سازمان ملل اين هفته در گزارشي فرا رسيدن «انقلاب شهري جديد» را اعلام كرد.

به گزارش اين سازمان رشد انفجاري شهرهاي جهان در چند دهه گذشته باعث شده بيش از 900 ميليون نفر در زاغه ها زندگي كنند و اين احتمال وجود دارد كه تعداد كساني كه در محل هاي غيربهداشتي ، پرجمعيت و غيرمجاز زندگي مي كنند در سي سال آينده به دو برابر اين رقم افزايش يابد.

در حال حاضر 550 ميليون نفر در آسيا ، 187 ميليون نفر در آفريقا، 128 ميليون نفر در امريكاي لاتين و حوزه درياي كارائيب و 54 ميليون نفر ديگر در كشورهاي ثروتمند جهان در زاغه ها زندگي مي كنند.

جمعيت شهرنشين جهان فقط در دهه 1990 سي وشش درصد افزايش يافت انتظار مي رود در آينده تمام رشد جمعيت مربوط به شهرها باشد البته نه در كلان شهرهايي مانند داكا و لائوس بلكه در شهرهايي كه يك تا 5 ميليون نفر جمعيت دارند.

اين گزارش 300 صفحه اي که از طرف ارگان محيط زيست سازمان ملل متحد منتشر شده ، كاملترين مطالعه درباره شرايط شهرنشيني در جهان است ، و با استفاده از تحقيقات دانشگاهي و سازمانهاي مشاورتي بيش از صد كشور جهان تهيه شده است و شرايط 27 شهر جهان را به دقت بررسي كرده است.

در اين گزارش علت اين همه فقر در شهرها ، افزايش نابرابري و فقر خدمات همگاني اعلام شده است.

تهيه كنندگان گزارش مقامات محلي را مسوول مي دانند كه به مشكلات ناشي از شهرنشيني سريع توجه نكرده اند.

به عقيده آنان دولت ها غرق در فساد و تباهي هستند اما بزرگترين دليل رشد زاغه نشيني از نظر آنان عدم مداخله دولت ها و آزادگذاري در مساله جهاني سازي بوده است.

منظور آنان از اين امر از بين رفتن موانع تجاري ، آزادسازي و خصوصي سازي اقتصادهاي ملي ، برنامه هاي تعديل ساختاري تحميل شده به كشورهاي بدهكار توسط صندوق بين المللي پول و پايين آوردن تعرفه ها با تشويق سازمان تجارت جهاني، است.

تهيه كنندگان اين گزارش مي گويند جهاني سازي علت بخشي از شرايط اجتماعي و فيزيكي خطرناك زندگي زاغه نشينان بوده و اين شرايط را بشدت بدتر كرده است.

در حالي كه آزادسازي همه اقتصاد ها ممكن است امكاناتي براي عده اي اندك ايجاد كرده و باعث شده باشد كه شهرها استقلال عمل بيشتري پيدا كنند ، ناامني هاي جديدي كه جهاني سازي به وجود آورده بسيار زياد بوده و تقريبا هيچ حاصلي براي فقيران نداشته است.

در دهه گذشته ، که بزرگترين دوره ايجاد ثروت در تاريخ و بيشترين ميزان رشد به ثبت رسيده در شهرها بوده ، ثروتمندها برنده و فقرا بازنده بوده اند.

بعضي از كشورهاي در حال توسعه اگر خارج از فرآيند جهاني سازي مي ماندند در مجموع وضع بهتري مي داشتند به شرطي که به فكر منافع ملت خود مي بودند.

براساس اين گزارش مزاياي اندكي كه نصيب زاغه نشينان شده بسيار كمتر از زيان ها بوده است.

آنان كار خود را از دست داده اند ، شاهد تصرف زمين خود توسط ثروتمندان بوده اند ، پول بيشتري براي خدمات اساسي خصوصي شده مي پردازند ، همبستگي اجتماعي آنان آسيب ديده و از ثروتي كه توسط عده اي اندك انباشته شده سودي به ديگران نرسيده است.

در شهرهايي مثل داكا ، زاغه نشينان بر دو گروهند: عده اي كه چندين دهه است بصورت جوامع زاغه نشين در مركز شهر تثبيت شده اند و هزاران تازه وارد که در زمين هاي مخروبه يا محل هاي گردآوري زباله روزگار مي گذرانند.

علت زاغه نشيني آنان ممكن است مسوولان شهري با زمين داران بخش خصوصي باشند.

دهها هزارنفر وقتي به زاغه نشيني رو آوردند كه موانع حمايتي تجاري حذف و كاشتن پنبه و برنج به فعاليت هايي بدون سود تبديل شدند.

عده بسيار ديگري بر اثر توسعه صنعت جهاني پرورش ميگو ، كه قطعات عظيم شاليزارهاي سابق را به محل پرورش ميگو تبديل كرده ، آواره شده اند.

در كره جنوبي از زماني كه قوانين تجارت جهاني باعث شد سيل برنج و ساير محصولات غذايي ارزان يارانه اي از امريكا به بازارهاي آن وارد شود ، فقر و فلاكت شهرها را دربرگرفته است.

ماهيگيران در سنگال ، مكزيك ، غنا و كشورهاي ديگر ناچار به ترك ديار خود شده اند ، زيرا ناوگان هاي ماهيگيري جهاني ، نه فقط با صيد بي رويه خود ماهي ها را غارت مي كنند ، بلكه رقابت ماهيگيران كوچك را با ناوگان هاي عظيم خارجي غيرممكن مي سازند.

از طرف ديگر جوانان بوركينافاسو و مالي به جاي كار و معاش بخور و نمير در روي زمين از طريق غرب آفريقا و به اميد يافتن كار عازم شهرها شده اند.

اين گزارش مي گويد: اين فقط جهاني سازي نيست كه مردم را وادار مي كند از كار در روي زمين دست بردارند ، بلكه رسانه ها و شبكه هاي تلويزيوني جهاني نيز كه انتظار آنان را از كار و موفقيت بالا برده اند ، در اين كار تاثير دارند.

به نوشته اين گزارش نظريه هاي اقتصادي «نئوليبرال» حاكم آشكارا باعث افزايش رابري ، از طريق كاهش همه بودجه هاي رفاهي دولتي ، خصوصي سازي هر چيزي كه تحت كنترل دولت بود ، «اصلاح» مقررات و حذف محدوديت هاي برنامه ريزي ، شده اند.

براساس اين گزارش خصوصي سازي راهي براي خانه تكاني و زنده كردن سازمانهاي در حال احتضار و بهبود كارآيي آنها است اما روند خصوصي سازي با شتاب بسيار انجام شده و حاصل آن (در موارد بسياري) از دزدي آشكار و كامل بوده است.

آيا داشتن شهرهاي عاري از زاغه ممكن است؟ به عقيده نويسندگان اين گزارش بله ، اما فقط در صورتي كه به كشورها كمك شود از تراكم و شلوغي شهرها ، آلودگي و تباهي محيط زيست و ناآرامي اجتماعي جلوگيري كنند.

اما مسووليت به عهده خود شهرها مخصوصا زاغه نشينان سازمان دهنده خواهد بود تا راه حل ها را پيدا كنند.

درست همانطور كه افراد بسيار فقير ساكن زاغه هاي لندن ، منچستر و پاريس پس از انقلاب صنعتي پيدا كردند.

اما 150 سال طول كشيد تا اروپا از شر بيشتر زاغه هاي خود خلاص شد ، چيزي كه فقيران جهان قبول نخواهند كرد.