در حالي كه آمريكا بر اجراي پيمان عدم توليد و تكثير سلاح اتمي در سازمان هاي بين المللي مانند سازمان ملل متحد و آژانس بين المللي انرژي اتمي اصرار مي ورزد و بر قصد كشوري مانند ايران جهت استفاده علمي و مشروع از فن آوري صلح آميز هسته اي ترديد دارد، ايالات متحده توليد و صدور اورانيوم غني شده را به برخي از كشورها بدون اشكال مي بيند.

لايحه ويژه انرژي كه هم اكنون در كنگره آمريكا در شرف تصويب است، سياست عدم توليد و تكثير مواد اتمي را تغيير داده و صادرات اورانيوم هم عيار بمب اتمي را توسط آمريكا به ساير كشورها كه مشخص شده اند، آزاد خواهد كرد. طبق گزارش اين هفته واشنگتن پست (4 اكتبر 2003) مواد الحاقي به «لايحه سياست انرژي 2003» ايالات متحده آمريكا كه بدون مذاكرات و بررسي هاي كميته هاي مربوط كنگره انجام شده است به دو شركت بازرگاني يكي در كانادا و ديگري در ايالت ميسوري در آمريكا اجازه مي دهد كه بتوانند به مدت نامحدودي مواد اورانيوم هم عيار بمب اتمي را جهت تهيه و استفاده ايزوتوپ پزشكي به ساير كشورها صادر كنند. اين تبصره هاي الحاقي به لايحه سياست انرژي آمريكا توسط دو سناتور به نام «كريستوفور باند» از ايالت ميسوري و «ريچارد بور» از ايالت كاروليناي شمالي و با فشار وسيع و دلالي زياد شركت مالينكراد واقع در ميسوري و شركت «ام.دي.اس نورديون» در اوتاوا پايتخت كانادا صورت گرفته و نمونه پارتي بازي هاي بازرگاني و سياسي است كه معمولاً در كنگره آمريكا بدون بحث عمومي به نفع افراد و گروه هاي ويژه عمل مي شود.

ولي از آنجا كه اين امر به ويژه در محيط كنوني بين المللي كه موضوع سلاح هاي كشتار جمعي و هسته اي در دستور روز مطبوعات و دولتمردان است، يك جنبه ويژه امنيتي و يك حساسيت سياسي به خود مي گيرد. اين اقدام كنگره آمريكا با انتقاد و مخالفت گروه هاي انرژي هسته اي مواجه شده است. دو شركت بازرگاني و تجارتي ذكر شده شصت درصد از ايزوتوپ مصرفي جهاني را كه در بخش پزشكي و سرطان به كار مي رود، تهيه مي كنند. اين لايحه و مواد الحاقي آن نمونه نوعي از قانونگذاري است كه سوداگري و منفعت مالي بر سياستگذاري امنيتي و بين المللي انرژي اتمي غلبه پيدا مي كند. تحت مقررات اين لايحه، مواد اورانيوم هم عيار بمب اتمي از طريق اين دو كمپاني مي تواند به كشورهايي مانند هلند، بلژيك، فرانسه، آلمان، كانادا صادر شود. ولي سؤالي كه چنين اقدامي را استيضاح مي كند اينست كه اگر آمريكا به خود اجازه صدور اورانيوم هم عيار بمب اتمي را به كشورهاي مشخص مي دهد، چگونه مي توان در آينده از صدور اين نوع اورانيوم از طرف روسيه و چين و غيره به ساير كشورهاي موردنظر آنها جلوگيري كرد. چگونه مي توان مطمئن شد كه اين گونه اورانيوم به دست افراد و گروه هاي نامشروع نرسد؟ چطور مي توان از اينكه كشورهايي مانند اندونزي، آفريقاي جنوبي، كره جنوبي، و مصر تمايل به توليد محصولات ايزوتوپ از طريق اورانيوم بمب اتمي داشته باشند، ممانعت كرد؟

طبق گزارش واشنگتن پست دو سناتوري كه تبصره هاي الحاقي به اين لايحه را پيشنهاد كرده اند در چند سال گذشته هزاران دلار كمك مالي از اين دو كمپاني در مبارزات انتخاباتي خود براي كنگره دريافت كرده اند. نمايندگان هشت گروه سياست هسته اي و كنترل تسليحات در آمريكا و همچنين دو عضو «كميسيون مقررات هسته اي» و يكي از اعضاي «هيئت سياستگذاري دفاعي» اين كشور از جمله سناتور «چارلز شولر» از ايالت نيويورك با اين پروتكل الحاقي به لايحه انرژي كه مربوط به تهيه اورانيوم بمب اتمي و صادرات آن به كشورهاي ويژه است مخالفت كرده اند. مقامات كاخ سفيد تا امروز در اين مورد سكوت اختيار كرده اند.

