چندى پيش كميسيون اروپا به سران حكومت ها و دولت هاى عضو اتحاديه اروپايى توصيه كرد كه گفت وگو را با تركيه در مورد عضويت اين كشور شروع كنند. علت آن هم اين ارزيابى كميسيون بود كه تركيه شرايط سياسى لازم براى آغاز گفت وگو ها را كه عبارت از رعايت حقوق بشر، حمايت و توجه به اقليت ها و نيز ايجاد يك نظام دولتى قانونى و دموكراتيك هستند، به قدر كافى فراهم كرده است. دولت آلمان با اين نظر موافق است و من در شوراى اروپا در ۱۷ دسامبر فعالانه تلاش خواهم كرد تا سران دولت ها و حكومت ها در اين خصوص تصميمى شايسته اتخاذ كنند.هدف اين گفت وگو ها تنها و تنها عضويت تركيه در اتحاديه اروپايى است. البته اين عضويت به طور خودكار انجام نمى گيرد. به ديگر سخن تركيه تنها وقتى در اتحاديه اروپايى پذيرفته مى شود كه به همه خواسته ها به طور پيوسته و كامل جامه عمل پوشانده باشد. بنابراين كميسيون بحق به اين نكته اشاره مى كند كه تضمينى براى به نتيجه رسيدن مذاكرات كه مطمئناً طولانى هم هستند، وجود ندارد.در عين حال بايد توجه داشت كه تركيه به اعتقاد خودش در مسير يك تحول اساسى قرار گرفته است مثل موارد گذشته براى تركيه نيز اميد پيوستن به اتحاديه اروپايى عاملى است كه اين كشور را به انجام اصلاحات موثر بسيار ترغيب مى كند. اصولاً آلمان و اروپا به موفقيت روند اصلاحات در تركيه علاقه مندند. پس اگر اين كشور به تعهداتش عمل كند مى تواند و بايد عضو اتحاديه اروپا شود. من به سه دليل زير از عضويت تركيه حمايت مى كنم:

۱- در سال ۱۹۶۳ جامعه اقتصادى اروپا به تركيه وعده داد كه مى تواند به اين جامعه بپيوندد. باز در ۱۹۹۷ اتحاديه اروپايى اين موضوع را تاييد كرد. دو سال بعد تركيه نامزدى خود را براى پيوستن به اتحاديه اعلام كرد. سال ۲۰۰۲ به اين كشور قول شروع فورى مذاكرات داده شد، حال آنكه شوراى اروپا تازه مى خواهد در دسامبر سال جارى بررسى كند كه آيا تركيه شرايط مورد نظر را برآورده است يا خير.از هنگام روى كار آمدن رجب طيب اردوغان، تركيه با اجراى يك برنامه اصلاحات اساسى شرايط را براى آغاز گفت و گو ها فراهم كرده است. در اين راستا مى توان به لغو مجازات اعدام، ممنوعيت شكنجه و مجازات هاى سنگين در تخلفات، اصلاحات گسترده در قانون جزا، تامين حقوق فرهنگى كرد ها و ساير اقليت ها و رفع محدوديت ها در زمينه آزادى عقيده و اجتماعات اشاره كرد. اگر تركيه اين مسير را در سال هاى آينده با استوارى ادامه دهد و اصلاحات به يك رويه كاملاً تغيير يافته تبديل شود، آن گاه اتحاديه اروپايى بايد به وعده خود عمل كند و اين كشور را بپذيرد. اين يك مسئله اطمينان بخش در سياست اروپا و آلمان است.

۲- اتحاديه اروپا يك جامعه ارزشى است. دموكراسى و آزادى، پلوراليسم و مدارا ارزش هايى هستند كه اتحاديه بر پايه آنها شكل گرفته است. يك تركيه دموكراتيك و متعهد به ارزش هاى اروپا مى تواند نشانگر اين باشد كه منافاتى بين دين اسلام و جامعه مدرن روشنگر وجود ندارد. در آن صورت تركيه به الگويى براى ساير كشور هاى اسلامى همجوار اروپا تبديل خواهد شد. پرواضح است كه اين امر بسيار به افزايش امنيت در اروپا و آلمان كمك خواهد كرد.

۳- تركيه از نظر وسعت و پويايى اقتصاد يك شريك اقتصادى بسيار جذاب براى آلمان است. سال گذشته اقتصاد اين كشور حدود ۶ درصد رشد داشت و انتظار مى رود در سال جارى رشدى معادل ۷ درصد را تجربه كند. علت عمده اين پويايى اميد تركيه به پيوستن به اتحاديه اروپايى است. بى ترديد آغاز گفت وگوها اين رشد را دوچندان مى كند. اين امر براى آلمان فرصت بزرگى است. ما هم اكنون بزرگترين شريك تجارى تركيه هستيم. صادرات ما به اين كشور در سال گذشته نزديك به ۲۰ درصد افزايش يافت كه اين به نفع هر دو طرف است.در مقايسه با كشور هايى كه تاكنون در راستاى سياست گسترش اتحاديه اروپايى به آن پيوسته اند تركيه از نظر جمعيت، سطح توسعه اقتصادى و اسلامى بودن در عين برخوردارى از امنيت يك مورد ويژه است. پس اين تنها تركيه نيست كه بايد براى پيوستن به اتحاديه اروپا آماده شود بلكه اتحاديه نيز بايد آمادگى پذيرش اين كشور را داشته باشد. در اين راه همه كشور هاى عضو بايد همبستگى خود را نشان دهند. همان طور كه در پذيرش ۱۰ عضو جديد آن را به اثبات رساندند.البته كميسيون اروپا شرط هايى براى مذاكره تعيين كرده است. اينكه آيا اين شروط اصلاً مى توانند ضرورى باشند بايد در جريان گفت وگو ها روشن شوند. اما در هر حال تا زمان لغو محدوديت هاى موجود بر سر راه مهاجرت نيروى كار تركيه وقت زيادى باقى است.در پايان مى خواهم نسبت به وجود رفتار هاى افراطى در خصوص عضويت تركيه هشدار دهم و به تجربياتى اشاره كنم كه به دوره هاى پيشين گسترش اتحاديه اروپا مربوط مى شود: مهاجرت وقتى پديد مى آيد كه انسان ها هيچ دورنمايى براى بهبود اوضاع زندگى در موطنشان تصور نكنند.فرآيند اصلاحات موفقى كه در تركيه به اميد پيوستن به اتحاديه پديد آ مده است مى تواند تا حدود زيادى از شدت اين پرسش و سئوالات ديگر بكاهد. عضويت تركيه در اتحاديه اروپايى چالش ها و فرصت هاى بزرگى را فراروى هر دو طرف قرار مى دهد. به نفع اروپا و آلمان است كه بر چالش ها فائق آيند و از فرصت ها استفاده كنند.

* گرهارد شرودر: صدر اعظم آلمان