همانطور كه در خبرها آمده بود، جورج بوش و ولادمير پوتين روساي جمهور امريكا وروسيه در شهر سن پترزبورگ واقع در روسيه با يكديگر ديدار كردند. بوش پس ازاين ديدار براي شركت در اجلاس سران هشت كشور صنعتي راهي اويان فرانسه شد.

برخي منابع امريكايي نشست دو رئيس جمهور را عالي توصيف كردند. بر طبق گقته اين منابع دو طرف در مورد مسائل مختلف و از جمله خلع سلاح گفتگو كردند. توافق مهمي كه در اين عرصه به عمل آمده موافقت دو طرف براي كاهش زرادخانه هاي هسته اي خود تا دو سوم حجم فعلي است. اما دربحث خلع سلاح طرف امريكايي نسبت به فعاليتهاي دو كشور كره شمالي و ايران توجه ويژه اي نشان داده است.

در مورد كره شمالي آمريكا خواستار تفهيم اين مساله به مقامات كره‌‏اي شده كه عدم تلاش براي ساخت سلاحهاي هسته اي واحترام گذاردن به معاهده منع گسترش سلاحهاي هسته اي وديگر معاهداتي كه توسط كره شمالي امضا گرديده است ، براي امريكا از اهميت ويژه اي برخوردار است. به نظر مي رسد كه روسيه انتقال اين پيام امريكا به كره وتلاش براي قبولاندن آن رابر عهده گرفته است.

در مورد ايران نيز شاهد نرمشهايي از سوي روسيه در قبال درخواستهاي امريكا هستيم. پوتين رئيس جمهور روسيه پس از اين نشست به صراحت اعلام كرد كه ديدگاههاي دو طرف نزديك تر از چيزي بود كه به نظر مي رسيد. لذا به نظر مي رسد اختلافات دو طرف در مورد همكاريهاي هسته اي روسيه با ايران كه طي يكي دو سال اخير جلوه فراواني يافته بود، كاهش يافته باشد. در همين راستا مذاكراتي نيز بين وزير انرژي اتمي روسيه و وزير انرژي آمريكا صورت گرفته است. طرف آمريكايي در اين ديدارمدعي شده كه برنامه هاي غير نظامي هسته اي ايران در حال تبديل به برنامه اي براي توليد سلاحهاي هسته اي است. قرار است تا مذاكرات دو طرف در مورد ايران در آينده نيز ادامه يابد.

مي توان اين تلاش آمريكا را در راستاي سياست بازدارندگي دولت بوش در منطقه خاورميانه ارزيابي كرد. دولت آمريكا در دهه 80 ميلادي نسبت به مسلح كردن عراق به انواع سلاحهاي كشتار جمعي براي مقابله با نظام جمهوري اسلامي ايران اقدام كرد و در دهه 90 وپس از آن مجبور شد هزينه فراواني را صرف برطرف كردن خطر صدام نمايد.

به نظر مي رسد امريكا درس لازم را از اين واقعه گرفته وقصد دارد مانع تكرار حوادث مشابهي در خاورميانه شود. اما نكته جالب توجه آن است كه در اين ميان توجه ويژه اي به ايران وكره شمالي معطوف مي شود، اما زرادخانه هسته اي اسرائيل كه عامل بالقوه برهم خوردن موازنه قوا در منطقه خاورميانه است ناديده گرفته مي شود.

مساله ديگري كه بايد مورد توجه واقع شود امتيازاتي است كه آمريكا براي جلب همكاري روسيه در جهت كاهش همكاري كاهش همكاري اين كشور با ايران قائل شده است. بنا براعلام منابع آمريكايي دولت بوش درصدد حذف يا كاهش برخي محدوديتهاي تجاري برضد روسيه است. همچنين امريكا قول داده تا از تلاشهاي روسيه براي عضويت در سازمان تجارت جهاني حمايت كند. علاوه براين دوكشور قصد دارند تا براي حل اختلافات خود در زمينه صدور محصولات كشاورزي كميسيون ويژه اي تشكيل دهند. طبيعي است اعطاي چنين امتيازاتي به روسيه، همكاري آن كشور با آمريكا در مورد ايران را نيز در پي خواهد داشت.

