دولت بوش در حال ارزيابي سياستهاي خود در مورد ايران است اما شكي نيست كه شيوههاي سختگيرانهتري نسبت به گذشته تعيين شده است.
به گزارش فايننشال تايمز، از هنگامي كه دونالد رامسفلد ـ وزير دفاع آمريكا ـ هدف خود را تغيير رژيم تهران اعلام كرد، مخالفان محافظهكار در خارج از دولت، در حال بلند كردن صداي خواستههاي خود در راستاي پايان دادن به حكومت مذهبي تهران هستند.
در اين هنگام با استناد به مقاماتي كه با شيوه رامسفلد، اظهار همدردي نكرده و با آن مخالفند، مقامهاي بانفوذ پنتاگون در حال تحريك سام برونبك، سناتور آمريكايي هستند؛ كسي كه پيشنهاد ايجاد يك حركت دموكراسي را در ايران مطرح كرد.
سناي آمريكا، مبلغ 50 ميليون دلار براي گروههاي مخالف ايراني و حمايت آنها از رفراندوم در ايران براي يك دموكراسي غيرديني اختصاص داده است. به نظر ميرسد كه رضا پهلوي ـ ساكن ايالت ويرجينيا ـ پسر آخرين شاه ايراني، يكي از اعانهبگيرهاي احتمالي خواهد بود. هفته گذشته، آمريكا مجازاتها و تحريمهاي اقتصادي مدتدار خود را به يك كارخانه چيني جوش سنگ ـ به دليل تهيه تكنولوژي ساخت موشك براي ايران ـ اعمال كرد. كارخانههايي نيز در مولدوا تحريم اقتصادي شدند.
كاندوليزا رايس ـ مشاور امنيت ملي آمريكا ـ گفت كه ايران پس از ديدار روز يكشنبه بوش با رييسجمهور چين و همچنين پس از گفتوگو با پوتين ـ كه جزو برنامههاي او است ـ موضوع مهمي براي جلب توجه خواهد بود. در واكنش به فشارهاي آمريكا، روسيه به ايران گفته است، تا پيش از امضاي قراردادهاي بازرسي، تسهيلاتي با سازمان انرژي اتمي بينالمللي، از تحويل سوختهاي هستهاي براي رآكتورهاي هستهاي بوشهر خودداري خواهد كرد و حتي به طور جداگانه و به اصرار آمريكا، چند شركت ژاپني به همراه شركت «شل» انگلستان براي تجديدنظر در مورد منطقه نفتي آزادگان به ايران خواهند رفت.
علاوه بر عراق، نگرانيهاي آمريكا پس از حادثه هشداردهنده 11 سپتامبر، شامل ترس از پتانسيل تركيبي و استعداد ساخت سلاحهاي كشتار جمعي و گروههاي تروريستي ميشده است.
ايران توسط وزارت خارجه آمريكا ـ به خاطر حمايت آنها از حزبالله لبنان و گروههاي نظامي فلسطيني از قبيل حماس و جهاد ـ به عنوان فعالترين كشور حامي تروريست شناخته ميشود.
بنا بر تعاليم بوش، در صورت لزوم از اقدامات نظامي براي مقابله با ايران كمك گرفته ميشود اما رايس به صورت خلاصه براي خبرنگاران مسأله را روشن كرد. وي گفت: هر موقعيتي خواستار واكنشي است كه با آن شرايط سازگار و مرتبط باشد.
مقامات پنتاگون از تحقق نيافتن اين نظريه كه آمريكا در حالت عزيمت براي يك ماجراجويي نظامي ديگر در خاورميانه است، مضطرب و نگران هستند. يكي از مقامات گفت كه رييسجمهور، تلاش خود را متمركز ايجاد صلح بين فلسطين و اسراييل و مسايل سياسي داخلي كرده است و با وجود انتخابات رياست جمهوري در سال بعد، جنگ ديگري آغاز نخواهد شد.
واكنش واشنگتن نيز با توجه به سخنان سردرگمي كه از طرف تهران بيان ميشود، پيچيده و دشوار شده است، البته بايد پذيرفت كه پس از 23 سال قطع رابطه ديپلماتيكي، فهميدن مطالب براي هر دو طرف دشوار شده است.
شكافي كه درباره كره شمالي، بين پنتاگون و كالين پاول ديده شد، در مورد ايران نيز ديده ميشود.
رامسفلد هفته گذشته گفت: ما مجبوريم كه برويم و تروريستها را پيدا كنيم، ما مجبور به برخورد با كشورهايي هستيم كه به تروريستها پناه ميدهند. ما بايد وظايف خود را براي مقابله با تكثير و نفوذپذيري سلاحهاي هستهاي «اين تكنولوژي بسيار، بسيار مرگبار» به درستي انجام دهيم.
در همان زمان ريچارد بوچر ـ سخنگوي وزارت خارجه ـ گفتههايي مشابه اما مختصرتر را ارايه كرده بود. او گفت، تحت فشار قرار دادن ايران در اين مورد خاص براي آمريكا بسيار مهم است و طرد ديپلماتيك ايران نيز ممكن است، مؤثر واقع شود. او با اشاره به نشست ژنو ـ گفتوگوي ديپلماتيك بين ايران و آمريكا كه در مورد افغانستان و مسايل عراق بسيار در آن بحث شد ـ گفت، ما فهميدهايم كه در مواردي اين گونه مذاكرات، نتايج مثبتي به همراه داشته است.
پاول اين هفته گفت كه سياست آمريكا درباره ايران تغيير نخواهد كرد و ارتباطها به همان شيوه ادامه خواهند يافت.
وزارت خارجه نه تنها با عقيده مخالفان محافظهكاران در ايران ـ كه ميگويند، مردم ايران در نقطهاي براي آغاز يك شورش همگاني هستند كه موجب بركناري آيتاللهها خواهد شد ـ موافق نيست، بلكه به اطلاعات جاسوسي پنتاگون در ايران و منابع آنها اعتماد و اطمينان ندارد.
اين مخالفتها و تضاد افكار بر سر مسأله مجاهدين نيز به وجود آمده بود كه پنتاگون، در فعال كردن آنها تلاش داشت اما به هر حال پس از مداخله رايس بود كه مجاهدين، خلع سلاح شدند.