اين پيشنهادات و تبصره هاي الحاقي در تغيير دادن سياست عدم تكثير مواد هسته اي، موقعي در كنگره آمريكا مطرح است كه «ديويدكي» بازرس اصلي دولت آمريكا در عراق در گزارش خود به كنگره كه اين هفته انتشار يافت، اعلام كرده است كه گروه او پس از شش ماه بازرسي و تفحص كامل در عراق هيچ اثري از تسليحات كشتار جمعي در آن كشور پيدا نكرده است. «ديويد كي» در رأس يك گروه 1400 نفري از سازمان «سيا» مأموريت داشت در عراق به دنبال چنين تسليحاتي بگردد.

او از كنگره آمريكا بودجه اي معادل ششصد ميليون دلار براي انجام اين كار تقاضا كرده است در حالي كه كل بودجه بازرسان گروه سازمان ملل كه قبل از آغاز حمله به عراق به دنبال تسليحات كشتار جمعي در آنجا بودند از سي و شش ميليون تجاوز نمي كرد. لايحه الحاقي مربوط به اورانيوم عيار بمب اتمي در كنگره آمريكا، گزارش بازرس ويژه تسليحات كشتار جمعي دولت بوش در عراق دقيقاً موقعي صورت مي گيرد كه آمريكا و گروهي از كشورهاي اروپاي غربي، ايران را به علت توسعه انرژي اتمي تحت فشار قرار داده اند و كره شمالي براي سومين بار ادعا كرده است كه آن كشور در مقابله با فشارهاي آمريكا داراي تسليحات هسته اي بوده و مشغول ساخت بمب اتمي است.

(واشنگتن پست 3 اكتبر 2003).

اينگونه نابرابري ها در سطح بين المللي بدون شك مخاطره آميز بوده بدون اينكه بازيگران اين صحنه كاملاً از اثرات تصميم گيري هاي خود اطلاع كامل داشته باشند. تصميم گيري در سطح بين المللي و جهاني اغلب بر مبناي حدس و تعصبات و نه اطلاعات كامل و صحيح صورت مي گيرد. همه بازيگران در صحنه جهاني آرزوي موفقيت داشته و باور دارند كه در پايان اين بازي ها به پيروزي آنها منتهي خواهد شد، ولي تاريخ، حداقل از جنگ جهاني اول گرفته تا امروز نشان مي دهد كه چنين پيش بيني هائي قابل تأمل بوده و بازيگران اينگونه صحنه ها بهائي تلخ براي تصميمات غيرمعقولانه و غيرعادلانه خود پرداخته اند.

در قرون گذشته «ريسك» يا «دل به دريا زدن» كه متضمن با احتمال است آن طور كه ما امروز آن را درك كرده و بدان آگاهي داريم، وجود نداشت. مرگ و امراض هميشه به موازات ساير مصيبت هاي بشري موجود بوده است ولي هميشه افراد به اينگونه اتفاقات به صورت جبري نگريستند و فكر كردند كه كنترل عمل از دست آنها خارج است و بدين ترتيب به جاي اينكه ريسك كنند، به ايمان روي آوردند. ريسك به صورت يك تصميم مخاطره آميز كار جهانگشايان، قماربازها، و ماجراجويان بود. ظهور سرمايه داري مدرن جهاني همراه با توسعه علوم جديد و فن آوري هاي مدرن رفاه و منافع مادي فراواني براي بسياري از افراد به وجود آورده است كه امروز به سختي مي توان از آنها چشم پوشيد ولي همين وسايل آسايش و ابزار و آلات سيستم هاي مادي درجه ريسك و سطح شرط بندي را در زندگي افراد و ملل فزوني داده است و زندگي امروزي را به يك نوع صحنه قماربازي تبديل كرده است. جهاني شدن اقتصاد و سياست و فن آوري اين معني را مي دهد كه كوچكترين وقايع و تصميمات توسط يك عده بسيار محدود و كوچكي از به اصطلاح كارشناسان در هر گوشه جهان ممكن است تأثيرات منفي و رقت آوري براي بقيه ساكنان كره زمين داشته باشد زيرا درحالي كه اشتهاي اين كارشناسان و نخبگان سياسي و اقتصادي در ريسك پذيري افزايش يافته است اطلاعات آنان در مقابل مشكلات و وقايع غيرمنتظره بسيار محدود گرديده است. فن آوري هوانوردي كه اميد جهاني سازي را مي داد به جنگنده بمب افكن تبديل شده است همان طوري كه فيزيك هسته اي مي تواند به بمب اتمي تبديل شود اقتصاد مدرن، بورس بازي را به يك نوع قمارخانه و شرط بندي مشروع تبديل كرده است و همان قدر كه گردش سرمايه ازطريق بورس امكانات مالي فوق العاده اي فراهم ساخته، شكست بورس نيز به ورشكستگي افراد، مؤسسات و نظام هاي پولي و اقتصادي و كشوري منتهي شده است. پيشرفت هاي تكنولوژيك تعداد تلفات جاني را بيش از هر موقع ديگر در تاريخ افزايش داده است به طوري كه مطابق آمار رسمي بيش از 180 ميليون نفر در جنگ هائي كه بين دول در قرن بيستم صورت گرفت كشته شده اند.

