نفت آفريقا جايگزين نفت خاورميانه؟

كنسرن هاي نفتي آمريكا تا سال آينده ١٠ ميليارد دلار صرف استخراج نفت در غرب آفريقا مي كنند و واشنگتن نيز در حال ايجاد يك فرماندهي نظامي مركزي در اين منطقه است

 آمريكا در چارچوب تنوع بخشيدن به منابع تامين انرژي خود، علاقه و تمايل شديدتري به كشورهاي نفت خيز واقع در سواحل خليج گينه ، از نيجريه گرفته تا آنگولا، نشان مي دهد. نقش كليدي را در اين رابطه كشور جزيره اي "سائو تام پرنشيپ" (Sao Tome e Principe ـ سانتامر) بازي مي كند كه در آبهاي اقيانوس اطلس و در جنوب نيجريه واقع شده است. بر اساس قراردادي كه آخر ماه اوت ميان دولت سانتامر و مقامات واشنگتن به امضاء رسيد ايالات متحده يك پايگاه نظامي بزرگ در اين جزيره برپا خواهد كرد. به اين ترتيب پنتاگون در غرب آفريقا داراي پايگاهي خواهد شد كه به لحاظ تجيهزات و جنبه استراتژيك به پايگاه هوايي جزيره ديه گوگارسيا در اقيانوس هند شبيه خواهد بود. ديه گو گارسيا كه به انگلستان تعلق دارد در جنگ عليه افغانستان نقش مهمي داشت و در حمله احتمالي به عراق نيز استفاده از آن براي نيروهاي آمريكايي حائز اهميت بسيار خواهد بود. 

فراديكو دمنزس ، رييس جمهور سانتامر اخيرا در مصاحبه اي با يك روزنامه محلي تاييد كرد كه با مقامات مسئول آمريكا مداكراتي را در باره ايجاد يك لنگرگاه در بندر اصلي سانتامر انجام داده است. اين لنگرگاه با سواحل عميق اش مي تواند پذيراي كشتي هاي جنگي آمريكا باشد.ژنرال كارلنت فولفورد ، معاون فرماندهي نيروهاي آمريكا در اروپا (Eucom) نيز در ماه جولاي از سانتامر ديدن كرد. گفتني است كه (Eucom) مسئول برنامه هاي نظامي آمريكا در حوزه آفريقا نيز هست. 

علاقه آمريكا به غرب آفريقا تنها به سانتامر محدود نمي شود. كالين پاول ، وزير خارجه آمريكا ،ماه ميلادي گذشته در راه بازگشت خود از اجلاس توسعه در ژوهانسبورگ ، سفري هم به دو كشور نفت خيز گابون و آنگولا داشت. مديركل آفريقاي وزارت خارجه آمريكا نيز در جولاي گذشته از نيجريه و آنگولا ديدار كرد و در حاشيه مجمع عمومي سازمان ملل در نيويورك نيز، جرج واكر بوش با رهبران كشورهاي نفت خيز غرب و مركز آفريقا يعني گابون ، كنگوي برازاويل ، گينه كواتري ، چاد ، كامرون و جمهوري كنگو به مذاكره و گفتگو نشست. 

تشديد علاقه آمريكا به نفت آفريقا به حوادث تروريستي ١١ سپتامبر بازمي گردد. اوايل سال جاري يك موسسه پژوهشي نزديك به دولت جرج بوش به نام "موسسه راهبردهاي پيشرفته و مطالعات سياسي (Institute for Advanced Strategic and Political Studies) گروهي را تشكيل داد با نام " گروه تهيه طرح ها و ابتكارات در زمينه سياست نفتي آمريكا در افريقا" (African Oil Policy Initiative Grou) كه مختصرا Aopig خوانده مي شود. اين گروه پيشنهاد كرد كه براي آفريقا نيز در سانتامر يك فرماندهي مركزي بسان فرماندهي آمريكا در اروپا (Eucom) ايجاد شود. علاوه بر اين ، لازم است كه آمريكا همكاري نظامي خود با "جامعه اقتصادي غرب آفريقا " به رهبري نيجريه را نيز گسترش دهد. نظاميان آمريكا هم اينك مشغول تعليم و آموزش ارتش هاي شماري از كشورهاي غرب آفريقا هستند. آنها از جمله كار تعليماتي با سربازاني را شروع كرده اند كه منطقه ماموريت اشان حوزه هاي نفتي نيجريه است.. هفته گذشته نيز ٢٠٠ سرباز آمريكايي از سوي فرماندهي نيروهاي ايالات متحده در اروپا به غنا اعزام شدند تا "امنيت " آمريكاييان حاضر در كشور بحران زده ساحل عاج را به عهده گيرند. نفت آفريقا براي آمريكا از نظر " گروه تهيه طرح ها و ....(Aopig) حائز اهميت حياتي است. اين گروه گزارشي را به كميسيون آفريقاي مجلس نمايندگان آمريكا ارائه كرده است كه عنوان آن " نفت آفريقا: اولويتي براي امنيت ملي آمريكا و توسعه آفريقا" مي باشد. اين گزارش هم اكنون در وزارت خارجه آمريكا در دست بررسي مي باشد. رييس كميسيون آفريقاي مجلس نمايندگان ايالات متحده ضمن استتقبال از نكات مطروحه در گزارش ياد شده گفت:" با توجه به تنش ها و تلاطمات در مناطق كليدي دنيا (خاورميانه و ...) اين كاملا به سود امنيت ملي ماست كه منابع انرژي خود را متنوع كنيم و تقويت استخراج نفت در آفريقا نيز در همين راستاست. در حال حاضر بيش از ١٥ درصد نفت مورد نياز ما از آفريقا وارد مي شود، سهمي كه در سال هاي آينده بر ميزان آن افزوده خواهد شد." 

به گفته "گروه تهيه طرح ها و... (Aopig)" هم اينك واردات نفت آمريكا از آفريقا بيشتر از واردات از عربستان سعودي است. كنسرن هاي نفتي آمريكا قرار است تا سال ٢٠٠٣نزديك به ١٠ ميليارد دلار در توليد نفت آفريقا سرمايه گذاري كنند. مهمترين پروژه در اين رابطه ، استخراج نفت از حوزه هاي نفتي چاد و ايجاد يك خط لوله در سواحل كامرون در اقيانوس اطلس و در نزديكي سانتامر مي باشد. بر اساس طرح كميته جاسوسي شوراي اطلاعات ملي آمريكا كه از سوي يك مركز اطلاعاتي انگليس موسوم به "Southscan" انتشار علني پيدا كرده است نفت خليج گينه بايد تا سال ٢٠١٥ تامين كننده يك چهارم نفت وارداتي آمريكا باشد. 

سانتامر ، جزيره فراموش شده در ميان حوزه هاي نفتي مي رود كه در چارچوب سياست هاي نفتي و منطقه اي آمريكا اهميتي استراتژيك بيابد. فراديكو د منزس ، رييس جمهور اين جزيره ١٠٠٠ كيلومتر مربعي در جولاي ٢٠٠١ با قول تبديل كشورش به بهشتي مبتني براستخراج نفت به اين سمت انتخاب شد.