انتخابات آتي رياست جمهوري كشورمان از تمامي جهات ممكن بااهميت خارقالعادهاي روبهروست. هر وقت زمان به انتخاباتهاي متعددي كه نظام جمهوري اسلامي برگزار ميكند ميرسد همگان اذعان ميكنند كه این انتخابات مهمتر از انتخاب قبلي است و جالب اينكه ويژگيهاي هر يك از انتخابها نسبت به انتخاب ماقبل بسيار متفاوت ميشود. انتخابات 27 خرداد سال جاري نيز از جمله همين انتخابهاست.
رئيس جمهور آينده ايران كه در يك ديد خوشبينانه كسي از بين ده كانديداي احتمالي خواهد بود از اواخر تابستان آينده صندلي سيدمحمد خاتمي را تحويل خواهد گرفت ليكن اين تغيير به ظاهر ساده با دنيايي از مفروضات داخلي و بينالمللي همراه خواهد بود. شايد از ديدگاه داخلي مسائلي از قبيل، حل و فصل معضل بيكاري، نرخ تورم و مبارزه با فساد اقتصادي در زمره مهمترين چالشهاي رئيس آينده قوه مجريه باشد ليكن چالشهاي بينالمللي فراواني نيز پيش روي نفر دوم نظام ايران در چهار سال آينده خواهد بود. ادامه شطرنج به روش شرقي در كشور عراق و افغانستان و مواجهه با همسايگان مشتاق ايالات متحده از يك سو و به جلو راندن اسب ترواي فناوري هستهاي از سوي ديگر، از جمله مهمترين اين چالشها خواهد بود.
درست در همان زماني كه دولت ايران دست به دست خواهد شد و رئيس دولت فعلي جاي خود را به رئيس آينده خواهد داد جهان فناوري اطلاعات شاهد يكي از مهمترين اتفاقات تاريخ خود نيز خواهد بود.
اجلاس جهاني جامعه اطلاعاتي كه نشست اول آن در سال 2003 و در ژنو برپا شده بود در همان زمان انتقال دولت برپا خواهد شد. يعني زماني كه رئيس جمهور آينده ايران كه احتمالاً نيازمند طرح كاد خواهد بود نزد خاتمي مشغول آموزش ميگردد. تيمهاي بيش از 150 كشور و بسياري از NGOها و شركتهاي فني و تخصصي راهي تونس خواهند شد تا در يك نشست تاريخي، نتيجه زحمات دوسالانه خود را برداشت نمايند.
هشت سال پیش وقتي رئيس جمهور و وزير خارجه وقت ايران به شدت مشغول دعوت از سران كشورهاي اسلامي بودند، به خوبي ميدانستند كه تمامي اين تلاشها به نفع رئيس دولت بعدي نتيجه خواهد داد ولي به هر عنوان دولتي كه قرار بود پس از خرداد سال 76 بر سر كار بيايد ميتوانست تجربه سه سال رياست بر سازمان كنفرانس اسلامي را نيز تجربه كند، ليكن اهميت اين كنفرانس براي دولتمردان ما بسيار بيشتر از اجلاسهايي همانند عدم تعهد و همانند آن بوده است. هماكنون نيز درست زماني كه دولت در حال تحول است بايستي خود را آماده نشست بينالمللي ديگري كنيم.
تيم ايراني حاضر در اجلاس ژنو هر چند به خوبي ميدانست كه سهم بسيار ناچيزي از دنياي فناوري اطلاعات را در اختيار دارد ليكن به خوبي وارد مذاكرات شد و حتي همواره به عنوان چند مذاكرهكننده اصلي، باعث تأثيرات مثبتي در روند تصويب اعلاميه اصول و برنامه كاري شد. اين حركت جالب تأثير خود را تا حدي بر جاي گذاشت كه كوفي عنان دبير كل سازمان ملل و مسوول گروه حاكميت بر اينترنت نام ايران را به عنوان يكي از 40 كشور عضو در اين گروه برگزيد. البته آمارها نشان ميدهد كه ايران در بين حتي چهل كشور اول فناوري اطلاعات جايي براي خود ندارد.
هر چند برگزاري انتخابات متعدد در كشور ما به زعم تلاشهاي مخالفان نشانگر دموكراسي پويا در نظام جمهوري اسلامي است ليكن توجه بيش از اندازه به انتخابات باعث سياسي شدن يا به عبارت بهتر جناحي شدن برخي تصميمگيريها ميشود. بدون شك از بين تمامي انتخاباتهاي موجود، انتخاب رئيس جمهوري بيشترين اهميت را از آن خود مينمايد ليكن اين اهميت بايستي به طور حداكثري تأثيرات مثبتي را در پي داشته باشد چنانچه تيمهاي تبليغاتي تمامي مدعيان تصاحب اين كرسي از هم اكنون برنامههاي خود را براي هر روز و هفته و ماه چهار سال آينده عنوان كنند. اگر قرار بر اين باشد و چنين عملكردي را شاهد باشيم مطمئناً فرصتهايي همانند تونس 2005 بيشتر مغتنم شمرده خواهد شد.
