‹‹گشت›› ي كه با طرح ‹‹غربزدگي›› در سير فكري‹‹فرديد›› به و جود آمد، حيات فكري و معنوي اين فيلسوف و متفكر بزرگ معاصر را به دو دوره متمايز تقسيم نموده است. يكي از وجوه تمايز اين دو دوره ‹‹طريقت›› ايشان در بيان افكار و آراء ‹‹حكمي›› و ‹‹فلسفي›› است.
‹‹فرديد سابق››، مترجم و مولف مقالات فلسفي است كه در نيمه اول دهه 1320 باب آشنايي ايرانيان را با حوزه ها و جريان هاي مطرح فكري معاصر غرب مي گشايد و يگانه متفكري است كه نسبت به تفكر‹‹غرب›› ‹‹خودآگاهي›› پيدا مي كند..
اما ‹‹فرديد لاحق›› متفكري است ‹‹خلاف آمد عادت›› كه مقاله و كتاب نمي نويسد اما ‹‹درخلوت به مطالعه و يادداشت و در جلوت به درس و بحث و سخنراني›› مي پردازد.
آثار‹‹فرديد سابق››
استاد به گفته خود از 22 سالگي(حدود سال1310) شروع به نوشتن و ترجمه مي كند، ‹‹عربي را از كتاب هاي مصري مي تواند بخواند و فرانسه را هم ترجمه كند و مقاله بنويسد.›› وي درباره آثار اين دوره چنين مي گويد:
‹‹… اگر جمع كنند بيش از هزار صفحه مي شود.›› و در موضعي ديگر چنين بيان مي كند:
‹‹اشخاص درباره اين مقالات از من مي پرسند، به ايشان مي گويم: اينها مال يك دوره اي بود، تمامش را بريزيد دور، به من ربطي ندارد، گذشته ام از اين مراحل.›› و ‹‹…من بارها خط بطلان كشيده ام بر آنچه در گذشته نوشته ام.››
آثار اين دوره بدين شرح است:
1- مقاله ‹‹هانري برگسون فلسفه هاي برگسوني›› با نام احمد مهيني يزدي، مجله مهر- 1318 شماره 9- ص895- 885 و شماره 11، ص1115- 1109
2- مقاله (معرفي و نقد مختصر از كتاب ‹‹شناخت روش هاي علوم يا فلسفه علمي›› اثر ‹‹فيلسين شاله، ترجمه دكتر يحيي مهدوي)، احمد فرديد(1- ف) - مجله سخن –شماره سوم- سال دوم- اسفند 1323ص226- 225
3- مقاله ‹‹از كانت تا هيدگر›› با عنوان فرعي ‹‹از آلبرت كبير تا كانت››، احمد فرديد، مجله سخن، شماره سوم – سال دوم- اسفند 1323 ص 201- 193
4- ‹‹ معرفي و نقد مختصر چند نشريه از انتشارات شركت بهشتي، ترجمه رضا آذرخشي›› احمد فرديد (ا- ف)، مجله سخن- شماره پنجم- سال دوم- ارديبهشت 1324- ص 394- 393
5- مقاله ‹‹از كانت تا هيدگر›› با عنوان فرعي ‹‹درآمدي به فلسفه معنوي كانت›› احمد فرديد – مجله سخن- شماره پنجم- سال دوم- ارديبهشت 1324- ص 376- 70
6- مقاله ‹‹نگاهي به نمودشناسي معاصر›› احمد فرديد- مجله سخن- شماره پنجم- سال سوم – آبان 1325
7- كتاب ‹‹روحيات اجتماعات›› اثر گوستاو لوبن، ترجمه احمد فرديد- انتشارات اقبال- سال انتشار نامعلوم
8- كتاب ‹‹روابط حكمت اشراق و فلسفه ايران›› با عنوان فرعي ‹‹محرك هاي زردشتي در فلسفه اشراق›› اثر هانري كربن، ترجمه احمد فرديد (دو فصل اول) ص 51- 1
علاوه بر موارد مذكور كتب و مقالات ديگري نيز هست كه از اشارات استاد در مصاحبه ها و سخنراني ها مستفاد مي شود و مي توان آنها را به دو گروه ذيل منقسم كرد:
الف- مقالاتي كه چاپ شده ولی نسخه هاي آن ملاحظه نگرديده است:
- مقاله ‹‹سير فلسفه در دوره جديد››
- مقاله ‹‹قانون اخلاق يا يقينيات عاطفي و اجتماعي››
- مقاله اي كه در روزنامه ‹‹شفق سرخ›› به مديريت علي دشتي چاپ شد و در آن به ‹‹كانت›› اشاره اي شده بود.
