در سال 1924 به دانشكده پمبروك [2]در دانشگاه كمبريج وارد شد و سه سال بعد به اخذ درجه كارشناسي در زبان‌هاي باستاني از اين دانشگاه نايل گرديد و پس از آن با استفاده از بودجه اوقاف ادوارد براون به تحصيل زبان فارسي نزد پروفسور لوي [3]و زبان عربي نزد رينولد نيكلسون [4]در همان كالج پرداخت. سپس به تحقيق در ادبيات عرب و ترجمه مواقف اثر نِفَّري پرداخت و در سال 1931 به‌عنوان محقق به‌عضويت دانشكده پمبروك در آمد و جايزه اول براون را نيز دريافت كرد.

وي با هزينه اين دانشكده به قاهره سفر كرد و در آنجا به تحقيق و مطالعه پرداخت. در مدت اقامتش با سارينا سيمون از اهالي روماني آشنا شد و در 1932 با وي ازدواج كرد. سپس در دانشگاه قاهره به سمت استادي و رياست گروه زبان‌هاي كهن (يوناني و لاتيني) منصوب شد. وي در سال 1934 بار ديگر به وطن بازگشت و مدت دو سال به‌عنوان كتابدار در كتابخانه ديوان هند به‌كار پرداخت.

در سال 1944، پس از كناره‌گيري مينورسكي [5]از استادي زبان فارسي دانشگاه لندن، به جاي او انتخاب شد و دو سال بعد به مقام استادي رشته عربي و رياست بخش مطالعات خاورميانه ارتقا يافت. در 1947، پس از استعفاي چارلز امبروز استوري[6]، براي اشغال كرسي استادي زبان عربي به كمبريج رفت و تا پايان عمر در آنجا ماند. بر اثر مساعي وي در آنجا كرسي مستقلي براي تدريس زبان و ادبيات فارسي ايجاد گرديد. آربري عضو وابسته فرهنگستان ايران و مصر و مجمع علمي دمشق؛ و نايب رئيس كميته ترجمه يونسكو بود. در 1948 انجمن خاورشناسان بريتانيا را تشكيل داد و سرانجام در سال 1969 در 64 سالگي درگذشت.

از آربري آثار متعدد و متنوعي به‌صورت كتاب و مقاله به زبان‌هاي انگليسي و فارسي به جا مانده است كه مي‌توان به: ترجمه انگليسي قرآن مجيد، شعر جديد فارسي، شيراز، عقل و وحي در اسلام، و جزوه تحقيقات و مطالعات انگليسي‌ها درباب فارسي اشاره كرد كه همه اين كتاب‌ها توسط نويسندگان مختلف به زبان فارسي ترجمه شده است. فهرستي از آثار آربري توسط فرهنگ جهانپور در مجله راهنماي كتاب معرفي شده است. برخي مقالات او نيز در مجله روزگار نو، كه سردبيري آن را برعهده داشت، به چاپ رسيده است.

مآخذ:

1) آربري، آرتورجان. شيراز. ترجمه منوچهر كاشف. تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1352؛

2) افشار، ايرج. فهرست مقالات فارسي. تهران: جيبي، 1339-1350؛

3)جهانپور، فرهنگ. "آربري.ا ج". راهنماي كتاب. س دوازدهم، 9 و 10 (آذر و دي 1348): 491-501؛

4) ريپكا، يان. تاريخ ادبيات ايران. ترجمه عيسي شهابي. تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1354؛

5) سلماسي‌زاده، جواد. "به ياد پروفسور آربري". وحيد. س. ششم، 12 (آذر 1348): 1084-1088؛

6) طاهري، ابوالقاسم. سير فرهنگ ايران در بريتانيا. تهران: انجمن آثار ملي، .1352

● برگرفته از دايرة المعارف كتابداري و اطلاع‌رساني، تهیه و تنطیم توسط ميترا صميعي