براي دومين هفته متوالي قيمت هاي نفت خام در بازارهاي بين المللي كاهش يافت. به گونه اي كه در هفته منتهي به دهم فوريه ۲۰۰۵، ميانگين هفتگي قيمت سبد اوپك با كاهش ۷۷/۰ دلار در بشكه به سطح ۲۰/۴۰ دلار در بشكه تنزل يافت. هرچند قيمت سبد اوپك در دو هفته اخير دچار كاهش شده است؛ اما ميانگين قيمت هاي نفت از ابتداي سال ۲۰۰۵ تا دهم فوريه ۲۰۰۵ در سطح ۳۵/۴۰ دلار در بشكه قرار داشته است كه در حدود ۶/۱۰ دلار در بشكه بيشتر از متوسط قيمت سبد اوپك در دوره مشابه در سال قبل است. بنابراين، حفظ قيمت ها در اين سطح، امري بسيار مهم و پيچيده است.

در هفته گذشته اظهارات وزير نفت كويت آقاي «الصباح» بيش از هر عامل ديگري سبب كاهش قيمت هاي نفت خام شد. وزير نفت كويت در هفته هاي اخير به طور مكرر اين نكته را مورد تاكيد قرار داده است كه اوپك قصد ندارد قبل از برگزاري اجلاس آتي اوپك در شانزدهم مارس 2005 در اصفهان، توليد خود را كاهش دهد و اين در حالي است كه اوپك در بيانيه خود كه بعد از اجلاس 134 كه در سي ام ژانويه 2005 برگزار شد، اعلام كرده بود كه اوپك به دقت تحولات بازار نفت را زيرنظر خواهد داشت و چنانچه ضروري باشد وزير نفت كويت بعد از مشورت با ساير وزيران نفت اوپك، اعلام خواهد كرد كه اوپك توليد خود را كاهش خواهد داد. به اين ترتيب، اظهارات وزير نفت كويت كه مسئوليت دبير كلي اين سازمان را نيز برعهده دارد، روحيه بازار را تحت تاثير قرار دهد. علاوه بر آن، مشتريان آسيايي كويت نيز اعلام كردند كه اين كشور در ماه مارس 2005 نيز به اندازه ماه فوريه به آنها نفت خام تحويل خواهد داد و قراردادهاي خود را به طور كامل اجرا خواهد كرد.

از سوي ديگر وزير نفت عربستان سعودي نيز اعلام كرد كه توليد نفت خام عربستان در حال حاضر در سطح 9 ميليون بشكه در روز قرار دارد و تا ماه مارس 2005 نيز عربستان توليد نفت خام خود را در همين سطح حفظ خواهد كرد. مشتريان عمده نفت خام عربستان سعودي نيز اعلام كردند كه در ماه مارس به اندازه ماه فوريه 2005 نفت خام تحويل خواهند گرفت. بعد از ملاقات وزير نفت عربستان سعودي آقاي النعيمي با آقاي «سرگئي اوگانسيان» رئيس آژانس فدرال انرژي روسيه در رياض، خبرگزاري رسمي عربستان اعلام كرد كه هدف هر دو كشور ثبات بازار نفت و ثبات قيمت ها است تا قيمت ها دچار نوسان شديد نشوند و در سطحي تثبيت شوند كه به نفع توليدكنندگان، مصرف كنندگان و صنعت نفت باشد و به رشد اقتصاد جهاني كمك كند. به اين ترتيب، بازار نفت مطمئن شد كه اوپك قصد ندارد، توليد خود را قبل از برگزاري اجلاس اصفهان كاهش دهد.

اخبار مربوط به عراق نيز توانست بازار نفت را تحت تاثير قرار دهد. منابع خبري اعلام كردند كه عراق به زودي صادرات خود را از طريق خط لوله شمال به بندر جيهان در تركيه، از سرخواهد گرفت و عراق خود را آماده كرده است كه صادرات خود را از طريق اين خط لوله به 300 هزار بشكه در روز برساند و فروش اين نفت خام نيز به صورت مزايده ماهانه انجام خواهد شد تا چنانچه وقفه اي در صورت اقدامات خرابكاران در روند صادرات نفت پيش آمد، فروش نفت خام متوقف نشود. توقف صادرات نفت خام كركوك از طريق خط لوله شمال عراق به بندر جيهان در تركيه از هيجدهم دسامبر 2004 به دليل انفجار اين خط لوله به وسيله خرابكاران، سبب شده است كه عراق از درآمدي معادل 7 تا 8 ميليارد دلار محروم شود. هرچند كه وزير نفت عراق آقاي ثمير غضبان، خبر ازسرگيري صادرات شمال عراق را تكذيب كرد؛ اما تحليل گران بازار نفت دليل تكذيب اين خبر را تمايل مقامات نفتي عراق به تحريك نكردن خرابكاران قلمداد كردند.