ب- كتب و مقالات منتشر نشده
- شش مقاله با عنوان ‹‹يقينيات اخلاق››
- مقاله ‹‹اضافات التفاتي و نمود شناسي معاصر››
- مقاله ‹‹مسئله و جود غير خارجي ذهني و معرفت در فلسفه اسلام››
- مقاله ‹‹ سير فلسفه درآلمان››
- ترجمه ‹‹ دوره فلسفه كوئيليه››
- ترجمه ‹‹تاريخ فلسفه››
- ترجمه و شرح كتابي از ‹‹برگسون›› كه دكتر فرديد در آخرين لحظات جلوي چاپ آن را مي گيرد.
آثار ‹‹فرديد لاحق››
فرديد پس از هشت سال تحصيل در اروپا در دانشگاه هاي سوربن فرانسه و هايد لبرگ آلمان به ايران باز مي گردد و در دانشگاه تهران و در بالاترين مقاطع به تدريس اشتغال مي يابد و هم زمان نيز در مجامع و تلويزيون به سخنراني مي پردازد. سخنراني(درس گفتار) هاي و ي علي رغم تضييقاتي كه براي ايشان پيش مي آورند تا اواخر عمر ادامه پيدا مي كند و با و جود كهولت سن از بيان آراء و افكار حكمي و فلسفي خود استنكاف نمي كند اما از اينكه ‹‹چيزي به دست خود بنويسد›› پرهيز مي كند معهذا تقريراتي از و ي منتشر مي گردد.
آثار اين دوره را نيز مي توان به دو دسته تقسيم كرد.
الف- آثار منتشر شده
1- ترجمه مقدمه كتاب(از ص1تا24) و توضيح در حواشي صفحات 136و137با عنوان (1- ف) و نيز درصفحات 49و50‹‹فلسفه عمومي يا ما بعد الطبيعه›› اثرپل فولكيه- ترجمه دكتر يحيي مهدوي- انتشارات دانشگاه تهران- 1347
2- ‹‹پاسخ به چند پرسش درباب فرهنگ شرق››،تقرير احمد فرديد- مجله فرهنگ و زندگي- شماره 7- دي ماه1350- ص39- 32
3- مصاحبه عليرضا ميبدي با دكتر احمد فرديد- روزنامه رستاخيز- شماره 439- 20مهر1355 و شماره 457- 11 آبان 1355
4- پاسخي كوتاه به پرسش ‹‹شعر در هزاره سوم››، احمد فرديد- روزنامه رستاخيز شماره 466- 22 آبان1355
5- ‹‹گزيده گفتارها››، احمد فرديد- مجله تلاش- شماره 66- بهمن1355- ص32و33
6- متن سخنان استاد فرديد در ميزگرد تلويزيوني‹‹انسان شرقي، انسان غربي››- روزنامه رستاخيز- شماره 772- 29 آبان و شماره 773- 30آبان1356
7- متن سخنان دكتر فرديد در‹‹ بحث آزاد درباره آزادي››- روزنامه رستاخيز- شماره هاي 974و975- 4و5 مرداد 1356
8- مصاحبه كوتاه مجله تماشا با احمد فرديد- سال هشتم- شماره 356- 27 اسفند1356
9- تقرير دكتر فرديد با عنوان ‹‹سقوط هدايت در چال هرز ادبيات فرانسه››- روزنامه اطلاعات- شماره 14337- اسفند1356
10- متن 21 درس گفتار دكتر فرديد در سال هاي نخستين پس از پيروزي انقلاب اسلامي با عنوان ‹‹ديدارفرهي و فتوحات آخرالزمان››، به كوشش محمد مددپور- موسسه فرهنگي پژوهشي چاپ و نشر نظر- 1381تهران
11- تقريري از دكتر احمد فرديد درمسئله ي حكمت هنر به اهتمام صفري- روزنامه اطلاعات و نيز همين تقرير با عنوان ‹‹صورت و معنا در حكمت هنر››- موقف- شماره اول1382- ص57- 53
12- ‹‹مرد شوريده سر›› اثر فردريش نيچه- ترجمه احمد فرديد- موقف- شماره اول- 1382ص11
13- ‹‹انديشه هاي هدايت››- تقرير احمد فرديد- ‹‹كتاب هدايت›› به كوشش كتيرائي
14- ‹‹هم سخني با مارتين هيدگر›› - يادداشتي از احمد فرديد- روزنامه كيهان –؟
15- ‹‹خطر و نجات›› گزارش و ترجمه صفحه پاياني كتاب Holtzwege اثر مارتين هيدگر- موقف- شماره اول- 1382- ص40و41
ب- آثار منتشر نشده
1- كتاب‹‹گذشت از فلسفه تاريخ به علم الاسماء و علم الصور تاريخي›› كه درسال 1355 به تاليف آن اشاره شده است.2- كتاب ‹‹سير حكمت و فلسفه در غرب از كانت تا هيدگر›› كه در سال 1355 به تاليف آن و عده داده شده است.
