شبكه هاي تلويزيوني خصوصي در دنيا قلمروي بزرگ براي خود ساخته اند. سرزميني كه راه يافتن به آن تنها در سايه پرداخت آبونمان اين شبكه ها حاصل مي شود. شايد قاره آمريكا و كشورهايي نظير كانادا، استراليا، ژاپن، انگليس را بتوان منشا پيدايش چنين شبكه هايي دانست. هرگاه بحث رسانه در ارتباطات- به صورت علمي- مطرح مي شود، تلويزيون از جايگاه خاصي برخوردار است. اما كارشناسان بر اين باورند كه شبكه هاي تلويزيوني خصوصي مي توانند رسانه اي جداگانه محسوب شوند. آنها معتقدند يكي از اصول لاينفك رسانه،  مخاطب است. درست در اين نقطه است كه مي توان فصل انفصال يك شبكه خصوصي و شبكه اي دولتي را بررسي كرد. زيرا مخاطبان چنين شبكه هايي افرادي خاص هستند و همين خاص بودن باعث پيدايش يك رسانه نوين مي شود. «لوئيزا داناوان» در مقاله اي تحقيقي به بررسي پيدايش اين رسانه و تأثير آن برشبكه هاي عمومي و همين طور ذهنيت مخاطب مي پردازد:

دنياي تازه شبكه هاي خصوصي

«داناوان» شبكه خصوصي را يك دنياي تازه تأسيس مي داند. دنيايي با دروغ هاي حقيقي شبيه آنچه «آرنولد شوارتزنگر» قصد داشت در «دروغ هاي حقيقي» نشان دهد! او در ادامه چنين مي نويسد: «دروغ هاي حقيقي» آرني را به ياد آوريد. بسياري از فضاها و رويدادهاي آن براي تماشاگر قابل درك نبود. اما شبكه هاي خصوصي چنين فرآيندي رادنبال نمي كنند. آنها به منزل من و تو- ما اين جاخاص هستيم!- مي آيند تا به ما ثابت كننداز جامعه مدرن روز فاصله داريم. فاصله اي مثبت يا منفي. اين فاصله مثبت است يا منفي، چيزي است كه در پايان ديدن يك برنامه تلويزيوني به آن مي رسيم.با گسترش و فراگير شدن ارتباطات و نقش آن در پيشبرد اهداف بشر، رسانه ها بر آن شدند تا از ديگري پيشي بگيرند. اما اين رسانه ها كه بعضا از قدرت مالي بالايي هم برخوردارند به واسطه يك اصل با هم ارتباط دارند. «مخاطب». آنها فراموش نكردند- و نمي كنند- كه جذب مخاطب براي يك دنياي تازه، دردسرهاي خاص خود را دارد.چنين رسانه هايي با دسته بندي تيپيك روبه رو هستند. يعني نحوه كار آنها مشخص است. مشخص بودن به آن مفهوم كه ديگر نياز نيست براي ديدن فيلمي خاص، ساعت ها به انتظار بنشينيد. زيرا شبكه خصوصي منزل شما به راحتي توانايي پخش حداقل ده فيلم عالي را در شبانه روز دارد! بنابراين دسته بندي اين شبكه ها بيشتر شامل دو آيتم مي شوند. خبري و سرگرمي. سرگرمي ها بيشترين طرفدار را دارند. از هر تفريحي مي توانيد در اين دنياي مجازي استفاده كنيد. به شرط آن كه پول خوبي براي اشتراك اين شبكه در كارت اعتباريتان وجود داشته باشد.» «لوئيز داناوان» كه خود استاد ارتباطات دانشگاه «نيوجرسي» ايالات متحده آمريكاست سعي مي كند به بررسي جنبه هاي تأثيرگذار اين دو دسته بپردازد.

