رشد اقتصادي کشورها مهم ترين نيروي محرک رشد تقاضا براي انرژي است و از آنجا که انرژي نياز ضروري کشورهاست، همواره کشورها به دنبال مقادير بيشتري از آن هستند تا نيازهاي صنعتي خود را برآورده سازند. افزايش رشد تقاضا در سال هاي اخير به افزايش قيمت ها منجر شده است؛ به گونه اي که شاهد سير صعودي قيمت نفت از سال ۲۰۰۳ بوديم. بيشتر تحليل گران بر اين باورند که با کاهش ميزان تقاضا مي توان افزايش قيمت نفت را تا حدودي کنترل و حتي در پاره اي موارد اين روند صعودي را معکوس کرد، اما در عمل چنين پديده اي رخ نداده است.

بر اساس گزارش هاي اخير اوپک، تقاضاي جهاني نفت اوپک با مسير رو به رشدي روبه رو است؛ به گونه اي که کشورهاي در حال توسعه با روند افزايش تقاضا و کشورهاي آسيايي ديگر با کاهش تقاضا روبه رو هستند. کشورهاي اروپايي نيز با وجود اعمال فشار براي کاهش تقاضا نيز، از افزايش تقاضاي نفت بدر امن نماندند.

با اين که به پايان نيمه نخست سال 2005 نزديک مي شويم، آمارها نشان دهنده رشد 5/2 درصدي تقاضاي جهاني نفت دراين سال هستند که در اين مدت متوسط رشد اقتصادي 14/4 درصد بوده است.

برآورد مي شود که تقاضاي جهاني نفت در سال 2005 به طور متوسط با نرخ 2/2 درصدي روبه رو باشد که افزايش 7/1 ميليون بشکه در روز نسبت به سال 2004 را نشان مي دهد.

افزايش تقاضاي جهاني نفت در سال 2005 در کشورهاي در حال توسعه نسبت به ساير کشورها فراتر رفته، به گونه اي که رشد تقاضا در اين کشورها 48 درصد کل رشد تقاضا در دنيا برآورد شده و اين در حالي است که رشد تقاضاي نفت در کشورهاي عضو سازمان همکاري هاي اقتصادي و توسعه (OECD) 15 درصد و در ديگر مناطق 37 درصد است.

انتظار مي رود که تقاضاي نفت در کشورهاي OECD به 81/49 ميليون بشکه در روز در سال 2005 برسد. براساس بررسي ها، افزايش تقاضاي چين معادل چهار پنجم رشد تقاضاي جهان است. رشد اقتصادي سريع و توليد محصولات صنعتي متعدد، اين کشور را با رشد 2/8 درصدي تقاضاي نفت روبه روکرده است. پيش بيني مي شود که رشد توليد ناخالص داخلي چين در سال 2005، 6/8 درصد باشد. با نگاهي دقيق به روند رشد آسيا مشاهده مي شود که آسيا به موتور رشد تقاضاي جهاني تبديل شده است.

عرضه کشورهاي غير عضو اوپک در سال 2005 نسبت به سال قبل، تغييرات زيادي نداشته؛ به گونه اي که عرضه اين کشورها به طور متوسط 8/49 ميليون بشکه در روز در سال 2004 بوده است. انتظار مي رود که عرضه نفت اين کشورها در نيمه دوم سال 2005 به 59/50 ميليون بشکه در روز برسد.

عرضه کشورهايOECD، کاهش اندکي نسبت به سال قبل داشته است که انتظار مي رود عرضه اين کشورها در سال 2005 نسبت به سال 2004، 410 هزاربشکه در روز کاهش داشته باشد. توليدات نفتي در کشورهاي عضو اوپک در ماه مي 02/30 ميليون بشکه در روز بوده است. آمارهاي سالانه اوپک نشان دهنده افزايش 700 هزار بشکه اي در روز است. در اين ماه توليدات کشورهاي کويت، عربستان سعودي و ونزوئلا نسبت به سال گذشته افزايش وتوليدات کشورهاي عراق و امارات متحدعربي کاهش داشته است؛ هر چند که سياست هاي اوپک مبني بر افزايش 500 هزار بشکه اي نفت، قيمت را کاهش نداد بلکه اين اقدام نتيجه معکوس نيز به همراه داشت تا جايي که ترس از کمبود نفت که بيشترآژانس بين المللي انرژي آن را مطرح كرد به قيمت ها سير صعودي بخشيد.

بي گمان عرضه جهاني نفت و ظرفيت توليد به توسعه خود ادامه مي دهند. با وجود اکتشاف هاي جديد در حوزه هاي نفتي، پيشرفت هاي مهم در نرخ بازيافت سبب تقويت ذخاير موجود نفت مي شود.

دورنماي توليد و ذخيره نفت و گاز همچنين قيمت آن که فراتر از پيشامد هاي جاري است، بي گمان مي تواند در نگراني هاي درازمدت هم منعکس شود. بسياري از اينها به واکنش تقاضا به قيمت آن هم در درازمدت بستگي دارد.

آژانس بين المللي انرژي در ماه هاي اخير، ضمن فراخواندن کشورهاي توسعه يافته براي چاره جويي درباره قيمت نفت از نحوه عملکرد کشورهاي شرق آسيا که بيشترين افزايش تقاضاي جهاني به آنها مربوط مي شود، خواستار از ميان برداشتن يارانه هاي انرژي در اين کشورها شد.

افزايش قيمت نفت ناشي از افزايش تقاضا، موجب به وجود آمدن شوک وسيعي در اقتصاد بسياري ازکشورها شده است، ازجمله آن كه در آمريكا جمعي از تحليل گران شوک وارد به اقتصاد اين كشور را به شوک انرژي نسبت مي دهند. البته تغيير مقدار و رفتار مصرف انرژي ايالات متحده در درازمدت بر مسير اقتصاد، تاثير عمده اي خواهد گذاشت.

جدا از نگراني هايي که درباره ظرفيت توليد نفت خام وجود دارد، ظرفيت پالايشي جهان هم نگران کننده است. يکي از دغدغه هاي مهم، افزودن به ظرفيت کک و سولفورزدايي براي تبديل نفت خام به يک نفت خام شيرين است که بازار به دنبال آن است.

با افزايش قيمت نفت کشورها به دنبال کاهش شدت انرژي هستند؛ به گونه اي که درآمريکا با افزايش قيمت نفت در دهه 70 ميلادي، شدت انرژي به نصف کاهش يافت. با افزايش دوباره قيمت انرژي در سال هاي اخير،کاهش سريع شدت انرژي دور از انتظار نيست.