بازار فروش بازى هاى كامپيوترى در اوايل تابستان هر سال گرماى خاصى مى پذيرد. امسال نيز اين بازار از سنت هميشگى خود پيروى كرد و بسان ادوار گذشته با فرا رسيدن تابستان با حركتى پرشتاب گام هاى محكم خود را براى رونق فصلى برداشت. اين روز ها بسيارى از كسبه بازار لوازم صوتى و تصويرى بخش وسيعى از درآمد هاى خود را از راه فروش بازى هاى كامپيوترى كسب مى كنند. آنان در حالى كه مدت ها از عرضه تلويزيون و ضبط و كالاهاى اينچنينى بازمانده بودند، چندصباحى است كه بازگشت رونق را به فروشگاه هاى خود به لطف روز هاى گرم تابستان جشن مى گيرند. در گيرودار هجوم جوانان و نوجوانان براى خريد وسايل سرگرمى زاى الكترونيكى، كسبه اين بخش از بازار هم از فرصت كمال استفاده را برده و با افزودن بر قيمت ها، سود ى را كه در اثر ركود بازار لوازم صورتى و تصويرى از كف داده بودند دوباره باز مى جويند. خيابان جمهورى به عنوان قلب بازار لوازم الكترونيكى كشور اين روز ها به خوبى مى تپد و پول هاى بسيارى را در حساب هاى فروشندگان به گردش در مى آورد. عده كثيرى از دانش آموزانى كه حالا از بند مدارس خود رها شده اند، هر روز به سوى اين خيابان مركز شهر تهران روانه مى شوند تا موجبات خوشحالى مغازه داران را فراهم آورند. در پى اين حضور گسترده قيمت ها نيز در بازار بالا كشيده تا مرام بازاريان كه هميشه هم زمان با هجوم مشترى ها بر قيمت كالاها مى افزايند حفظ شود. لوازم صوتى و تصويرى از جمله بخش هاى بازار به شمار مى رود كه هيچ گونه نظارتى بر فعاليت هاى آن صورت نمى گيرد. قيمت ها در اين بخش براساس توافقات فروشندگان همسايه با يكديگر تعيين مى شوند و هيچ مركز نظارتى حق برهم زدن معادلات را ندارد به همين سبب در روز هايى كه مردم علاقه مند در پاتوق فروشگاه هاى لوازم صوتى و تصويرى حاضر مى  شوند، هيچ كس نبايد قرق را بر هم زند. اين روز ها بهاى بسيارى از بازى هاى كامپيوترى كه پلى استيشن در آن حكم سلطانى بى جانشين را دارد نيز در حدود ۳۰ درصد رشد را در بازار نشان مى دهد. افزايش ۵۰ درصدى فروش اين محصول هم روند صعودى قيمت ها را جامه منطقى مى پوشاند و به عنوان اولين و مهم ترين توجيه مطرح مى شود.مهم ترين كالايى كه در بازار لوازم سرگرمى ساز نوجوانان عرضه مى شود، پلى استيشن است. هيچ كدام از كمپانى هاى بزرگ جهان هرگز در طول ۱۵ سال گذشته نتوانسته اند در كنار شركت سونى در اين بخش از بازار عرض اندام كنند. از همين رو سونى در بازار داخلى و مجامع بين المللى بدون هيچ مشكلى و رقيبى هر روز بر ميزان فروش خود مى افزايد. غول بازى هاى رايانه اى كه در سال ۱۹۹۲ پلى استيشن يك را به فروشگاه ها روانه ساخت پس از ده سال متوجه شد كه جوانان به محصول آنان اقبال خوبى نشان داده اند. به همين دليل پلى استيشن ۲ در سال ۲۰۰۰ به دنياى مجازى كودكان راه يافت و به دنبال آن نسل سوم يعنى همان پلى استيشن ۳ نيز قدم به عرصه هستى نهاد. كمپانى هاى سامسونگ، پاناسونيك و ال جى هيچ گاه توان آن را نداشتند تا با مردان متفكر چشم بادامى ژاپنى در عرصه ساخت بازى هاى رايانه اى به نبرد بپردازند. سه غول تجارى دنياى تجهيزات الكترونيك پس از پلى استيشن محصولات مشابه اى را به بازار روانه كردند ولى به نظر مى رسيد كه توليدات آنان جايگاهى را در ميان انتخاب هاى خريداران نداشت. بدين گونه مايكروسافت وقتى ناكامى همكاران آسيايى خود را نظاره كرد، قدم به كارزار مبارزه با سونى نهاد تا شايد بتواند بخشى از بازار را از دست او خارج كند اما تلاش هاى مردان تحت فرمان بيل گيتس نيز به شكست منتهى شد. البته مايكروسافت توانست ۱۳/۲ ميليون دستگاه XBOX در آمريكا و ۱۹/۹ ميليون دستگاه در ساير نقاط جهان را به فروش برساند. محبوبيت پلى استيشن در بازارهاى فرامرزى به گونه اى است كه عدم عرضه آن در انگليس در هفته گذشته شرايط را براى گرانى آن فراهم آورد. چندى قبل بى بى سى در اين مورد گزارش داد كه مشكلات عرضه طى دو هفته گذشته باعث شده است به تقاضاها جواب داده نشود. اين سخنان را سونى كه تلاش مى كند با به پرواز درآوردن هواپيماى باربرى حامل پلى استيشن جو بازار را آرام كند، اعلام كرد. بسيارى از خرده فروشان در انگليس به كسانى كه با اين دستگاه بازى مى كنند، گفته اند كه آنها نمى توانند كنسول بازى را به تنهايى بخرند. مشتريان نيز هيچ چاره اى جز خريد بسته هاى اضافى كه قيمت آن به ۱۰۰ پوند مى رسد و به قيمت كل در بازار نيز نزديكند، ندارند. در بعضى از خرده فروشى ها نيز قيمت بسته هاى چيپ ست موجود براى كاربران زير ۱۸ سال ۹۴/۲۳۷ پوند است. در حالى كه قيمت جزيى كنسول به تنهايى ۹۹/۱۰۴ پوند است. يك بسته حاوى بازى هاى مناسب براى افراد بالاى ۱۸ سال ۹۷/۱۷۷ پوند است. اندازه نسخه دوباره طراحى شده پلى استيشن ۲ نصف نسخه اصلى است. اما عرضه اين محصول به دليل تاخير كشتى حامل اين محصول در بازار كاهش يافت. دستگاه هاى بازى نينتندو نيز در حال حاضر در تيراژى به وسعت ۳۰ ميليون در جهان بازى هاى مجازى حضور مؤثرى دارند.

