تلويزيون وجود دارد ، در 5 قاره جهان مستقر است و انسان برابر تلويزيون است: انسان سفيد، سياه ، زرد ، دانشمند ، بي سواد ، زن ، بچه ، فقير و غني و... تلويزيون يعني تصوير خانگي براي انسان امروز ، اما اين تصاوير چه چيز ارائه مي کنند ، از چه چيز صحبت مي کنند، چگونه روياها را باز مي کنند، وقايع را چطور مي نمايانند؟ چه روياهايي ، چه وقايعي؟

مارشال مک لوهان ، دانشمند و فيلسوف برجسته علوم اجتماعي مي گويد: «از زمان روي کارآمدن تلويزيون ، بچه ها بيشتر به درون کتاب فرو مي روند... فاصله آنها با کتاب روز به روز کمتر مي شود. کمتر به راديو گوش مي دهند. تلويزيون خود شکلي از تجارب عميق و دروني است.

هيچ کس نمي دانست آمدن تلويزيون بدين سان زندگي را دگرگون مي کند و تغيير مي دهد.»* بد نيست بدانيد از تاريخ اجراي نخستين برنامه هاي تلويزيون به صورت عمومي در دنيا حدود 60 سال و اندي مي گذرد.

اجراي اولين برنامه به وسيله سخن پراکني انگلستان بي.بي.سي ، سال 1936 انجام شد. با اين که وقوع جنگ دوم جهاني پيشرفت صنعت تلويزيون را متوقف کرد. ولي پس از خاتمه آن ، اين صنعت بتدريج رواج يافت و روشها و تکنيک هاي متعددي در بهبود سيستم جريان هاي الکترونيکي مدد گرفته شد تا جايي که امروزه با سرعت حيرت آوري در دنيا در حال گسترش است.

تلويزيون توانسته تمام تکنيک هاي مختلف راديو و سينما و حتي روزنامه را در خود جمع و از آنها بهره برداري کند. جالب است بدانيد مخاطبان تلويزيون ، نسبت به وسايل جديد ارتباطي مثل اينترنت بسيار زياد است. تلويزيون به علت ارائه تصوير، جاذبه خاصي ميان مخاطبان دارد که چشمها را به خود خيره و بعلاوه فهم پيام را آسانتر مي کند، چون تصوير و صدا اطلاعات کامل تري به تماشاگر مي دهد. تلويزيون به دليل ارائه تصوير به تخيل کمتري نياز دارد.

به عبارت ديگر اگر روزنامه و راديو و اينترنت ، رسانه هاي انتزاعي هستند و به تخيل نياز دارند، تلويزيون رسانه ملموسي است که همه چيز را برابر چشمان تماشاگر به نمايش مي گذارد. تلويزيون از نظر کنترل و تسلط بر افکار عمومي ، رسانه بسيار قوي و موثري است ، زيرا مانند راديو به حوزه خصوصي زندگي افراد نفوذ مي کند و با ارائه تصوير و کلام و رنگ موسيقي تماشاگر را جذب مي کند.

غالبا شيوه ارتباط و خطاب تلويزيون صميمانه و دراماتيک است. در کشورهاي پيشرفته ، امروز راديو به عنوان وسيله ارتباطي بين المللي و تلويزيون وسيله ارتباط داخلي مورد استفاده قرار مي گيرد. با آن که مطالعات بسيار وسيعي درباره تاثير تلويزيون بر افکار و رفتار عمومي انجام شده است ، اما هنوز به درستي چگونگي اين تاثير شناخته شده نيست.

