آيا «پروژه قرن جديد آمريكايي» (PNAC) كه به اشغال عراق و جنگ جهاني عليه تروريسم با محوريت اسراييل انجاميد، پايان يافته است؟ در غياب يك اطلاع رساني رسمي از سوي دولت آمريكا و فقدان يك شخص آگاه در يك سال اخير كه به ابهامات موجود پاسخ دهد، اخبار و مقالات منتشره از سوي روزنامه «واشنگتن پست» در اين زمينه، مي تواند تا حدود زيادي راهگشا باشد. اطلاعات افشا شده از سوي اين روزنامه كه از يك منبع مطلع مرتبط با طرح PNAC به دست آمده است، نشان مي دهد كه اهداف اين طرح در دست اجرا، رو به اتمام مي باشد. در واقع، اين گروه كه 9 سال از تشكيل آن مي گذرد، 27 بنيان گذار شامل: معاون رئيس جمهور، ديك چني، رئيس پنتاگون، دونالد رامسفلد و چند عضو بلندپايه در دولت اول جورج دبليو بوش دارد. اين گروه از ژانويه سال 2005 ميلادي تاكنون فعاليتي نداشته است. در آن تاريخ، آخرين اعلاميه اين گروه صادر شد كه در آن خواهان افزايش فوق العاده ارتش و نيروهاي دريايي ايالات متحده شده بود تا از موج رو به رشد «آمريكا ستيزي» جلوگيري گردد.
به عنوان يك چارچوب در ائتلاف سه جانبه شكل گرفته در جنگ عراق و با حضور ملي گراهاي ستيزه جو نظير ديك چني، صهيونيست هاي مسيحي متعلق به نيروهاي راست گرا و مسيحي و در نهايت نومحافظه كاران با محوريت اسرائيل، قابل پيش بيني بود كه اندكي پس از اشغال عراق، اين پروژه پايان يابد. چرا كه رهبران نومحافظه كاران نظير ويليام كريستول سردبير نشريه «ويكلي استاندارد» گري اشميت مدير PNAC و رابرت كاگان تحليل گر مؤسسه مسائل بين المللي صلح، با حمله به رامسفلد به دليل ناتواني در اعزام نيروهاي نظامي مورد نياز به عراق و ايجاد يك دولت ملي، همانند كاري كه در ژاپن و آلمان پس از جنگ جهاني دوم انجام شد، از اقدامات وي به شدت انتقاد نمودند.
با گسترش بحران عراق و بروز انشعاب در نيروهاي سياسي، نومحافظه كاران حاكم بر كاخ سفيد مجبور شدند كه ضمن ايجاد با مداخله گران ليبرال، به برپايي يك ارتش بزرگ و ملي در اين كشور و يا اتخاذ يك موضع گيري دقيق تر در برابر چين و روسيه تن در دهند. به ياد داشته باشيد كه «پروژه قرن جديد آمريكايي» (PNAC) در سال 1997 ميلادي توسط كريستول و كاگان و اندكي پس از انتشار مقاله آنان در نشريه «سياست خارجي» با عنوان « به سوي يك سياست خارجي نو محافظه كارانه» بنيان نهاده شد. در اين مقاله، آنان از دولت واشنگتن خواسته بودند كه از «هژموني جهاني خيرخواهانه» خويش به عنوان پايه اي جهت شكل دهي آينده فراروي كشورشان، بهره گيرند. آنان در حالي كه از رياست جمهوري بيل كلينتون ناراضي بودند، در مقاله خود ضمن مخالفت با اكثريت جمهوري خواه كنگره (به دليل انزواي بين المللي روز افزون به ويژه پس از خروج آمريكا از سومالي در سال 1994 ميلادي) خواهان اتخاذ سياست هاي خارجي متفاوتي شده بودند.
در اين شرايط، پايه گذاران PNAC كه اساسنامه آن توسط نومحافظه كاران كليدي امضا گرديده است، اعلام موجوديت نمودند كه در ميان آنان نام لويس ليبي (رئيس دفتر بعدي ديك چني)، پل وولفويتز (معاون آتي رامسفلد)، اليوت ابرامز (دستيار ويژه آينده بوش در حوزه مسائل خاورميانه)، زلماي خليل زاد (سفير آينده دولت آمريكا در افغانستان و عراق)، پيتر رودمن (مدير برجسته سنجش امنيت بين المللي در وزارت خانه رامسفلد) و ريچارد پرل (عضو «مؤسسه موجوديت آمريكايي» (AEI) و مدير اجرايي ائتلاف نومحافظه كاران) و همچنين خود ديك چني و رامسفلد به چشم مي خورد. در چند سال اخير، اين پروژه گزارش هايي را با نام «بازسازي دفاع آمريكا» و «خطرات كنوني» در جهت تأثير بر مجادلات موجود در حوزه سياست خارجي به ويژه در آستانه انتخابات رياست جمهوري سال 2000 ميلادي، منتشر نمود. اين گزارش ها، تا حد زيادي بر مبناي «راهنماي برنامه ريزي دفاعي» تهيه شده بودند. اين راهنما در سال 1992 ميلادي و در دوره وزارت ديك چني در زمان رياست جمهوري جورج بوش پدر انتشار يافته بود. در آن گزارش كه با حضور چندين سياست مدار نامدار نظير ولفورويتز، ليبي، خليل زاد و جي.دي.كروچ و همراهي پرل و ساير متخصصان دفاعي تهيه شده بود، تهيه كنندگان خواهان گسترش يك سلطه خيرخواهانه از سوي ابر قدرت ايالات متحده جهت جايگزيني آن با «اينترناسيوناليسم يكپارچه» موجود، شده بودند. به علاوه، آنان خواستار اطمينان از سلطه واشنگتن به ويژه در منطقه «اوراسيا» گرديده بودند تا از ظهور يك قدرت منطقه اي و يا جهاني رقيب، جلوگيري شود. يكي از نقش هاي اين پروژه، ايجاد زمينه لازم براي تثبيت و اشاعه اين انديشه ها در سطوح ملي و جهاني بوده است كه در اين راه، مديران پروژه از همراهي سياست مداران راست گرا و نومحافظه كاران به ويژه در رسانه هايي نظير شبكه «فاكس نيوز»، «نشريه ويكلي استاندارد» و روزنامه هاي «واشنگتن تايمز» و «وال استريت ژورنال» جهت تأثير بر مسؤولان كاخ سفيد بهره مند گرديده بودند.
