جوان خشمگين ديروز مالزي، امروز پيرمرد خشمگيني در حال كنار كشيدن از زندگي و كار سياسي است. ماهاتير محمد نخست وزير مالزي در مصاحبه اي در سال جاري گفت: «من آنچه را در دل دارم مي گويم اما بعضي اوقات كساني را از اين حرف ها خوش نمي آيد.» وي در  آن مصاحبه افزود كه امسال بعد از 22 سال از قدرت كناره گيري مي كند.اندك زماني مانده به كناره گيري از قدرت نيز اين گفته را تكرار كرد. در اواخر مهر ماه كه ميزبان كنفرانس اسلامي بود سخناني گفت كه اعتراض دول غربي و اسرائيل را برانگيخت: «اروپايي ها شش ميليون نفر از جمعيت 12 ميليون نفري يهوديان را كشتند. اما شگفتا كه امروز همين يهوديان بر دنيا حكمراني مي كنند.»

پيام ماهاتير محمد در آ ن سخنراني اين بود كه بهتر است اعراب از جنگ و ستيز بيهوده دست برداشته و در پي صلح و صفا برآيند. اما اين پيام در سروصدايي كه درباره گوشه اي از سخنانش به پا خاست گم شد. وي گفت كه حلقه كوچكي از يهوديان همه قدرت هاي غربي را قبضه دارند و اداره مي كنند.ماهاتير محمد در سال 1925 متولد شد. وي دومين مقام آسيايي است كه منتخب مردم بوده وطولاني ترين دوره زمامداري را پشت سر گذاشته است. سال هاي اوليه زندگي ماهاتير مقارن با حكومت استعماري انگلستان بود و افكار سياسي او متاثر از آن دوره است. او همواره از بازگشت استعمار اقتصادي به مالزي واهمه دارد.ماهاتير محمد از وقتي به قدرت رسيد عزم خود را جزم كرد تا مردم مالزي را از زندگي دهقاني به در آورده، به جايگاهي برساند كه علاوه بر چيني ها با ساير نژادها هم در فراگرد شتابان جهاني شدن كورس رقابت بزنند.

• معاينه و تجويز

رخدادها و مسائل ضد و نقيض بر شكل گيري مشي  سياسي ماهاتير موثر بوده است. در سال 1969 تونكو عبدالرحمن ملقب به «پدر ملت»، اولين نخست وزير مالزي را متهم كرد كه رابطه اش با ملت را قطع كرده است. اين عمل موجب اخراج ماهاتير از حزب شد.سه سال طول كشيد تا دوباره به عضويت پذيرفته شده و در زمره اعضاي حزب در  آمد.در سال 1981 به نخست وزيري رسيد. او اولين فرد از تبار غيراشرافي بود كه بعد از سه نخست وزير اشراف زاده ميهن دوست به اين سمت رسيد. پدر ماهاتير اربابي در روستاي محل سكونتش، و از اعقاب هندي بود.ماهاتير تا قبل از آنكه به نخست وزيري برسد پزشكي بود كه در روزنامه ها مقاله مي نوشت. مقالاتش درباره زندگي دهقانان مسلمان جامعه مالزي بود.اوج نوشته هاي او در كتابي بود كه در سال 1970 با عنوان «درد مالزي» منتشر كرد. اين كتاب نقد تندي بر احوال مردم عقب مانده اي است كه اكثريت قومي كشور را تشكيل مي دهند.او اندكي بعد اين كتاب و انديشه ها را در خارج از مالزي عرضه كرد و از اين راه اعتباري كسب كرد كه راهگشاي او به سوي سياست بود. در همه آن سال ها تمام مقالات و همچنين كتابي را  منتشر كرد كه نام مستعار سي .اچ.سي  بر خود داشت.«درد مالزي» كتاب معروف ماهاتير و انديشه دروني آن بر دنياي اسلام و دنياي كشورهاي در حال توسعه هم سايه انداخت.