ائتلاف براى تسخير بازار

در حالى كه هيچ كمپانى را ياراى مبارزه با پلى استيشن نبود، شركت هاى آى بى ام و توشيبا با سونى ائتلاف كردند تا شايد بتوانند از بازار پرسود بازى هاى رايانه اى بخشى را نصيب خود كنند. سه متحد پس از ۱۰ سال تحقيق ريزتراشه اى را به بازار روانه كردند كه فاصله ميان فيلم هاى سينمايى و بازى هاى ويدئويى را كم مى كرد. چيپى كه سونى، توشيبا و آى بى ام طرح آن را ريخته بودند، براى به كارگيرى در دستگاه پلى استيشن۳ ساخته شده است. اين چيپ از چندين هسته پردازشگر متفاوت ساخته شده است كه با يكديگر كار مى كنند. دستگاه پلى استيشن۳ سال ۲۰۰۶ به بازار مى آيد اما انتظار مى رود برنامه نويسان اوايل سال آينده نسخه اوليه اين دستگاه را به دست آورند تا بتوانند بازى هايى را كه قرار است، هنگام انتشار در آن موجود باشد تست كنند. بدين ترتيب استقبال از محصولات دنياى مجازى توليدكنندگان را وادار كرد تا نسل نوين آن را تا چند مدت ديگر به بازار روانه كنند. كمپانى SEGA (سگا) را نيز بايد در ليست شكست خورده ها قرار داد. اين كمپانى تا اوايل سال هاى ۱۹۹۲ حاكم بلامنازع بازار بود ولى با طلوع پلى استيشن ستاره او رو به افول نهاد. گرداب سهمگين سونى بازى هاى ميكرو، نينتندو و سايرين را نيز در خود غرق كرد. بدين شكل بازار در يد قدرت پلى استيشن قرار گرفت تا عرصه براى ديگران تنگ شود. پس از آن بود كه بسيارى از كمپانى ها بيشتر نيروى خود را به سوى طراحى سى دى هاى بازى متمركز كردند. بدين تقدير بازارى جديد كه از دسترنج سونى به دست آمده بود هم تاسيس شد.