علاوه بر آنچه بيان شد، آمار منتشر شده درباره ذخيره سازي هاي تجاري نفت آمريكا نيز توانست به روند نزولي قيمت ها كمك كند. در واقع، آمار ذخيره سازي هاي نفتي تجاري آمريكا در فضايي منتشر شد كه بازار تصور مي كرد كه اوج بحراني فصل زمستان سپري شده است و خود را براي دوره آماده سازي ذخيره سازي ها به منظور ورود به فصل رانندگي آماده كند. بنابراين تمام توجه بازار به ذخيره سازي هاي تجاري بنزين معطوف شد. ذخيره سازي هاي تجاري بنزين نيز براساس آمار ارائه شده به وسيله اداره اطلاعات انرژي آمريكا در هفته منتهي به چهارم فوريه 500 هزار بشكه در روز افزايش يافته بود و به سطح 8/216 ميليون بشكه رسيده بود كه 9 ميليون بشكه بيشتر از زمان مشابه در سال 2004 بود. هرچند كه موسسه API از كاهش سطح ذخيره سازي هاي تجاري بنزين به ميزان 230 هزار بشكه در هفته منتهي به چهارم فوريه خبر داده بود، اما از آن جايي كه اين موسسه نيز ميزان ذخيره سازي هاي تجاري بنزين را 9/13 ميليون بشكه بالاتر از سال قبل برآورد كرده بود، كاهش ذخيره سازي هاي تجاري بنزين كه به وسيله اين موسسه اعلام شده بود، توجه بازار را به خود جلب نكرد.

علاوه بر آن، ارقام ذخيره سازي هاي ميان تقطير نيز براساس گزارش اداره اطلاعات انرژي در هفته منتهي به چهارم فوريه 3 ميليون بشكه كاهش يافته بود و سطح آن با 6/115 ميليون بشكه رسيده بود كه 7/5 ميليون بشكه كمتر از سال قبل بود. اين كاهش نيز مورد توجه بازار نفت واقع نشد، زيرا بازار تصور مي كرد كه اوج فصل زمستان به هر ترتيب، درحال سپري شدن است به ويژه اين كه موسسه هاي پيش بيني كننده آب و هوا نيز اعلام كرده بودند كه آب و هواي آمريكا و نيمكره شمالي در ماه ها فوريه و مارس گرم تر از معمول خواهد بود. اداره اطلاعات انرژي آمريكا (EIA) كه از ادارات وزارت انرژي اين كشور است برآورد خود را در مورد ميزان تقاضاي جهاني نفت، مورد تجديدنظر نزولي قرار داد و آن را با 100 هزار بشكه در روز كاهش در سه ماهه دوم سال 2005، به سطح 7/82 ميليون بشكه در روز تقليل داد و دليل آن را تاثيرگذاري قيمت هاي بالاي نفت و كاهش رشد تقاضاي نفت در چين، اعلام كرد. انتشار اين ارقام نيز توانست روند قيمت ها را تحت تاثير قرار دهد و به مسير نزولي آن كمك كند.

بورس بازان نيز در فضاي بدبينانه اي كه نسبت به قيمت ها به وجود آمده بود با كاهش خالص وضعيت خريد خود به ميزان 3395 برگه در هفته منتهي به هشتم فوريه 2005، خالص وضعيت خريد خود را به سطح 27557 برگه (هر برگه معادل هزار بشكه) رساندند. حركت محتاطانه بورس بازان در بازار بورس نايمكس تاثير تفكرات رايج در بازار را بر قيمت هاي نفت آشكار ساخت. به اين ترتيب، قيمت سبد اوپك تا روز نهم فوريه 2005 به پايين تر از مرز 40 دلار در بشكه کاهش يافت و رقم 94/39 دلار در بشكه را براي خود ثبت كرد.

به نظر مي رسد، چنانچه روند نزولي قيمت هاي نفت خام با همان شدت ادامه پيدا مي كرد، اوپك ناچار مي شد كه توليد خود را براي حمايت و تقويت قيمت ها، كاهش هد، اما عواملي در بازار اتفاق افتاد كه روند نزولي قيمت ها را متوقف ساخت.

