واكنش شديد آمريكا در برابر واقعهي يازده سپتامبر، تنها احتمال حملات تروريستي را افزايش داده است.
بمبگذاريهاي انتحاري اخير در بغداد و نجف و ديگر رويدادهاي هراسانگيز از زمان يازده سپتامبر، اين باور را تقويت ميكند كه جهان وارد عصري جديد و وحشتناك به نام “عصر ترور” شده است. سياستهاي ايالات متحده در مقابله با ريشههاي تروريسم در اين دو سال، صلح و آرامش جهاني را به مخاطره افكنده و پيامدهاي منفي مخالفتهاي جهاني را افزايش داده است. در يازده سپتامبر، جهان، بهتزده و هراسناك واكنش نشان داد و براي قربانيان حادثه، دلسوزي كرد. اما بايد به ياد داشت كه براي بيشتر جهانيان، واكنش مهمتري نيز وجود داشت: “تازه مثل هم شديم” براي نخستين بار در تاريخ، يك قدرت غربي، با حملات سختي مواجه شد كه براي بسياري آشناست.
هر تلاشي براي فهم رويدادهاي پس يازده سپتامبر، طبيعتاً با بررسي قدرت ايالات متحده آغاز ميشود. در عرض يك سال افغانستان مورد حمله قرار گرفت و ايالات متحده و انگلستان چنين وانمود ميكردند كه هدفشان از حمله، وادار ساختن افغانها به تحويل افراد مظنون به اعمال تروريستي است. در حاليكه بمبارانها آغاز شده بود، دلائل رسمي ارائه گرديد. سپس در سپتامبر 2002، قدرتمندترين دولت تاريخ، “راهبرد جديد امنيت ملي” را اعلام كرد. با اين ادعا كه اين برنامه، برتري جهاني را براي هميشه حفظ خواهد كرد و هر پديدهاي با زور مهار ميشوند و ايالات متحده در صدر قرار ميگيرد. در همان زمان، صداي طبل جنگ برخاست تا مردم را براي هجوم به عراق آماده سازد. رايزنيها براي رأيگيري در كنگره آغاز شد تا مشخص شود كه آيا دولت قادر به انجام برنامهي داخلي و بينالمللي افراطي خود هست يا خير.
كارشناسان سياست خارجي، روزهاي پاياني سال 2002 را “خطرناكترين روزها از زمان بحران موشكي كوبا در سال 1962 ناميدهاند.
انگيزهي اين اظهارنگراني بهانهي تكثير سلاحهاي هستهاي در ايران، عراق، كرهي شمالي و شبهقارهي هند بود، “يك كمربند هستهاي ناپايدار از پيونگيانگ تا بغداد”. ابتكار عمل دولت بوش در سال گذشته و امسال تنها تهديدها را در اين محدوده افزايش داده است. در راهبرد امنيت ملي اعلام شده است كه ايالات متحده به تنهايي حق به راه انداختن جنگ بازدارنده را دارد: بازدارنده و نه پيشگيرانه، با استفاده از نيروي نظامي براي رفع تهديد؛ حتي اگر ساختگي يا حياتي باشد. جنگ بازدارنده خود بزرگترين جنايت است، جنايتي كه در نورنبرگ محكوم شده بود.
در اوايل سپتامبر سال گذشته، دولت هشدار داد كه صدام حسين براي ايالات متحده، يك تهديد به شمار ميرود، او با القاعده ارتباط داشته و در حملات تروريستي يازده سپتامبر دست داشته است. دولت با تبليغات توانست حمايتهاي مردمي را جلب كند و بدينگونه راه را براي تصرف كشوري كه تقريباً توان دفاع ندارد ولي در عين حال موهبتي گرانبها درقلب شاهرگ اصلي انرژي دنياست هموار كرد. در ماه مي گذشته، پس از پايان جنگ در عراق، جورج بوش بر روي عرشهي كشي آبراهام لينكن اظهار داشت كه وي در جنگ عليه تروريسم و حذف همپيمان القاعده برنده بوده است. ولي يازده سپتامبر 2003 در حالي فرا ميرسيد كه هيچ مدرك معتبري دال بر رابطهي ادعايي ميان صدام و دشمن خوني وي، اسامهبنلادن يافت نشده است. تنها ارتباط شناخته شده ميان، پيروزي و تروريسم، اين است كه تصرف عراق باعث تجديد قواي القاعده و افزايش حملات تروريستي شده است.
مجلهي والاستريت دريافت كه نمايشي كه بوش به صحنه آورده، نشاني است از آغاز فعاليت انتخاباتي سال 2004 كه كاخ سفيد اميدوار است تا حد ممكن حول موضوع امنيت ملي شكل بگيرد. اگر دولت اجازه دهد مسائل داخلي مطرح شوند، وضعيت بسيار دشواري به وجود ميآيد. بنلادن آزاد است و منبع انتشار ويروس سياهزخم كه يك آمريكايي است هنوز ناشناخته مانده است. سلاحهاي كشتارجمعي عراق نيز هنوز كشف نشدهاند.
ما براي ادامهي راه، دو گزينه داريم؛ ميتوانيم با اطمينان بر اينكه قدرتي افسانهاي، خطرها را از جهان دور ميكند رو به جلو قدم برداريم يا ميتوانيم نظريهي “عصر جديد با شكوه” را در بوته نقد قرار دهيم تا شايد از اين رهگذر، حقيقت ظهور يافته را درك كنيم.
در جنگ با تروريسم، راه درازي پيشروست. سال گذشته بوش گفت كه: نميتوان گفت براي حراست از آزادي در سرزمينهايمان چقدر بايد جنگ كنيم. روشن است كه تهديدهاي بالقوه نامحدوداند و پرواضح است كه در برابر قانونشكني و خشونتگرايي دولت آمريكا، تهديدها نيز خشنتر ميشود.
حال ميتوانيم اظهارات اخير آمي آگالون، رئيس سازمان امنيت عمومي اسرائيل را درك كنيم كه: كساني كه در جنگ با تروريسم خواهان پيروزي هستند، بدون رويارويي با مصائب لاينفك آن، درواقع خواهان جنگي بيپاياناند.
جهانيان، آنچه را كه در واشنگتن همراه با ترس و واهمه در حال روي دادن است به تماشا نشستهاند.
اين مردم آمريكا هستند كه بايد ترس را فرو بنشانند و راه را براي رسيدن به آيندهاي اميدبخش و سازنده هموار سازند.
