1) استاد سيد جلال الدين آشتيانى در سال ۱۳۰۴ خورشيدى در شهرستان آشتيان - استان مركزى - ديده به جهان گشود و بعد از طى مراحل ابتدايى تحصيلات در زادگاه خود، براى تكميل آموخته هايش راهى حوزه علميه قم شده و با فراگيرى دروس مقدماتى در مدرسه فقه و اصول آيت الله بروجردى حضور يافته و مرحله خارج را به اتمام رساند. استاد آشتيانى به واسطه علاقه به حكمت و عرفان به مدت هشت سال در حوزه درسى علامه طباطبايى حاضر شده و متون اصلى اين رشته ها را به همراه يك دوره كامل فقه و اصول و بخشى از تفسير قرآن گذراندند. وى براى تكميل آموخته هايش در حكمت صدرايى، رحل اقامت در قزوين افكنده و از محضر آقا سيد ابوالحسن رفيعى قزوينى بهره مند شده و از آنجا راهى نجف شدند و به مدت دو سال از دروس استادان حوزه علميه نجف استفاده كردند. ايشان بعد از بازگشت، در تهران مدتى به حوزه درسى ميرزا احمد آشتيانى رفته و براى رفع اشكالات خويش، از راهنمايى هاى آقا ميرزا مهدى آشتيانى نيز برخوردار بودند. از ديگر استادان ايشان مى توان به سيد محمد تقى خوانسارى، سيد محمد حجت كوه كمرى، ميرزا رضى تبريزى و حاج شيخ مهدى امير كلاهى نيز اشاره كرد كه به غناى دريافت هاى حكمى و عرفانى استاد آشتيانى افزودند.

۲) استاد سيد جلال الدين آشتيانى در سال ۱۳۳۸ خورشيدى به سمت مدرس دانشگاه مشهد در رشته فلسفه و تصوف اسلامى انتخاب و دو سال بعد به سمت دانشيارى در همان رشته ارتقا يافتند؛ ايشان در مدت نزديك به چهل سال، تا سال ۱۳۸۰ خورشيدى، پيش از تشديد بيمارى شان كه فرصت تحقيق و تدريس را از بين برد، به تدريس حوزه و دانشگاه پرداخت و همزمان به تأليفاتى در حكمت دينى و تصحيح متون خطى حكما و عرفاى سده هاى پيشين مشغول بودند.

۳) آشتيانى تأليفات خود را با نگارش كتاب «هستى از نظر عرفان و فلسفه» كه در واقع پايان نامه ايشان براى تصدى كرسى تدريس در دانشگاه بود، از سال ۱۳۳۸ خورشيدى آغاز كردند. «شرح حال و آراى فلسفى ملاصدرا» و «شرح برزاد المسافر ملاصدرا» كه چاپ اول آنها در سال ۱۳۳۹ خورشيدى منتشر شده «شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم»، منتشر شده در سال ۱۳۴۳ خورشيدى، «شرح فصوص الحكم فارابى»، چاپ شده در سال ۱۳۵۳ خورشيدى و «تفسير سوره توحيد» كه در سال ۱۳۶۶ خورشيدى منتشر شده است، به همراه بيش از ۲۵ مقاله تحقيقى در زمينه هاى حكمت و عرفان اسلامى از تأليفات مستقل ايشان به شمار مى روند.

استاد سيد جلال الدين آشتيانى بيشترين وقت خود را صرف تصحيح منابع عمدتاً درجه اول حكمت و تصوف اسلامى كردند كه از آن ميان مى توان به تصحيح «رساله المشاعر» ملاصدرا، «اصول المعارف» فيض كاشانى، «تمهيدالقواعد» ابن تركه، «الشواهد و الربوبيه» ملاصدرا، «المبدأ و المعاد» ملاصدرا، «نقد النصوص فى شرح نقش النصوص» عبدالرحمن جامى و... اشاره كرد. با اين حال، احياى ۲۶ عنوان از رسالات و متون عرفانى و حكمى چهار صد سال گذشته - از ملاصدرا تا عصر حاضر - كه در چهار مجلد «منتخباتى از آثار حكماى الهى ايران» با همت و پشتكار استاد آشتيانى و همكارى اسلام شناس فرانسوى، پروفسور هانرى كربن در مدت ۷ سال، از ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ خورشيدى به چاپ رسيدند، سنت حكمى و عرفانى را از گزند فراموشى خارج و آنها را براى آگاهى و تحليل نسل هاى بعدى شناساند.