از يك سو موسسه خصوصي پيش بيني كننده آب و هوا درآمريكا به نام Earthsat اعلام كرد كه به زودي آب و هواي آمريكا سرد خواهد شد و اين سرما تا ماه مارس نيز ادامه خواهد يافت و از سوي ديگر تغييرات جوي نيز همين وضعيت را تاييد مي كرد، موسسه هواشناسي (METEORLOGIX) نيز اعلام كرد كه آب و هوا در هفته آينده سردتر از معمول خواهد بود. در واقع اين اظهارات كاملا مخالف اظهارات پيشين موسسه خدمات ملي آب و هواي آمريكا بود كه آب و هواي گرم تر از معمول را در آمريكا و نيمكره شمالي پيش بيني كرده بود. انتشار پيش بيني هاي جديد درباره اوضاع آب و هواي زمستان توانست توجه بازار را به خود جلب كند.

علاوه بر آن، آژانس بين المللي انرژي (IEA) كه از منافع مصرف كنندگان حمايت مي كند، آخرين گزارش خود را درباره تحولات بازار نفت منتشر كرد، آژانس بين المللي انرژي در اين گزارش، برآورد خود از تقاضاي روزانه نفت را براي سال 2005 ، نزديک به 100 هزار بشكه بيش از پيش بيني قبلي و عرضه روزانه نفت كشورهاي غير اوپك را در سال 2005 به ميزان 200 هزار بشكه کمتر از برآوردهاي قبلي نشان اعلام کرد. به اين ترتيب، تقاضا براي نفت اوپك در سال 2005 به ميزان 300 هزار بشكه در روز افزايش يافته بود. آژانس بين المللي انرژي افزايش 300 هزار بشكه در روز تقاضاي نفت اوپك را به گونه اي در فصل هاي چهارگانه سال 2005 توزيع كرده بود كه در سه ماهه اول سال 2005 تقاضا براي نفت اوپك به ميزان 400 هزار بشكه در روز افزايش يافته و در سطح 1/29 ميليون بشكه در روز برآورد كرده بود، آمار توليد اوپك در ماه ژانويه 2005 نيز كه به وسيله اين موسسه منتشر شده بود، نشان مي داد كه توليد اوپك در ماه ژانويه به سطح 8/28 ميليون بشكه تنزل يافته است و در حقيقت براي اولين مرتبه در دو سال گذشته در سطحي كمتر از ميزان تقاضاي نفت اوپك قرار گرفته است. اين ارقام سبب تقويت قيمت هاي نفت خام شد. به ويژه اين كه ارقام منتشر شده از سوي آژانس بين المللي انرژي نشان مي داد كه تقاضاي نفت اوپك در سه ماهه دوم 2005، 200 هزار بشكه در روز افزايش خواهد يافت. آژانس بين المللي انرژي درگزارش خود اعلام كرده بود كه هرچند در سه ماهه دوم، تقاضاي جهاني نفت خام كاهش مي يابد، اما اوپك نبايد از اين موضوع نگران شود، زيرا خوراك پالايشگاه ها به همان ميزان كاهش پيدا نخواهد كرد و تقاضاي نفت خام اوپك نيز كاهش نخواهد يافت. اين ارقام نشان مي دادكه تقاضا براي نفت اوپك در سه ماهه سوم نيز به ميزان 200 هزار بشكه در روز و در سه ماهه چهارم سال 2005 به ميزان 300 هزار بشكه در روز افزايش خواهد يافت. انتشار اين ارقام توانست در كنار اخبار مربوط به اقدامات خرابكاران در خط لوله صادراتي شمال عراق سبب توقف روند نزولي قيمت ها شود و حتي سبب شود كه قيمت سبد اوپك دوباره بتواند مرز 40 دلار در بشكه را پشت سر بگذارد و در تاريخ چهاردهم فوريه 2005 به سطح 44/41 دلار در بشكه صعود كند.

به هر حال، به نظر مي رسد كه آژانس بين المللي انرژي، برآوردهاي خود را از عرضه و تقاضاي نفت به ترتيبي، تهيه كرده است كه در كوتاه مدت سبب افزايش قيمت هاي نفت خام شود و به رغم هدف اصلي اين سازمان كه كنترل و تعديل قيمت هاي نفت خام است، جلوي كاهش بيشتر قيمت ها را سد كند تا به اين روش، كشورهاي عضو اوپك در موقعيتي قرار بگيرند كه امكان كاهش توليد قبل از اجلاس اصفهان و يا در اجلاس اصفهان برايشان فراهم نيايد.