سؤالي كه ايران بايد از آژانس بين المللي انرژي اتمي، از سازمان ملل متحد، از شوراي امنيت بكند اينست كه آيا فعاليت ها و زيرساخت هاي انرژي هسته اي و اتمي آمريكا، انگليس، فرانسه، روسيه كه عهدنامه پيمان عدم توليد و تكثير تسليحات هسته اي را امضا كرده اند هيچ گاه مورد بازرسي اين سازمانها قرار گرفته است يا نه؟ آيا ريسك استفاده از اين تكنولوژي ها و تسليحات و قانون گذاري هاي جديد در اين مورد به هر منظوري هم كه باشد مورد مطالعه و توجه جامعه بين المللي هست يا نه؟

فاجعه هاي بزرگ هسته اي مانند بمباران اتمي ژاپن، انفجارات دستگاه هاي انرژي اتمي در چرنوبيل در شوروي سابق، و غرق زيردريائي هاي اتمي، همه از طرف آمريكا و روسيه يعني بزرگ ترين مالكان اين سلاح ها و متفقين آنان و به طور كلي دنياي غرب بوده است. ريسك جنگ جهاني اول و دوم، ريسك جنگ هاي بزرگ، ريسك اشغال افغانستان توسط قواي شوروي، ريسك جنگ در كره و ويتنام، ريسك جنگ تحميلي عراق با ايران، ريسك اشغال كويت توسط عراق، ريسك اشغال افغانستان و عراق توسط آمريكا و ساير اتفاقات و تراژدي هاي بزرگ انساني از بوسني گرفته تا فلسطين اشغالي توسط قدرت هاي بزرگ و سرسپردگان آنها قابل انجام بوده است، بدون اينكه عاملان اين تجاوزات مؤاخذه و تنبيه گردند. سيستم بين المللي برعكس سيستم و نظام و جامعه محلي و ملي فاقد دولت و تشكيلات و قوانين منظم و معين است سيستم بين المللي يك جامعه بين المللي نيست زيرا لازمه جامعه وجود همبستگي و ارزش هاي متعالي و مشترك است. سيستم بين المللي با همه ادعاها و تشكيلات بيشتر به يك جنگل شباهت دارد تا يك جامعه و بر اين جنگل راهزنان و قدرت مندان و ياغيان تسلط دارند تا ريش سفيدان منصف و عادل.

امروز دنيا به يك الگوي بالاتر از كنوني كه متعالي و كرامت آور باشد احتياج دارد، الگوئي كه فراسوي ايدئولوژي ها، زبان و گفتمان و رفتار و ديپلماسي كنوني بوده و در فرامرز ديوان سالاري و پروتكل و منافع طايفه اي و جغرافيائي و نژادي و ملي عمل كند. تفكرات ما از سيستم امروزي بين المللي در مغز ما به وجود آمده است و در مغز ما است كه اين تصورات و تفكرات مي توانند تغيير يافته و الگوهاي متعالي جايگزين آنها گردد و اين يك انقلاب با اصالت و حقيقي است.