به عبارتي «درد مالزي» بازتاب درد كشورهاي اسلامي و درد جهان سوم گرديد.ماهاتير مردي است كه ماموريتي تاريخي براي خود قائل و بر آن بود كه قومش را به زندگي والايي رهنمون شود و مردمش را لايق گام نهادن بر سكوي نخست جهاني نمايد. اما در پايان كار  آنچه برايش حاصل شد، ناكامي بود.از او انتقاد شد كه راه و روش خودكامگان را پيشه كرده است. بخشي از محبوبيت اش را نيز در جريان بركناري و زندان معاونش انور ابراهيم در سال 1998 از دست داد.مالزي كشوري با اكثريت جمعيت مسلمان است. سرانه توليد ناخالص داخلي  آن 4 هزار دلار است و در صف اول كشورهاي در حال توسعه قرار دارد.برج هاي دوقلوي پتروناس، فرودگاه جديد كوالالامپور، معماري غني و متنوع، پايتخت جديد اداري در شهر پوتر اجايا، جملگي بر موفقيت ماهاتير محمد شهادت مي دهد.اما ماهاتير دريافته است كه تغيير دادن و ساختن مردم به زماني بس طولاني تر از ساختن زيربناهاي توسعه مملكت نياز دارد.ماهاتير در مصاحبه اي با رويتر گفته است: «از آنچه كرده ام راضي نيستم.» او البته موفق شده كه طبقه متوسط شهري بزرگي را در مالزي بنا نهد. اين طبقه متوسط بزرگ زيربنايي مناسب براي توسعه است.يكي از نزديكان صميمي ماهاتير به نقل از او در محفلي خصوصي مي گويد: مردم مالزي گمان مي كنند يكصد سال تاريخ تمدن دارند. اما فقط 46 سال از استقلال آنها مي گذرد. اين مردم خبر ندارند كه تمدن هاي بسيار عظيم تري بوده اند كه از صفحه روزگار محو شده اند.

• دموكراسي ترك خورده

مالزي امروز وابسته به ماهاتير محمد است. البته نقش ثروت نفتي كشور، سرمايه گذاري عظيم و مستقيم خارجي، و نيز تلاش تجاري اقليت چيني مقيم مالزي را هم بايد در نظر داشت.يكي ديگر از اقدامات او ترويج اسلام در كشور طي دهه 1970 بود. آن سال ها دوره بازخيزي اسلام و مسلمانان بود. ماهاتير در سرزميني بر بسط اسلام تاكيد مي كرد كه نيمي از جمعيت 24 ميليون نفري آن مسلمان و حدود يك سوم آنها چيني و هندو هستند. اما ماهاتير ميانه خوبي با ليبرال دموكراسي نداشت.رفتار ماهاتير با مخالفان به پيروي از مشي نخست وزيران سابق و بر مبناي قانوني از دوره استعمار بود كه طبق آن بازداشت، بدون محاكمه مجاز شمرده مي شد. اما ماهاتير به منتقدان خود سر نخ هاي ديگري هم داد كه با استناد به آن وي را خودكامه بخوانند.در سال 1988 با عزل قضاوت ديوان عالي، دستگاه قضايي كشور از هم پاشيد. مطبوعات عمده كشور به طور هماهنگ از انتقاد منع شدند، و برگزاري تجمعات عمومي تهديد شد. ماهاتير محمد در سال هاي بروز بحران اقتصادي آسيا از طريق تقويت سيستم هاي اداره سرمايه و ارز، برخلاف توصيه هاي صندوق بين المللي پول، به مرد شرير بازارهاي جهاني تبديل شد. اما با روش هاي خاص خودش اقتصاد كشور را  نجات داد.با اين وصف، موقعيت چندان قابلي در نزد عموم مالزيايي ها نداشت.

 صدور حكم 15 سال زندان براي انور ابراهيم به اتهام فساد جنسي و سوءاستفاده از قدرت موجب شد كه عده زيادي از مردم به جرگه مخالفان مسلمان دولت بپيوندند. مخالفان مسلمان تا آن زمان گروهي نامنسجم و حاشيه اي بودند كه در جو سياسي كشور به حساب آورده نمي شدند.نگراني اخير از روي كار آمدن نظاميان به نفع جانشين ماهاتير محمد تمام شد. عبدالله احمد بداوي جانشين ماهاتير در نظر دارد اوايل سال آينده ميلادي انتخاباتي برگزار كند.سه معاون سابق نخست وزير از گردونه زمامداري شدند. هنوز در سطوح حزب كسي پيدا نشده كه بتواند ماهاتير محمد را پشت سر بگذارد.ليم كيت سيانگ رهبر قديمي حزب مخالف اقدام دموكراتيك كه مدتي را در بازداشت به سر برده در يك كلام مي گويد: «آنچه درباره ماهاتير حز ن انگيز است وجود عقده قدرت در اوست.» خبرنگار رويتر اخيرا در مصاحبه اي از او پرسيد نظرش درباره اين حرف چيست؟ ماهاتير مكث كرد و چيزي نگفت. سپس ادامه داد: البته نه فقط قدرت.قدرت وقتي خوب است كه به شما امكان انجام كارهايي را بدهد كه بدون قدرت امكان پذير نباشد.او در اين مصاحبه گفت: خدا را شاكر است كه كمترين بندگان اوست.