زندگی

دنیس دیدرو (Denis Diderot) در ۵ اكتبر ۱۷۱۳ در لانگر فرانسه چشم به جهان گشود. پدرش در زمینه ساخت و فروش آلات برنده فعالیت داشت و در تجارت مردی موفق بود. «دیدرو» تحصیلات اولیه خود را نزد عالمان فرقه یسوعی طی كرد و در همین دوره بود كه به مطالعه كتاب علاقه مند شد و در این میان آثار كلاسیكی مانند هورس و هومر نزد او محبوبیتی خاص پیدا كرد.

در سال ۱۷۳۲ با اخذ درجه فوق لیسانس در رشته ادبیات و فلسفه از دانشگاه پاریس فارغ التحصیل شد و با اینكه پدرش او را به تحصیل در رشته پزشكی و حقوق توصیه می كرد او اكثر وقت خود را صرف مطالعه كتاب و تفریحات شبانه می كرد. با توقف حمایت های مالی پدر، «دیدرو» به ناچار در دفتر كار وكیلی به نام كلمنت دوریس مشغول به كار شد و با گذشت دو سال كار در دفتر، وكالت را رها و در یك كتابفروشی كار خود را آغاز كرد.

پس از ۱۰سال زندگی به سبك و سیاق خود در سال ۱۷۴۳ با آن توینت چامپیون ازدواج كرد و برای تامین مالی خانواده به ترجمه متون ادبی از زبان انگلیسی به فرانسه روی آورد. پس از چندی زندگی مشترك آنها طعم تلخی به خود گرفت كه سرآغاز آن جمله ای بود كه «آن» بر زبان آورد: «من كتابی را كه در تعالی روح آدمی تاثیری نداشته باشد را حاضر نیستم حتی لمس كنم» و دیدرو در مقابل برای تغییر عقیده او، تنها آثار ادبی سطح پائین را برای او می خواند. در خلال همین كش و قوس بود كه «دیدرو» دل به بانوی دیگری به نام مادلین دو پوسو باخت كه نویسنده ای توانا بود و بهترین اثرش با نام «شخصیت ها» طی رابطه اش با «دیدرو» پدید آمد. در طول تمام این دوران او رابطه ای نامشروع با «سوفی والاند» داشت كه تا پایان عمر او ادامه پیدا كرد و نامه های او به «سوفی» به عنوان مستندترین مدارك زندگی شخصی او به شمار می رود كه حاوی اطلاعات مهمی درباره طرز تفكر شخصی و همچنین اندیشه های آن دوره است.

او كه از اوایل دهه ۴۰ به عنوان مترجم كار خود را آغاز كرده بود در طول این دوران «دیكشنری پزشكی» رابرت جیمز و آثار متنوع دیگری را به زبان فرانسه برگرداند.

در سال ۱۷۴۶ كتابی فلسفی نگاشت كه مجموعه ای از كلمات قصار و حكیمانه نیز به شمار می آید. تمام نسخه این كتاب به واسطه عقاید ضد مسیحی آن به دست پارلمان پاریس سوزانده شد.

در سال ۱۷۴۹ در كتابی با عنوان «نامه یك كور» به طرح پرسشی درباره وجود خدا پرداخت و به همین دلیل برای سه ماه به زندان انداخته شد.

در ژوئیه ۱۷۴۹ با پر شدن زندان باستیل او را به زندان دیگر در وینسنس منتقل كردند.

از اوایل سال ۱۷۴۵ تا اواخر ۱۷۷۲ «دیدرو» به عنوان سردبیر و سرپرست گروه تدوین كننده دایره المعارف جامع مشغول به كار بود. او در اوایل از همكاری ریاضیدان همدوره خود ژان لوراند آلمبرت نیز بهره مند بودند كه بعدها با اعلام اینكه ریاضیات از زیست شناسی و علوم دیگر مهمتر و ریشه دارتر است از گروه كناره گیری كرد.

آثار ادبی، عقیدتی و فلسفی «دیدرو» به واسطه اندیشه های افراطی اش یا قبل از انتشار ضبط می شد یا سوزانده می شد و یا مانند تمام آثارش پس از مرگش به چاپ می رسید.

او در یكی از آثار خود به شدت از سیاست های استعماری و برده داری روزگار خویش انتقاد می كند و به همین واسطه كتابش تا ۴۰ سال در انتظار انتشار می ماند.

در سال ۱۷۶۵ تمام كتابخانه خود را به كاترین دوم، تزارینای روسیه فروخت تا بتواند جهیزیه دخترش را فراهم كند.

در سال ۱۷۷۳ سفری یكساله به «سنت پترزبورگ» كرد تا از كاترین دوم تشكر كند و طرح اولیه دانشگاه بزرگ روسیه را انجام دهد.

«دیدرو» دوستان فیلسوف زیادی داشت كه بهترین آنها «ژان ژاك روسو» بود كه دوستی این دو در سال ۱۷۵۷ پایان یافت.

دنیس دیدرو سرانجام در ۳۱ ژوئیه ۱۷۸۴ در اثر بیماری نفخ و ورم در پاریس درگذشت.

آثار

ديدرو در طول حيات خود، و در نظر اكثر هم عصرانش بيشتر به عنوان يك دايره‌المعارف نويس بزرگ شهرت يافت. بهترين آثارش‌، از جمله چهار رمان (گوهر هاي رازگشا، راهبه، برادر زاده رامو، ژاك قضا و قدري) و بسياري ديگر از نوشته‌هايش پس از مرگ او منتشر شد.

از ديگر آثار ديدرو مي توان به موارد زیر اشاره کرد:

- «انديشه هاي فلسفي» (1746)،

- گلگشت شكاك (1747)،

- نامه درباره نابينايان (1749)،

- نامه درباره كر و لال‌ها (1752)،

- انديشه‌هايي در تفسير طبيعت(1753)،

- نمايشنامه پسر نامشروع (1757)،

- پدر خانواده (1758)،

- نگارخانه‌ها؛ مقالات درباره نقاشي (1759 به بعد)،

- روياي دالامبر (1769) سفرنامه بوگنويل(1773)،

- مقدمات فيزيولوژي (1773)،

- نظر خلاف عرف درباره هنرپيشگان (1778).

منابع:

1. http://www.hamshahrionline.ir

2. http://fa.wikipedia.org