منابع امريكايي در مورد علت نرمش روسيه در قبال درخواستهاي امريكا در مورد ايران به علل ديگري نيز اشاره كرده اند. اين منابع معتقدند پس از اشكار شدن فعاليتهاي هسته اي جديد ايران در شهرهاي نطنز واراك كه ادعا مي شود گسترده تر از حد تصور بوده است، روسها نيز تصميم گرفته اند در همكاري خود با ايران تجديد نظر كنند زيرا تا پيش از اعلام اين مساله از سوي اژانس بين المللي انرژي هسته اي ، آمريكاييان نتوانسته بودند ادعاي خود در مورد تلاش ايران براي دستيابي به سلاحهاي هسته اي را به روسها بقبولانند. اما پس از بازديد از اين دو محل، ابهاماتي در مورد غيرنظامي بودن برخي فعاليتهاي انجام شده در ان پيش امد و به نظر مي رسد كه روسها نيز در مورد اهداف فعاليتهاي هسته اي ايران دچار شك وترديد شده باشند. مطمئنا اين ابهامات تنها با رايزني هاي دو جانبه مقامات جمهوري اسلامي وروسيه قابل رفع است و در همين راستا بايد بر صلح اميز بودن فعاليتهاي هسته اي ايران تاكيد شود. به طور قطع اگر روسها از اين امر مطمئن شوند، همكاري هسته اي خود با ايران را متوقف نخواهند كرد و بهانه جويي هاي امريكا نيز ره به جايي نخواهد برد.زيرا اين همكاريها منافع اقتصادي زيادي براي روسها در بردارد وانان نيز نمي خواهند اين عرصه پر سود را به ديگر رقبا واگذار كنند.

به نظر مي رسد موضع فعلي روسيه در قبال همكاريهاي هسته اي با ايران را مي توان در گفته هاي اخير ولاديمير پوتين خلاصه كرد: من معتقدم كه امكان وجود سلاحهاي هسته اي وديگر سلاحهاي كشتار جمعي بايد مورد بررسي قرار گيرد واز توليد آن در سراسر جهان - چه در ايران و چه در ساير نقاط - جلوگيري شود. اما ما مخالف آن هستيم كه از ادعاهاي موجود در مورد برنامه هاي هسته اي ايران به عنوان بهانه اي براي رقابت ناعادلانه بر ضد روسيه استفاده شود.

اقدام ديگري كه دولت امريكا قصد دارد براي مقابله با ايران وكره شمالي به عمل آورد ترغيب كشورهاي مختلف از جمله چين وروسيه به وضع قوانيني جديد در مورد صادرات اقلام مشكوك به اين دو كشور است. به عنوان مثال دولت آمريكا در حال مذاكره با چين است تا اين كشور را به وضع قوانين جديدي در مورد كنترل صادرات خود ترغيب كند. قرار است تا در اين قوانين حتي تحريم شركتهاي مختلف نيز پيش بيني شود. همچنين كاخ سفيد به دنبال ايجاد يك سازمان حقوقي بين المللي جديد است كه در زمينه مقابله با تصاحب غير قانوني موشكها واجزاي سلاحهاي بيولوژيك ، شيميايي وهسته اي فعاليت كند.

در شرايط فعلي تنها راه گريز ازاتهامات بي اساس ، افزايش حجم فعاليتهاي ديپلماتيك در مجامع بين المللي براي اشنا ساختن ديگر كشورها با اقدامات صلح آميز هسته اي ايران ونيز عملكردي شفاف وصريح در زمينه هاي ياد شده است.