با اين که بر همه ثابت شده که جنبه سرگرم کنندگي آن بسيار قوي است ، هرچند تاثير تلويزيون بر زندگي و افکار مغزهاي ما غيرقابل انکار است ، ولي با قيد احتياط بايد به آن نگريست. زيرا تلويزيون زماني تاثير قوي دارد که زمينه هاي لازم هم براي پذيرش پيامهاي آن وجود داشته باشد. تلويزيون در نخستين سالهاي تولدش ، به عنوان يک رسانه همگاني نوين که برتري تکنيکي اش به آن امکان مي داد اطلاعات را از طريق صدا و تصوير ، مستقيما به خانه بينندگانش ببرد ، ضربه اي کارساز بر پيکر صنعت فيلمسازي وارد آورد. اين مساله هنگامي قابل فهم است که به ياد بياوريم در آن سالها ، بسياري از مردم راغب بودند تلويزيون را بيش از هر چيز به عنوان سينما در خانه تماشا کنند. بدون توجه به اين بينش ساده لوحانه ، بايد گفت بسط و توسعه بيش از اندازه تلويزيون و دگرگوني هاي چشمگير و صرفه جويي وقت و پول سينماروها بالقوه موجب شده بينندگان به سوي تلويزيون سوق يابند و به حمايت از آن ترغيب شوند و در نتيجه سقوط سريع و در بعضي موارد فاجعه آميز توليد و توزيع را در صنعت فيلم موجب شد.

امروزه بيشتر کشورها از تلويزيون در زمينه مسائل آموزشي نيز بهره مي برند و حتي شبکه هاي مستقلي در زمينه آموزش نيروهاي اجتماع بخصوص جامعه دانشگاهيان بهره مي برند.

تلويزيون در پروژه هاي توسعه ، بويژه در آموزش ، بهداشت و توسعه اجتماعي کاربرد وسيعي دارد. تلويزيون ، هم در پروژه هاي خرد و هم در پروژه هاي کلان به کار مي رود؛ چراکه تلويزيون بخوبي به خدمت برنامه ريزي هاي متمرکز و غيرمتمرکز درمي آيد. نقش آموزشي تلويزيون همواره مورد بحث صاحبنظران بوده است.

انتقاد از برنامه هاي مبتذل غربي که هميشه در جهان سوم و کشورهاي در حال توسعه مطرح است ، فقط به برنامه هاي تفريحي محدود نمي شود. توليد، توزيع و محدوديت سوددهي تلويزيون در پروژه هاي کشورهاي رو به توسعه آشکار شده است. يکي ديگر از موارد تاثيرگذاري تلويزيون بر افراد، پر کردن اوقات فراغت است ، به گونه اي که مردم در کشور ما از تلويزيون ، انتظار سينما را دارند. به همين دليل ، از لحاظ تعداد بينندگان موفق ترين برنامه هاي تلويزيون ، برنامه هاي مربوط به بخش فيلمهاي داستاني و طنز هستند و حال آن که بايد از تلويزيون انتظارات ديگري داشت.

همين روش يعني نبودن هدف و عدم انتظار منطقي از کارکرد و نقش تلويزيون موجب نوعي اختلاف نظر ميان مردم و مسوولان تلويزيون است. امروز در هر خانه اي مي توان تلويزيون را يافت. نقش تلويزيون در جنگ نيز بسيار قوي است.

تلويزيون مي تواند با تهيه برنامه هاي ملي و حماسي و پخش سرودهاي نبرد با دشمن نقش اساسي ايفا کند و تهييج مردم در راهپيمايي ، انتخابات و... نيز در همين راستاست. در پايان مي توان گفت تلويزيون مي تواند با اجراي برنامه هاي حساب شده براي پشتيباني و تضمين کارايي برنامه هاي دولت در ترويج فرهنگ مبارزه با مصرف زدگي و تغيير رفتار انسان هاي وابسته به انسان هاي مولد، ساعي و خلاق باشد.

به طور کلي قدرت تلويزيون در تمام زمينه هاي زندگي انسان ازجمله امور بهداشتي ، کشاورزي ، اطلاعات ، آموزش ، صنعت ، دين ، مهار تورم و... به کار گرفته مي شود.

تلويزيون بايد با حضور و نيروي خود، در خلق دنيايي که آرزومند خوب تر شدن آن هستيم ، سهيم شود. در پايان اين پرسش باقي مي ماند که آيا تلويزيون هميشه امکان خواهد داشت که مردم را از نظر ذهني ، تغذيه اي کافي و سازنده بکند؟...*. تلويزيون در خانواده و جامعه نو ، نوشته امزيک ملون - مارتينز ترجمه جمشيد ارجمند.