3- ‹‹فرهنگ اشتقاقي عربي›› و ‹‹فرهنگ اشتقاقي فارسي›› كه مجلدات دست نويس آن در اختيار ‹‹بنياد حكمي و فلسفي فرديد››است.
4- ترجمه بخشي از مقدمه كتابHoltzwege اثر مارتين هيدگر
5- ترجمه ‹‹نامه اي در باب اومانيسم›› اثر مارتين هيدگر
6- ترجمه ‹‹در سرآغاز اثر هنري›› اثر مارتين هيدگر
7- ترجمه و شرح رساله Feldweg ‹‹كوره راه›› اثر مارتين هيدگر
8- ترجمه مصاحبه هيدگر در فرانسه
9- مصاحبه با كيهان فرهنگي – 1365
10- مصاحبه مرحوم جلال مكانيكي با دكتر فرديد- 1360
سخنراني در راديو و تلويزيون و ميزگردها كه متن آنها منتشر نگرديده است.
1- سلسله سخنراني هاي هفتگي در تلويزيون با عنوان ‹‹درآمدي به حكمت معنوي›› - اوايل دهه 50 به مدت قريب يك سال.
2- سلسله سخنراني هاي تلويزيوني با عنوان ‹‹غرب زدگي و بحران حوالت تاريخي آن›› به مدت 40 ساعت كه توسط شبكه دوم ضبط و از پخش آن ممانعت به عمل آمده است.
3- ميزگرد تلويزيون با عنوان ‹‹اين سو و آن سوي زمان››
4- حضور و سخنراني در ميزگرد تلويزيوني در سال 1354 در سالگرد انقلاب مشروطيت
5- سخنراني در راديو درباره كارل ماركس
6- سخنراني در جلسات «شوراي هدف فرهنگ ايران›› در سال 1340 – مسئله غربزدگي نخستين بار در اين جلسات مطرح گرديد.
7- سخنراني در سمينار ‹‹كيفيت زندگي›› در مؤسسه برنامه ريزي آموزشي وزارت علوم و آموزش عالي – دهه 1340
8- سخنراني در هفتمين كنگره خاورشناسان در آمريكا با عنوان ‹‹معاني هيبت و سبحان الله در تصوف اسلامي››- 1346
9- سخنراني در سمينار ‹‹كنكاش در انديشه هاي آل احمد›› با عنوان ‹‹غرب زدگي و تزلزل اركان و مباني بيش از 2500 ساله آن››- اسفند 1369
10- سخنراني در هزاره بوعلي سينا
11- سلسله سخنراني ها (درس گفتار) در دانشگاه بهشتي در باب ‹‹علوم انساني و علوم طبيعت و رياضي››
12- سلسله سخنراني ها (درس گفتار) در دانشكده حقوق دانشگاه تهران با عنوان ‹‹حكمت انسي و علم الاسماء تاريخي››
ضمناً جلسات درس و بحث پرشوري درباره مسائل اساسي حكمت و فلسفه به صورت هفتگي و در فاصله سال هاي 1358 تا 1363 در دانشكده ادبيات، انجمن حكمت و فلسفه، دانشكده حقوق، تالار و حدت و … برگزار مي گرديد كه اهم عناوين اين دروس به شرح ذيل است:
- غربزدگي و زبون انديشي
- بحران اومانيسم و زندقه در عصر حاضر
- حقيقت و و اقعيت در رابطه با مواقف و مواقيت تاريخي
- مابعد الطبيعه و مافي الطبيعه و سرانجام بدفرجام آنها در جهان پرآشوب كنوني
- منطق درايي و ديالكتيك درايي
- فلسفه بافي و منطق درايي و سرانجام بدفرجام آنها در جهان نكبت بار كنوني
- مكر ليل و نهار و حوالت تاريخي بيش از 2500 سال غربزدگي جهان امروز
- عقل مطبوع (اسنوخرد) ديروز و امروز و فردا- عقل مسموع يا نيوشاخرد پريروز و پس فردا
- سلطنت الرعاع (لائوكراسي) و سلطنت الدهماء (دمكراسي) و چگونگي تماميت آن در اعلاميه جهاني حقوق بشر
- ديالكتيك درايي و منطق درايي، در رابطه آنها با دفاع از امپرياليسم و فرعونيت خودبنياد جهان امروز و بدآموزي هاي يهوديت، ماسونيت، صهيونيت
- گزارشي از حقيقت به معني كشف سبحات جلال من غير اشاره و محو موهوم و صحو معلوم - سبحات جلال و هم و پندار دنياي خودبنياد غفلت بار امروزي و فردايي و صحو معلوم تفصيلي بيواسطه اي كه تعلق به حوالت تاريخي جهان پس فرداي انساني خواهد داشت.