در اين مسير، اين پروژه چيزي بيش از يك سازمان نمادين بوده است، چرا كه توانسته است باعث ايجاد يك اجماع ملي متشكل از جناح هاي مختلف سياسي و همچنين ايجاد جرياني همسو در مخازن فكري ايالات متحده شود.
قابل توجه ترين نامه ارسالي مديران اين پروژه، به 20 سپتامبر سال 2001 ميلادي، يعني 9 روز پس از حملات 11 سپتامبر باز مي گردد. در اين نامه، علاوه بر تقاضاي نابودي جنبش طالبان و جنگ عليه القاعده، خواهان شروع جنگي همه جانبه عليه تروريسم به ويژه با سرنگوني دولت خودگردان فلسطيني به رهبري عرفات و جنبش حزب الله لبنان و تهديد دولت هاي ايران و سوريه و از همه مهم تر نابودي دولت صدام حسين بدون توجه به وجود رابطه احتمالي ميان آنان و القاعده شده بود. در بخشي از اين نامه آمده بود: « ممكن است كه دولت عراق در پاره اي از موارد، كمك هايي به عاملان حملات اخير عليه ايالات متحده كرده باشد، اما حتي اگر دلايل قطعي نيز در مورد وجود اين ارتباط به دست نيايد، هر استراتژي اي كه با هدف از بين بردن تروريسم و حاميان آن اجرا گردد، بايد شامل تلاشي سازمان يافته در جهت سرنگوني صدام حسين باشد. به علاوه، ناكامي در انجام اين كار، مي تواند به عنوان مانعي در راه جنگ بين المللي عليه تروريسم به شمار آيد.» اين نامه توسط 38 عضو نومحافظه كار نظير كريستول، كاگان، پرل (عضو شوراي سياست دفاعي)، و ولسي، اليوت كوهن، فرانك گافني (مدير مركز سياست هاي امنيتي)، ويليام نبت (وزير اسبق آموزش و پرورش)، چارلز كراوتمهر (روزنامه نويس صاحب نام) و كليفورد ماي (مدير بنياد دفاع از دموكراسي) امضا شده بود كه بنا به گفته صاحب نظران، انتشار آن، يكي از دلايل اصلي شروع جنگ عراق بوده است.
هفت ماه بعد نيز، PNAC نامه اي ديگر را توسط اكثر امضاكنندگان سابق، انتشار داد كه از بوش مي خواست براي جنگ عراق، تمهيدات بيشتري را مهيا كند، همه روابط موجود با حكومت عرفات در فلسطين را قطع نموده و از تلاش هاي آريل شارون در جهت نابودي انتفاضه مردم فلسطين، حمايتي همه جانبه نمايد.
در آن نامه چنين آمده بود: «جنگ اسرائيل عليه تروريسم جنگ ماست. لذا پيروزي اسرائيل نيز بخشي از پيروزي ما خواهد بود.» دو ماه بعد نيز بوش در يك سخنراني اظهار داشت: «بنا به دلايلي اخلاقي و راهبردي، ما نيازمند همراهي با اسرائيل در جنگ عليه تروريسم هستيم.» در آن دوره- از 20 سپتامبر 2001 ميلادي تا شروع جنگ عراق در اوايل سال 2003 ميلادي- نقش مهم «پروژه قرن جديد آمريكايي» (PNAC)، در اين حوادث كاملاّ روشن گرديده بود. از آن زمان نيز، حوادث زيادي نظير بركناري رامسفلد، از بين رفتن اكثريت نومحافظه كاران، عدم اجماع در زمينه تغيير دولت هاي غير دموكراتيك در منطقه خاورميانه، نقشه راهبردي شارون در خروج از غزه، تعيين موضع آمريكا در برابر چين و سرانجام، تغييرات در سطوح بالاي حكومتي در ايران رخ داده است، اما نومحافظه كاران نتوانسته اند در هيچ يك از مسائل فوق، به نظري همسو دست يابند. همه اين مسائل، دستيابي به اجماعي ملي را با مشكل روبه رو نموده است و نگارش پيش نويس هاي مختلف براي ارسال نامه هايي از سوي آنان، به همين دليل صورت مي گيرد.
منبع: www.Commondreams.o
* Jime Lobe، پژوهشگر علوم سياسي، نويسنده و استاد دانشگاه.
