كميسيون انرژي هسته‌اي پاكستان،‌ تقريبا پانزده سال پس از آغاز فعاليت اتمي هند پايه‌گذاري شد.

در سال 1965 ميلادي ايوب خان، رييس‌جمهور وقت پاكستان. گام‌هاي نخستين را در پاسخ به ظهور تهديد اتمي هند برداشت. ذوالفقار علي بوتو، مؤسس برنامه اتمي پاكستان است كه در ابتدا به عنوان وزير منابع طبيعي، نيرو و سوخت و سپس به عنوان رييس‌جمهور و نخست‌وزير در پاكستان فعاليت داشت.

برنامه هسته‌اي پاكستان به ويژه پس از جنگ سال 1971 ميان هند و پاكستان، سرعت بيشتري گرفت در آن زمان (ژانويه 1972) بوتو در اقدامي ابتكاري، تصميم به توسعه تسليحات هسته‌اي در مولتان پاكستان گرفت. در سال 1974، هند پروژه هسته‌اي خود را با موفقيت آزمايش كرد كه با واكنش فوري و شديد بوتو مواجه شد و وي اعلام كرد كه پاكستان در پاسخ به اين اقدام هند، «بمب اسلامي» خويش را توسعه خواهد داد.

بايد توجه داشت كه پاكستان فاقد قدرت زيربنايي هسته‌اي است و برنامه تسليحاتي اين كشور به گستردگي هند نمي‌باشد، هرچند تمامي برنامه هسته‌اي اين كشور بر تهديدات اتمي بنا نهاده شده است.

در ابتدا، برنامه هسته‌اي پاكستان بر توليد پلوتونيوم براي ساخت يك سلاح اتمي استوار شد. پلوتونيوم از سوختي به دست مي‌آيد كه از طرح‌هاي انرژي هسته‌اي، ‌منتج شده است. در اكتبر 1974، پاكستان موافقت‌نامه‌اي را با فرانسه امضا كرد كه در آن قرار شده بود، اسلام‌آباد مقاديري از سوخت مورد نياز مركز انرژي هسته‌اي كراچي را خريداري كند. طي دو سال پس از انعقاد اين قرارداد، شركاي هسته‌اي پاكستان، با آشكار شدن هرچه بيشتر فعاليت‌هاي هسته‌اي اين كشور، از اسلام‌آباد فاصله گرفتند. فرانسه نيز در پايان سال 1976 تحت فشار آمريكا از ادامه همكاري با دولت پاكستان، سر باز زد.

مرحله مترقي در برنامه هسته‌اي پاكستان، ورود دكتر عبدالقادرخان در سال 1975 ميلادي به عرصه تكنولوژي هسته‌اي پاكستان بود. او طرح‌هايي براي غني‌سازي اورانيوم ارايه داده و ليستي از منابع لازم تكنولوژيك در اختيار دولت پاكستان قرار داد. بر اين اساس، پاكستان فعاليت‌‌هاي توسعه هسته‌اي خود را بر اورانيوم غني‌شده (HEU) قرار داد و به منظور حمايت از اين تلاش‌ها، به بهره‌برداري از تدارك شبكه وسيع سري مبادرت كرد.

عبدالقادرخان، به طور آشكار، پاكستان را قانع نمود كه كار بر روي اورانيوم غني شده را ادامه دهد، در مقايسه با پلوتونيوم كه توليد آن دشوارتر و خطرناك‌تر است و فرآيند پيچيده و پرهزينه‌اي دارد.

فعاليت‌هاي پاكستان، در آغاز بر امكانات كمي متمركز شده بود. عبدالقادر خان، آزمايشگاه‌هاي پژوهش انرژي در پاكستان ايجاد كرد (1976) كه بعدها به آزمايشگاه‌هاي پژوهشي وي تبديل شدند. شماري از قوانين ايالات متحده در قرارداد (1961) كمك خارجي به پاكستان و برنامه توسعه تسليحات هسته‌اي اين كشور مربوط مي‌شد. در اصلاحات صورت گرفته در اين قرارداد، (1976) مقرر شد، هر كشوري كه تلاش كند تا به تكنولوژي اورانيوم غني‌شده دست يابد، از كمك اقتصادي آمريكا محروم خواهد شد. در سال 1985 ميلادي مقرر شد، علاوه بر محروميت فوق، كمك به كشورهايي كه بر خلاف سياست‌هاي آمريكا در صدد دست‌يابي به سلاح هسته‌اي هستند، نيز محدود شود.

