و اجتماعي اين كشور و با توجه به تمام ويژگي هاي جامعه متكثر افغانستان برگزار شد و نبايد روند و نتايج آن را با معيارهايي غيرمتعارف با جامعه افغانستان ارزيابي كرد.

نكته مهم ديگري كه نبايد مورد غفلت قرار گيرد بحث حضور نيروهاي خارجي در اين كشور است. چگونه مي توان انتظار داشت در چنين شرايطي انتخاباتي برگزار شود كه نتيجه آن براي نيروهاي خارجي غيرقابل پيش بيني باشد؟

بنابراين كساني كه وقت خود را به بحث درباره روند و نتيجه انتخابات افغانستان اختصاص مي  دهند از روند واقعي تحولات اين كشور عقب خواهند ماند و نخواهند توانست خود را با جريانهاي اصلي اين كشور هماهنگ كنند و اين نكته مهمي است كه ضرورت دارد هم نيروهاي داخلي افغانستان و هم كشورهاي ذي نفع در صلح و ثبات اين كشور به خصوص همسايگان آن به آن توجه خاصي كنند.

انتخابات رياست جمهوري افغانستان هر چند صفحه تازه اي در تاريخ اين كشور گشوده است ولي بايد توجه كرد كه اين صفحه تنها برگي از كتاب تاريخ تحولات به هم پيوسته افغانستان است و الزاماً شرايط پس از انتخابات در بستر شرايط پيش از انتخابات شكل خواهد گرفت.

در حال حاضر مهمترين سؤالي كه مورد توجه مردم افغانستان و جامعه جهاني است اين سؤال است كه اين انتخابات آيا سبب تحكيم صلح و ثبات در افغانستان خواهد شد يا خير؟

در پاسخ به اين سؤال پايگاه اينترنتي CNN در يك نظرسنجي از مراجعان به اين پايگاه در باره سؤال فوق تا پايان روز يكشنبه ۱۹/۷/۸۳ به اين جمع بندي مي رسد كه از ۱۸۸۸۶ نفر كه به اين سؤال پاسخ مي دهند ۱۱۶۰۰ نفر (۶۱ درصد) معتقد هستند كه اين انتخابات موجب تحكيم صلح و ثبات در افغانستان نخواهد شد.

اگر چنين روحيه اي در داخل و خارج افغانستان وجود داشته باشد و تصور كلي اكثريت بر آن باشد كه اين انتخابات موجب تحكيم صلح و ثبات نخواهد شد، با روند خطرناكي در آينده افغانستان روبه رو خواهيم شد مگر آن كه با نگاهي آسيب شناسانه دلايل وجود چنين روحيه اي، شناسايي و راه حل هاي منطقي و اصولي براي مقابله با آن پيشنهاد گردد.

آگاهان به مسائل افغانستان در اين موضوع كه امنيت و ثبات نسبي اين كشور در حال حاضر كاملاً  بر حضور نيروهاي خارجي متكي است اتفاق نظر دارند و معتقدند كه بدون حضور آنان همين امنيت نسبي فراهم شده هم از بين خواهد رفت و شرايط گذشته به مراتب بدتر از قبل تكرار خواهد شد. اما سؤال اين است كه تا چه زماني دولت افغانستان مي تواند امنيت خود را از طريق حضور نيروهاي خارجي تأمين كند؟ و نيروهايي غير از اتباع افغانستان از رئيس دولت محافظت كنند؟ به طور قطع چنين وضعي ناپايدار است هر چند زمان آن طولاني باشد. بنابراين دولت افغانستان چاره اي جز تحكيم ارتباط خويش با مردم نخواهد داشت وتحكيم اين ارتباط نيازمند فرآيندهاي سياسي، اجتماعي و فرهنگي خاص خود است و اين فرآيندها يعني توجه عيني به واقعيت هاي اجتماعي و تاريخي افغانستان.

حكومت افغانستان يا بايد همانند اميران دوران استعمار انگليس كابل نشين باشد و اداره كشور را به استعمار بسپارد و يا اين كه حكومتي كارا و مسئول در مقابل آحاد و مردم افغانستان باشد و براساس مفاد قانون اساسي كشور را اداره كند. حكومت راه دوم را فقط در پرتو مشاركت واقعي مردم از طريق نمايندگانشان در ساختارهاي نظام جمهوري اسلامي افغانستان مي تواند انتخاب كند.