چند سال پيش وقتي حزب نخستوزير سابق هنر (واجپايي) حزبي تازه تأسيس بود نشستي بينالمللی در جريان بود. در آن زمان حزب متبوع گاندي فقيد اكثريت پارلمان را در اختيارداشت ليكن اين حزب تازه تأسيس اقليت اين مجلس به شمار ميرفت. وقتي قررا شد هيئتي از هند در اين نشست بينالمللي مهم شركت داده شوند جناح اكثريت تصميم گرفت تيمي از جناح اقليت را راهي اين نشست كنند. آنها دو علت براي كار خود داشتند اولين علت اين بود كه جناح اقليت به خاطر اقليت بودن تلاش خواهد كرد هر چه بيشتر به نفع منافع ملي تلاش كند تا بدين طريق تواناييهاي خود را به مردم نشان دهد ثانياً اگر به جاي آنها، تيم اكثريت راهي شوند احتمال اين بر سر منافع ملي سازشهايي صورت گيرد وجود خواهد داشت ليكن جناح مقابل اولاً جسارت چنين عملكردي را نخواهند داشت ثانياً اگر چنين كنند گروه اكثريت توان وارد كردن ضربات مهلكي را بر پيكره اين حزب ضعيف خواهد داشت. به نظر ميرسد هماكنون و در آستانه انتخابات سال جاري بيش از همه نيازمند ديدگاههايي هستيم كه به فكر منافع ملي بوده و منافع فردي را فداي چنين منفعتهايي نمايند.
آمارهاي نه چندان خوشايند فناوري اطلاعات در كشور و مقايسه عقبماندگي روزافزون كشور از پیشتازان اين عرصه همگي زنگهاي خطري هستند كه بايستي به عنوان هشدارهاي حياتي جدي گرفته شوند.
از اين رو نبايد با توقعات و تصورات جناحي با چنين مسأله مهمي برخورد شود، بلكه با يك اجماع عمومي به مسأله نگريسته و عليالخصوص به چند مورد خاص در اين مورد توجه شود.
1ـ خوشبختانه مدتي است كه عنصر تبليغات رفته رفته جاي خود را به ارائه برنامه داده است. البته هر چند اين مسأله نيازمند شتاب بيشتري است ليكن حركت به اين سمت خود باعث خوشنودي است. مدت باقيمانده تا انتخابات فرصت مناسبي است كه كانديداها برنامههاي اصولي خود را در تمامي زمينههاي مربوط به حيطه كار قوه مجريه اعلام نمايند. از اين رو به نظر ميرسد هر چقدر كه كانديداها به برنامهريزي در زمينه فناوري اطلاعات روي آورند اميدواريهاي بيشتري در ميان اهل فن به وجود خواهد آمد. نحوه مواجهه با دنيايي كه به سمت ديجيتالي شدن ميل ميكند اگر پراهميتتر از اكثر چالشهاي روبهروي دولت آينده نباشد، مطمئناً كماهميتتر نيز نخواهد بود. نقشي كه رئيس جمهور آينده به فناوري اطلاعات قائل است و حتي بحثهاي خردتر همانند دولت الكترونيك از چنان اهميتي برخوردارند كه ميتوانند براي اهل فن نشاندهنده آشنايي يك كانديدا با واقعيتهاي جهاني باشند. امروزه حتي كشورهاي آفريقايي نیز به شدت خواستار ترميم و ساختن زيرساختهاي ديجيتالي هستند حال آنكه كشور ما با توجه به آمارهاي غيررسمي در ميان كشورهايي كه بحثهاي اينچنيني را آغاز كردهاند در ردههاي انتهايي دست و پا ميزند. به دست آوردن اينترنت پرسرعت نيز يكي از معضلاتي است كه جامعه علمي كشور از آن رنج ميبرد. بالاخره اينكه رئيس جمهور آينده بايستي براي ايجاد تئوري نظام در مواجهه با بحث اينترنت تلاش كند و برنامه هدفمند و جامعي را در اين خصوص طراحي نمايد.
2ـ تيم فناوري اطلاعات كه در دولت فعلي مشغول به فعاليت هستند چندين سال است كه در اين زمينه فعال بوده و با وجود همه كاستيها و ضعفها بيشتر از ديگران به كليت امور واقف هستند. هر چند نميتوان از كاستيهاي موجود چشمپوشي كرد ليكن برخورد جناحي با اين تيم نيز قابل قبول نخواهد بود. عليالخصوص هم اينك كه در آستانه برگزاري اجلاس جهاني تونس هستيم بايد با ديدي منطقي به موضوع نگريسته شود. نزديك 4 سال پيش و در سال 2000 ميلادي وقتي جرج بوش به رياست جمهوري رسيد بنا به اصل جمهوريخواه بودن دست به ترميم كلي كابينه خود زد تا وزراي كابينه كلينتون را تغيير دهد او هر چند اين برنامه را به نفع جمهوريخواهان به اجرا گذارد ولي پست بسيار حساس رياست سازمان سيا همچنان در دستان مدير سابق و دموكرات باقي ماند. 8 سال پيش نيز وقتي رئيس جمهور خاتمي وارد سعدآباد شد هر چند وزراي غيرهمسوي زيادي را تغيير داد ليكن شوراي عالي جوانان كه دست به يك سري برنامههاي اصولي وزير ساختي زده بود را تغيير نداد. (هر چند در انتها و چند سال پيش به نحو بسيار جناحيتري با اين مجموعه برخورد شد)
به نظر مسوولان تكفا هماكنون داراي چنين حالتي باشند رئيس جمهور آينده براي تغيير يا حتي ترميم اين مجموعه بايد با سعه صدر بيشتر برخورد كرده و زمينه فعاليت گسترده در اين خصوص را فراهم آورد.
3ـ سومين پيشنهاد در اين خصوص ايجاد وزارت فناوري اطلاعات ميباشد. هر چند اين طرح از مدتي پیش بر سر زبانها افتاد ولي به نظر ميرسد دولت فعلي قادر نشد تا زمينه ايجاد چنين وزارتخانهاي را فراهم كند. اگر دولت آينده بتواند چنين طرحي را به اجرا گذارد مطمئناً نقش تعيين كننده در پيشبرد فناوري اطلاعات خواهد داشت.
