وي نخستين كسي بود كه مطالعه "بسامد كلمات" را نه در جهت سبك‌شناسي ادبي، بلكه به‌منظور آشكاركردن ماهيت ارتباطات ابداع كرد. حاصل اين مطالعات، كه مشابه كار لوتكا [3] براي مقالات تحقيقي و قانون بردفورد، ساموئل كلمنت در زمينه چگونگي توزيع مقالات در ميان مجلات بود، نظريه بسامد واژه‌هاست كه به قانون زيپف، جرج كينگزلي يا قانون زبانشناسي زيپف [4] شهرت دارد و در سال 1949 تدوين شده است. به عقيده ديوداتو [5] يكي از حوزه‌هاي اساسي در كتابسنجي، قواعد يا توزيع پراكندگي‌هاي كتابسنجي، نظير قواعد بردفورد، لوتكا، و زيپف است. زيپف اين قانون را بر اساس فرضيه استوپ [6] درباره ارتباط ميان رتبه كلمات و فراواني آنها در متني نسبتاً طولاني در كتابي به نام «رفتار انسان و اصل كمترين تلاش» [7] عرضه داشت.

وي معتقد بود كه انسان اشتياق دارد براي رسيدن به هدف و مقصود، با حداقل تلاش منظور خود را منتقل سازد (مبدأ) و طرف مقابل (مقصد) نيز مايل است با حداقل تلاش فكري و با استفاده از واژه‌هاي مختلف بيشترين اطلاعات را از مبدأ دريافت كند؛ كه ميان اين كوشش‌ها، علي‌الاصول، بايد تعادل و توازني ايجاد شود.

همچنين زيپف در اثر ديگرش با نام «روان‌شناسي زبان» [8] (1935) نظريه‌هاي زبان‌شناسي خود را با ارتباطات انساني به‌طور كلي مرتبط ساخت. سرانجام وي در سال 1950 درگذشت.

مآخذ:

1) عصاره، فريده. بررسي مختصر كتابسنجي. فصلنامه كتاب. دوره هشتم، 4 (زمستان 1376): 90-97؛

2) گوپتا، آي.ان.سن. "مروري بر كتابسنجي، اطلاع‌سنجي، علم‌سنجي و كتابخانه‌سنجي". ترجمه مهردخت وزير پوركشميري. اطلاع‌رساني، دوره دهم (جديد)، 2 و 3 (تابستان و پاييز 1372): 38-58؛

3) هويدا، عليرضا. آمار و روش‌هاي كمّي در كتابداري و اطلاع‌رساني. تهران: سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاه‌ها (سمت)، 1378.

4) Harrod, Leonard Montague. Harrod᾽s Librarias᾽ Glossary of Terms Used in Librarianship,... S.V. "Zipf's Law"; 5) "Zipf, George Kingsley". International Encyclopedia of Information and Library Scince. P.463.

پی نوشت:

[1]. Georg Kingsly Zipf

[2]. Freeport

[3]. Lotka

[4]. Zipf᾽s Law of Linguistics

[5]. Diodato

[6]. Stoup

[7]. Human Behaviour and the Principle of Least Effort

● برگرفته از دايرة المعارف كتابداري و اطلاع‌رساني، http://portal.nlai.ir/daka نوشته سودابه نوذري