بازار سى دى ها

رونق بازار بازى هاى رايانه اى و هجوم مشتاقان اين وسايل بسيارى از توليدكنندگان نرم افزار را وادار كرد تا با چرخشى عجيب به سوى ساخت بازى هاى كامپيوترى بروند. بنابر آمار رسمى طى ۵ سال گذشته در اروپا از مجموع ۴ هزار شركت سازنده  نرم افزار در حدود ۳ هزار كمپانى توليد بازى هاى ويدئويى را نيز در ليست فعاليت هاى خود قرار داده اند.در حال حاضر بيش از ۶۰ درصد از سود فروش كمپانى هاى نرم افزار از راه فروش بازى ها به دست مى آيد. بسيارى از اين بازى ها از روى داستان فيلم هاى سينمايى معروف مانند مهاجم مقبره، موميايى و چندين و چند اسم ديگر كپى بردارى مى شوند. مسئله اى كه در طول ۱۰ سال گذشته هميشه به محل مناقشه صاحب نظران اين بخش بدل مى شده به مضامين بازى ها بازمى گردد. در بسيارى از كشورهاى غربى بازى هاى كامپيوترى ابزارى براى توسعه اقتصادى و حتى فرهنگى، اجتماعى يا سياسى است. كمپانى هاى توليدكننده با تمسك  به اين سه فاكتور بازى هاى خود را طراحى مى كنند. كشورهاى صاحب  قدرت جهان سعى دارند تا در قالب بازى هاى رايانه اى سياست هاى خود را به ساير ملل جهان ديكته كنند به طور مثال در بازى GhostReeonI سازندگان آن سعى دارند تا به كاربران خود بفهمانند كه نيروهاى آمريكايى براى مداخله در امور داخلى در كشور مجاز هستند. اوج چنين برداشتى در بازى دلتا فورث به وضوح به چشم مى خورد. بازى جنجالى Splintercell Chaostheory هم طى چند ماه گذشته نقدهاى متفاوتى را برانگيخته است. ميانگين قيمت جهانى براى بازى هاى رايانه اى در حدود ۲۵ دلار است. قيمت گذارى براى بازى ها براساس هزينه توليد آنها نيست بلكه بازى ها را بازاريابان شركت ها با توجه به ميزان هزينه متوسطى كه يك كاربر براى خريد اين بازى ها مى تواند بپردازد تعيين مى كنند. انواع سى دى بازى پلى استيشن در بازار كشور به بهاى در حدود ۵۰۰ تومان تا يك هزار تومان به فروش مى رود. اين سى دى ها در بيشتر مواقع به صورت قفل شكسته (كراك) در اختيار متقاضيان قرار مى گيرند. بدين گونه هر فرد مى تواند از روى سى دى ها كپى مجددى تهيه كند. قيمت سى دى بازى هاى كامپيوتر نيز در بازار در همين حدود است. براساس آمار رسمى يك سوم افرادى كه از بازى هاى رايانه اى استفاده مى كنند افراد بين ۲۰ تا ۳۰ سال هستند كه ۴۳ درصد آنان را زنان شكل مى دهند. در اروپا هر خانواده در طول يك سال به طور متوسط هزينه اى در حدود ۲۵۰ يورو بابت خريد سى دى هاى بازى مى پردازد كه اين مبلغ در خاورميانه به ۱۰۰ يورو تقليل مى يابد. در ميان كشورهاى آسيايى، كره اى ها از همه بيشتر به بازى ها علاقه مند هستند. ۶۹ درصد از مردم كره در طول هفته ۷ ساعت از زمان خود را بابت اين سرگرمى عصر جديد صرف مى كنند. ۳۹ درصد از اماراتى ها نيز همانند كره اى ها رفتار مى كنند.

پلى استيشن تنها گزينه بازار

در يكى از فروشگاه هاى آتش گرفته توكيو در ماه مه ،۱۹۶۴ يعنى درست بعد از جنگ جهانى دوم دو مرد ژاپنى شركت Tokyo Tsushin Kogyo را بنيان نهادند كه كمپانى سونى در حال حاضر ميراث دار آن است. سونى امروزه با بيش از ۶۰ ميليارد دلار درآمد، به عنوان قديمى ترين كمپانى الكترونيكى جهان شناخته مى شود. شركتى كه نامش از تركيب دو كلمه (Souns) به معنى صوت و (Sonny) به معناى پسر كوچك حاصل آمده، در اين روزها در بازار لوازم سرگرمى ساز ايرانى حكمرانى مى كند. پلى استيشن يك در بازار جمهورى تهران به قيمتى در حدود ۸۰ تا ۱۰۰ هزار تومان فروش مى رود و پلى استيشن ۲ نيز قيمتى در حدود ۱۵۰ هزار تومان تا ۲۰۰ هزار تومان دارد.