تقابل شبكه مردمي و خصوصي

«از آمريكا شروع مي كنم. كشوري كه بيشترين شبكه هاي خصوصي را در خود جاي داده است. اگر تلويزيون را روشن كنيد متوجه مي شويد كه چندين كانال تلويزيوني در اختيارتان است. اما همسايه شما علاوه بر اين شبكه ها از يك يا چندكانال خاص هم استفاده مي كند. من به همراه دانشجويانم به منزل آنهايي رفتيم كه از هر دو شبكه- خصوصي و عمومي- استفاده مي كنند. مطلب تازه اي براي تحقيق يافتيم. اين عده كه بيشترشان از رفاه نسبي برخوردار بودند، تمايل به ديدن سايت هاي خبري نداشتند و اين مي تواند يكي از اصول ارتباطات يعني اطلاع رساني را زير سئوال ببرد. از طرفي آنهايي كه در رأس شبكه هاي خصوصي ايستاده اند، پوشش خبري را آن طوري كه بايد و شايد جدي نمي گيرند و اين يعني مخاطب را از اخبار روز دنيا دور كردن! من هنوز هم نمي دانم كه اطلاع رساني مي تواند اصل باشد يا نه؟ اصراري هم براي اثبات آن ندارم اما دريافتم كه اكثر آنهايي كه به شبكه هاي كابلي دسترسي دارند، خاص هستند اما نه به مفهوم درايت و تدبير! دولت چه نقشي دارد؟ يكي از دوستانم كه در ژاپن تدريس مي كند به اين سئوال،  پاسخي روشن مي دهد.

او مي نويسد در ژاپن يك شبه خصوصي مي تواند كليه برنامه هاي تفريحي را پوشش دهد به شرط آنكه اصل اطلاع رساني را نفي نكند. اگر شبكه اي تنها براي كودكان و نوجوانان، برنامه پخش مي كند، بايد در اين چهارچوب اطلاعات مفيد مورد نياز را در دسترس اين رده سني قرار دهد تا آنها از ساير ملل عقب نمانند. بي جهت نيست كه معتقديم ژاپن از تمام كشورهاي دنيا، يك ثانيه جلوتر است! به مفهوم «ثانيه» بيشتر توجه كنيد.از زاويه ديگري به اين مسئله مي پردازم. اين شبكه ها مثل سيل در جامعه حركت مي كنند اما خرابي كمتري به بار مي آورند. دليل آن هم عدم استقبال عمومي مردم به لحاظ شرايط مالي است. اين دليل نمي شود كه بگويم اين شبكه ها خاصيت مثبتي براي جامعه در پي ندارند. قانوني است كه مي گويد هرچه تعداد رسانه ها در يك جامعه، بيشتر باشد، پويايي ذهن مخاطب نيز بالاتر مي رود. پس اولين بارزه مثبت اين شبكه ها اين است كه كليت جامعه را به سوي رشد هدايت مي كند. اين نقاط رشد در نهايت به جايي مي رسند كه اسم آنها را «تقابل شبكه خصوصي و عمومي » مي گذارم. برنامه ها و اهداف رسانه ها در يك كشور دموكرات مي تواند جذاب باشد. امانبايد فراموش كنيم كه مخاطب حرف اول را مي زند و اوست كه تصميم گيرنده نهايي است. حال برآيند نيروهاي اين دو شبكه- خصوصي و عمومي- تا چه حد مفيد يا مضر است، هنوز معلوم نيست!»

رقابت باعث رشد مي شود

«نكته اساسي ديگري را نيز بايد عنوان كنم. مي دانيم كه يك شبكه خصوصي نمي توانددر حد شبكه اي دولتي، مخاطب داشته باشد. دلايل آن نيز كاملا  روشن است. اما رقابت! رقابت هميشه و در كليه سطوح مي تواند ابزاري براي پيشرفت باشد. كيفيت برنامه هاي شبكه هاي خصوصي در يك نگاه كلي، بالاتر از شبكه هاي دولتي است. جذب و حفظ مخاطب. اين دو آيتم هميشه فرصتي براي رقابت مهيا مي كند. رقابتي كه سبب مي شود شبكه هاي ديگر تا حدي به فكر بهبود اوضاع ارتباطي خود با مردم باشند.استراليا به اين قانون نا نوشته پي برده است. همه شبكه هاي خصوصي و دولتي در رقابتي سخت، سعي مي كنند مخاطب را مجذوب دروغ هاي حقيقي خود كنند. در انگلستان چنين رقابتي را مردم رقم مي زنند. آنها با تمايل بيشتر خود به يك شبكه، به سايرين هشدار مي دهند در صورت ادامه روند برنامه هاي نامتناسب، مخاطب خود را از دست مي دهند.»آنچه در مقاله تحقيقي «داناوان» به آن اشاره نشد، اهميت تأثير چنين شبكه هايي در رقم زدن رويدادهاي جهاني است. شبكه هاي معتبري در دنيا وجود دارند كه با ارسال دقيق اخبار- حتي به صورت خصوصي- موجي تازه در مسائل گوناگون را پديد مي آورند. در كل وجود شبكه هاي خصوصي در يك كشور مي تواند مفيد و مؤثر باشد به شرط آن كه قواعد كلي بازي را رعايت كنند. در اين بازي، مخاطب داور اصلي است.