- ترس آگاهي و مرگ آگاهي و دل آگاهي
- منطق درايي هاي فاقد ذكر و فكر اصيل كساني چون كارل پوپر يهودي و ابسته به ستون پنجم در زمينه علم و اخلاق و سياست و تاريخ به منظور دفاع بدسگالانه از ليبراليسم و سوسيال دمكراسي استكباري ممسوخ غرب
- غربزدگي و طاغوت زدگي و و جدان زدگي (طاغوت=زئوس=خداي يونان و دئوس= خداي روم) و مراتب مضاعف و غيرمضاعف و بسيط و مركب و سلبي و ايجابي
- طرح مسئله اساسي مافي الطبيعه (فيزيك) و مابعد الطبيعه (متافيزيك) در رابطه آنها با طاغوت زدگي (طاغوت=زئوس و تئوس يوناني و دئوس به لاتيني و ديو به فارسي) و به تعبير ديگر با غربزدگي غيرمضاعف جهان سابق و مضاعف جهان لاحق
- نيهيليسم و فلسفه غرب
- قرب فرايض و قرب نوافل در رابطه آنها با مواقف و مواقيت تاريخي
- گزارشي زندآگاهانه از قول به اعتباريت و جود بصرف اعتبار خودبنياد قيام ظهوري و صدوري (اگزيستانسياليسم)
- قول به اصالت ماهيت و قول به اصالت و جود در رابطه آنها با غربزدگي
- بحران اساطير و اماني در تفكر نيچه و در عصر حاضر
- غربزدگي و بحران جهاني آن در عصر حاضر
- مابعدالطبيعه و نيست انگاري غرب
- طريقت فكري هيدگر و هم سخني زند آگاهانه با اين طريقت فكري
- گذشت از تفكر سوژه و ابژه به عنوان مسئله فلسفي و ديني و كلامي
- نيست انگاري دوره جديد و سرانجام حوالت تاريخي آن در زبون انديشي قرن هيجدهم
- بحران كنوني متافيزيك(مابعد الطبيعه) و حوالت تاريخي جهان امروز
- تعالي از باطل به حق و تداني از حق به باطل يعني غربزدگي بنياد انديش و خودبنياد
- طرح مسايل مربوط به غربزدگي و نيست انگاري دائم التزايد بيش از 2500 سال بشري و بحران جهاني آن در روزگار پرآشوب و پرفتنه معاصر
- غربزدگي جهان و تزلزل مباني 2500 ساله آن در كل جهان پست مدرن كنوني
- مكر ليل و نهار و آخر الزمان حوالت تاريخي بيش از 2500 سال غربزدگي جهان امروز
آثار فهرست شده از كتابخانه شخصي
اين آثار مشتمل بر مجموعه هاي ذيل است:
1- ده ها مجلد دفاتر اتيمولوژي زبان هاي سنسكريت، اوستايي، پهلوي- يوناني، لاتيني، آلماني، فرانسه- عبري، عربي، حامي و …
2- حواشي مفصل معنايي و اتيمولوژيك به فرهنگهاي زبان هاي آلماني، يوناني، لاتين، فرانسه و نيز كتاب هاي معتبر اتيمولوژيك مانند: بارتولمه، مايرهوفر، پوكورني، و الده، كلوگه و … و مهم تر از همه حواشي مفصل به فرهنگ عربي «معجم الوسيط» در دو جلد.
3- حواشي مفصل حكمي به شروح مثنوي: «امدادالله» و «ولي محمد اكبرآبادي»- شروح حافظ: شرح «بدر الدين» و «صادق علي»- شروح گلشن راز- حواشي لغتي و معنايي به ديوان اشعار: منوچهري، فرخي و …
4- حواشي مفصل به كتب كلامي و فلسفي: نهايه الاقلام في علم الكلام شهرستاني، شوارق الالهام لاهيجي، شرح المقاصد تفتازاني، قبسات ميرداماد، شروح مختلف فصوص الحكم ابن عربي، التلويح تفتازاني و … و نيز حواشي به تفاسير معتبر كلام الله مجيد: ترجمان القرآن مير سيد شريف جرجاني، تفسير كبير فخر رازي، تفسير سورآبادي، كشف الاسرار و عده الابرار ميبدي، تفسير شيخ ابوالفتح رازي و …
5- حواشي مفصل به كتب كلامي و فلسفي غرب: كتب هيدگر و جريان هاي فكري معاصر از قبيل كتب كلامي كاتوليك و پروتستان، فلسفه هاي اگزيستانس، «حلقه و ين» و «حوزه فرانكفورت» و «حوزه ماربورگ» و …
دعوت همکاری با باشگاه