انتخابات اخير جدا از تمام مسائل مطرح شده درباره آن يك پيام مهم در بر داشت و آن پيام مردم افغانستان بود كه اعلام كردند آنها حكومت قانون را بر حكومت اسلحه ترجيح مي دهند و نمي خواهند به شرايط گذشته بازگردند. حضور مردم در كنار صندوق هاي رأي ولو آن كه فردي چند بار رأي داده باشد و حضور نامزدهاي متعدد رياست جمهوري از تمام مناطق افغانستان مؤيد اين نكته است كه تمام مردم اين كشور خواهان مشاركت در روند دولت سازي جديد افغانستان هستند و ايجاد هر مانعي در مقابل مشاركت واقعي مردم، در روند دولت سازي، سبب بازگشت شرايط گذشته و جنگ و بي ثباتي در كشور خواهد شد.

انتخابات رئيس جمهوري در ادامه روندي است كه در بن  پايه گذاري شد. واقعه بن را نبايد يك اتفاق تاريخي پنداشت و تصور كرد كه واقعه اي بوده كه در گذشته رخ داده است. اين مطلب بايد به طور جدي مورد توجه قرار گيرد كه توافق بن نتيجه منطقي اجماع نيروهاي داخلي افغانستان از يك سو و توافق كشورهاي منطقه و جامعه جهاني از سوي ديگر درباره جايگاه افغانستان در معادله قدرت نظام بين الملل بود. اگر اين مهم فراموش شود افغانستان دوباره در مسيري پيش خواهد رفت كه ۶۱% سؤال شوندگان پايگاه اينترنتي CNN پيش بيني كرده اند!

واقع گرايي سياسي نشان مي دهد كه حكومت آينده افغانستان بيش از آن كه محصول انتخابات اخير باشد محصول توافق هاي گذشته و اين نكته اي است كه نبايد آن را فراموش كرد زيرا ناديده گرفتن توافق هاي مبتني بر اصول اساسي مديريت جامعه اي همانند افغانستان كشور را با پراكندگي روبه رو خواهد كرد.

مروري بر پرونده دولت انتقالي اسلامي افغانستان ضمن آن كه پيشرفت هاي قابل ملاحظه اي را در روند بازسازي كشور نشان مي دهد، اما واقعيت آن است كه اين دولت در دو مسأله اساسي مبارزه با مواد مخدر و خلع سلاح عملاً  ناموفق بوده است و با وجود حضور هزاران نيروي خارجي، يك افغان مسلح همچنان امنيت خود را در حفظ سلاح فردي خويش مي  بيند. تاريخ افغانستان مؤيد آن است كه هيچ نيروي خارجي قادر نيست يك افغان را خلع سلاح و هيچ نيروي خارجي نمي تواند بدون توافق افغان ها در شهرهاي اين كشور زندگي و يا در جاده هاي آن حركت كند.

مردم افغانستان سختي هاي بسياري تحمل كرده اند. آنها در پي تأمين آرامش و بهره مندي از مواهب زندگي هستند و مي خواهند همانند ديگر مردم دنيا در صلح و امنيت زندگي كنند و اين وظيفه اي است كه بر دوش حكومتهاي افغانستان است و شرط تحقق اين مهم، مشاركت مردم در حكومت است.

نيروهاي داخلي افغانستان هم بايد با ذكاوت و تيزبيني خاصي سير تحولات داخلي كشور را پيگيري كنند. اگر نتيجه انتخابات رياست جمهوري به دلايل متعدد قابل پيش بيني بود، نيروهاي داخلي مي توانند نتيجه انتخابات مجلس را كه مقرر شده است در ابتداي بهار سال آينده صورت گيرد، رقم بزنند و رئيس جمهوري در مجلس منتخب مردم و در حضور نمايندگان واقعي آنها سوگند وفاداري خود را به قانون اساسي جمهوري اسلامي افغانستان ياد كند.