به هر حال، گام‌هاي نخستين كه به وسيله عبدالقادرخان برداشته شد براي پيشرفت برنامه اورانيوم كافي نبود. در اوايل دهه 80، چين به ياري پاكستان شتافت و مقاديري از گاز مورد نياز اين كشور را در اختيارش قرار داد و در همين زمان بود كه اورانيوم غني شده به مرحله عملياتي درآمد. در اوايل سال 1996 ميلادي گزارش داده شد كه آزمايشگاه عبدالقادرخان مي‌تواند با استفاده از دستگاه‌هاي گريز از مركز توليد گاز، انرژي گاز مورد نظر را توليد كند.

در 28 ماه مي سال 1998، دولت اسلام‌آباد، اعلام كرد، پنج آزمايش هسته‌اي اين كشور با موفقيت به اتمام رسيده است. بنا بر اعلام پاكستان، نتايج آزمايش رضايت‌بخش بوده و هيچ آثار راديواكتيو نداشته است. كميسيون انرژي اتمي پاكستان اعلام كرد، بار اتمي به كار رفته در اين آزمايش‌ها، خطرات و ضايعاتي در بر نداشته است.

انجام اين آزمايش‌ها، دو هفته پس از پايان پنج آزمايش هسته‌اي هند، آشكار شد و مقامات پاكستان اعلام كردند، هدف از آزمايشات مزبور، پاسخ به هند بوده است.

پاكستان، هدف خود را از دستيابي به سلاح‌هاي هسته‌اي، مقابله با تهديدات احتمالي از جانب هند اعلام كرده است. علاوه بر اين به اعتقاد اين كشور، تسليح پاكستان به چنين سلاح‌هايي براي جهان اسلام، يك افتخار است، تا آنجايي كه از آن به عنوان «بمب اسلامي» ياد مي‌شود. به ويژه آنكه اسراييل نيز در منطقه مجهز به چنين تسليحاتي مي‌باشد و از اين نگاه بسياري از كشورهاي منطقه ـ به ويژه كشورهاي عرب و مسلمان ـ از سياست هسته‌اي پاكستان حمايت كرده‌اند.

در حال حاضر موشك‌هاي با كلاهك هسته‌اي پاكستان داراي پيشرفت قابل ملاحظه‌اي شده‌اند. پرتاب موشك سطح به سطح «هاتف 3» كه قابليت حمل كلاهك هسته‌اي نيز دارد، نخستين پرتاب موشكي است كه پاكستان پس از گذشت شش ماه از صلح با هند، عملي نمود.

«هاتف 3» داراي بردي معادل 290 كيلومتر بوده و قابليت حمل تسليحات متعارف و غيرمتعارف را دارد.

بنا بر آنچه مقامات پاكستان ابراز داشته‌اند، اين كشور برنامه توسعه موشكي خود را حفظ خواهد كرد و بر حسب نيازهاي تكنيكي‌اش به اين امر مبادرت خواهد ورزيد.

آخرين آزمايش موشكي پاكستان در 26 مارس صورت گرفت. اين موشك كوتاه برد پس از آنكه آزمايش مشابهي از سوي هند صورت گرفت، به هوا پرتاب شد.

هند و پاكستان برنامه‌هاي توسعه موشكي خود را پس از ماه مي سال 19987 در پاسخ به يكديگر، ارتقا داده‌اند. هر دو كشور مي‌كوشند تا در راستاي نيل به اهداف كوتاه‌مدت و بلندمدت منطقه‌اي خويش، با توسل به استراتژي بازدارندگي و كنترل توان نظامي رقيب، ضمن آنكه يكديگر را مهار كرده و ضريب حملات احتمالي را بكاهند، بر ميزان آمادگي خويش براي رويارويي با يكديگر نيز بيفزايند.