تحولات داخلی روسيه در اوايل قرن بيستم كه بر پايه هاي انديشة سوسياليستي ایجاد شده بود و بدنبال آن، انقلاب 1917 روسيه، تأثيرات عميقي بر جنبش ها و رجال سياسي جهان بر جاي گذاشت. ایران نيز به دليل همجواري با روسيه و روابط سنتي ميان رجال سياسي و فرهنگي و دولتي با سياستمداران و انديشه ورزان روسي از اين حركت تأثير پذيرفت. اين تأثير پذيري تا ساليان متمادي در بخش اعظمي از گروههاي سياسي و فكري و حتي بخش هايي از جنبش ضد استبدادي در ايران جريان مي يابد، و عمدتاً جمعيت هايي با عناوين مختلف در طيف چپ متأثر از اين حركت تحت عناوين احزاب سوسياليستي و يا كمونيستي در ايران ايجاد مي گردد كه در بسياري تحولات ايران، داراي نقش بودند. به همين دليل، شناخت تاريخ معاصر ايران و آشنائي با بازيگران اين عرصه، نيازمند شناخت جريان هايي است كه در ايجاد تحولات معاصر ايران، ايفاي نقش نمودند.
نویسنده این نوشتار درصدد است تا به تبارشناسی جریان چپ در ایران از آغاز نهضت مشروطه تا اضمحلال حزب توده در ایران بپردازد و فعالیت های احزاب مختلف سوسیالیستی و مارکسیستی را در تاریخ معاصر ایران مورد ارزیابی قرار دهد.
فهرست مطالب کتاب به شرح زیر است:
● نخستين تماس ايرانيان با جنبش چپ
● نخستين گروههاي چپ در ايران
● از «انجمن هاي مخفي» تا حزب «اجتماعيون عاميون»
●رهبران حزب «سوسيال دموكراسي»
● مشروطيت و حزب «سوسيال دمكرات»
● سرانجام «حزب دمكرات»
● حزب سوسياليست
● حزب «عدالت»، نخستين حزب كمونيستي ايران
● حزب كمونيست ايران
حزب كمونيست ايران و حكومت رضاخان
حزب كمونيست ايران و توجه به روشنفكران
● گروه ماركسيستي 53 نفر
● حزب توده ايران
خط مشي حزب توده ايران
حزب توده و نهضت ملي شدن صنعت نفت
انشعاب در حزب توده
پي آمدهاي انشعاب در حزب توده ايران
سازمان ها و تشكيلات وابسته به حزب توده