گذشته از اين شاهكار ماندگار، استاد آشتيانى بيش از ۳۰ عنوان از تأليفات و حواشى مدرسان حكمت و عرفان اسلامى سده هاى پيشين را نيز با مقدمه هاى تحليلى و تاريخى به چاپ رساندند كه پيش از اين حتى از وجود برخى از اين آثار، اكثر محققان و مدرسان نيز بى اطلاع بودند.

4) استاد سيد جلال الدين آشتيانى در تحقيق و تدريس حكمت و عرفان اسلامى، از سبك حاشيه نويسى و آموزش سنتى فراتر رفته و با آگاهى از اين كه حكمت قدما نيازمند بازخوانى و بازنگرى در شرايط دانايى معاصر است، به انتشار متون قدما پرداخته تا تاريخ مندى حكمت و عرفان را روشن سازند؛ استاد آشتيانى همان طور كه در كلاس هاى درسى و برخى نوشته هاى شان يادآور شده اند، به درستى به اين نكته واقف بودند كه اصولى از پايه ها و موضوعات حكمت سنتى بدون بازپرداختى جديد از آنها، در شرايط جديد تحول معرفت و دانايى انسان ها، از كارآيى برخوردار نبوده و بايستى با تصحيح و تحقيق انتقادى به زمينه هاى تازه اى از حكمت و عرفان دست يافت. به همين خاطر ايشان در كنار تدريس متون حكمى و عرفانى، تاريخ نگارى حكمت و عرفان را در تأليفات، تصحيحات و تحقيقات خود پايه گذارى كردند.

۵) استاد سيد جلال الدين آشتيانى بعد از يك عمر تلاش بى وقفه در هشتاد سالگى چشم از جهان فرو بست. در سال ۱۳۷۷ خورشيدى به پاس قدردانى از زحمات استاد آشتيانى، جشن نامه اى شامل مجموعه مقالاتى از دوستداران و شاگردان ايشان تحت عنوان «خرد جاودان» منتشر شد؛ همچنين همايش نكوداشتى از سوى دانشكده فردوسى مشهد در خردادماه همان سال برگزار شد و همزمان شماره اى ويژه از نشريه دانشكده الهيات دانشگاه فردوسى به تجليل از ايشان اختصاص يافت. در مراسم انتخاب كتاب سال ۱۳۷۸ نيز، «شرح فصوص الحكم»، جايزه كتاب سال بر گزيده آن سال را كسب كرد. همچنين استاد آشتيانى در همان سال به دريافت نشان درجه يك دانش نيز مفتخر شد. فهرست گزارش آثار و تأليفات ايشان را من ابتدا در مجله آينه پژوهش به سال ۱۳۷۴ و سپس به شكل توصيفى براى اولين بار در جشن نامه استاد، «خرد جاودان»، به چاپ رسانده ام.

۶) هانرى كربن در نگارش «تاريخ فلسفه اسلامى»، تحقيقات خود را با اشاره به جايگاه استاد آشتيانى - كه مدتى همكارش در تصحيح متون حكمى و عرفانى بوده - به پايان رسانده است و دكتر داريوش شايگان در بحث از «آفاق تفكر معنوى در اسلام ايرانى»، از موقعيت برتر استاد آشتيانى كه از دوستانش بوده، غافل نبوده است. دكتر سيد حسين نصر هم آنجا كه در زندگى نامه خود نوشتش - «در غربت غربى» - از زمان تأسيس انجمن فلسفه ايران سخن مى گويد، از نقش فعال استاد آشتيانى ياد مى كند. از آنجا كه استاد آشتيانى در مراحلى از تدريس خويش، شاگردانى از كشورهاى خارجى نيز داشته است، برخى از آنان چون ويليام چيتيك كه به مقام تدريس و تأليف حكمت اسلامى در دانشگاه هاى كشورهاى خارجى دست يافته اند، از موقعيت والاى استاد آشتيانى با احترام ياد كرده اند. با اين حال، جاى تحقيقى روش مند در بازخوانى جايگاه استاد سيد جلال الدين آشتيانى هنوز هم در شناساندن مقام ارزنده و حكيمانه ايشان در زبان فارسى خالى است تا شاگردانى از شاگردان يا دوستارى از دوستان استاد، همت كرده و اين مهم را به سرانجام برساند.