á من محمد حسيني بهشتي، كه گاه به اشتباه محمد حسين بهشتي مي‌نويسند. نام اولم محمد و نام خانوادگي تركيبي است از حسيني و بهشتي. در دوم آبان 1307 در شهر اصفهان در محله لوميان متولد شدم، منطقه زندگي ما يك منطقه قديمي است، از مناطق بسيار قديمي شهر است. خانواده من يك خانواده روحاني است. پدرم روحاني بود. پدرم در هفته چند روز در شهر به كار و فعاليت مي‌پرداخت و هفته‌اي يك شب به يكي از روستاهاي نزديك شهر براي امامت جماعت و كارهاي مردم مي‌رفت و سالي چند روز به يكي از روستاهاي دور كه نزديك حسين‌آباد نام داشت مي‌آمد و آمد و شد افرادي كه از روستاي دور به خانه ما مي‌آمدند برايم بسيار خاطره‌آنگيز است. پدرم وقتي به روستا مي‌رفت، در منزل يك پنبه‌زن بسيار فقير سكونت مي‌كرد. آن پرمرد اتاقي داشت كه پدرم در آن زندگي مي‌كرد. اين پيرمرد نامش جمشيد بود داراي محاسني سفيد،‌ بلند و باريك، چهره بياباني روستايي و نوراني بود. پدرم مي‌گفت ما با جمشيد نان و دوغي مي‌خوريم و صفا مي‌كنيم و هميشه مي‌گفت من سفره ساده نان و دوغ اين جمشيد را به هر جلسه ديگري ترجيح مي‌دهم و اين جمشيد هر سال دو بار از روستا به شهر و به خانه ما مي‌آمد و من بسيار به او انس داشتم.

● سيد محمد حسيني بهشتي تنها فرزند پسر خانواده روحاني حسيني بهشتي بود. جد مادري‌اش، ميرزا محمد صادق خاتون‌آبادي از علما و مدرسان معروف اصفهان بود. جد پدري‌اش ميرزا محمد هاشم نيز از عالمان شهر اصفهان بود.

á تحصيلاتم را در يك مكتب‌خانه در سن چهار سالگي آغاز كردم. خيلي سريع خواندن ونوشتن و خواندن قرآن را ياد گرفتم و در جمع خانواده به عنوان يك نوجوان تيزهوش شناخته شدم و شايد سرعت پيشرفت در يادگيري اين برداشت را در خانواده به وجود آورده بود. تا اين‌كه قرار شد به دبستان بروم، دبستان دولتي ثروت كه بعدها به نام 15 بهمن ناميده شد. وقتي آن‌جا رفتم از من امتحان ورودي گرفتند و گفتند كه بايد به كلاس ششم برود، ولي از نظر سن نمي‌تواند. بنابراين در كلاس چهارم پذيرفته شدم و تحصيلت ابتدايي را در همان‌جا به پايان رساندم. در آن سال در امتحان ششم ابتدايي شهر نفر دوم شدم. آن موقع همه كلاس‌هاي ششم را يك‌جا امتحان مي‌كردند. از آن‌جا به دبيرستان سعدي رفتم. سال اول و دوم را در دبيرستان گذراندم و اوايل سال دوم بود كه حوادث 20 شهريور پيش آمد. با حوادث 0 شهريور علاقه و شوري در نوجوان‌ها براي يادگيري معارف اسلامي به وجود آمده بود. دبيرستان سعدي هم در نزديكي ميدان شاه آن موقع و ميدان امام كنوني قرار ددارد نزديك بازار است،‌جايي كه مدارس بزرگ طلاب هم همانجاست، مدرسه صدر، مدرسه جده و مدارس ديگر. البته به طور طبيعي بين اينجا و منزل ما حدود چهار پنج كيلومتر فاصله بود كه معمولا پياده مي‌آمديم و يرمي‌گشتيم. اين سبب شد كه با بعضي از نوجوان‌ها كه درس‌هاي اسلامي هم مي‌خواندند آشنا شوم.
علاوه بر اين‌كه در يك خانواده وحاني بودم و در خانواده خود ما هم طلاب فاضل جواني بودند يك همكلاسي داشتم يادم مي‌آيد كه او هم يك فرزند روحاني بود. نوجوان بسيار تيزهوشي بود و پهلوي من مي‌نشست. او در كلاس دوم به جاي اين‌كه به درس معلم گوش كند، كتاب عربي مي‌خواند. يادم هست و اگر حافظه‌ام اشتباه نكند او در آن موقع كتاب معالم‌الاصول مي‌خواند كه در اصول فقه است. خب، اين‌ها بيشتر در من شوق به وجود مي‌آورد كه تحصيلات را نيمه‌كاره رها كنم و بروم طلبه شوم. به اين ترتيب در سال 1321 تحصيلات دبستاني را رها كردم و به مدرسه صدر اصفهان رفتم براي ادامه تحصيل، چون در اين فاصله يك مقدار خوانده بودم.

● پس از شهريور 1320 و تبعيد رضا شاه، فضاي بازتري براي فرگيري معارف اسلامي به وجود آمد ، شهيد بهشتي كه خود نيز در خانواده‌اي روحاني زندگي مي‌كرد به خاطر شرايط دبيرستان‌هاي آن زمان و علاقه شخصي خود، دبيرستان را رها كرد و براي تحصيل به حوزه رفت.

á از سال 1321 تا 1325 در اصفهان تحصيلات ادبيات عرب، منطق، كلام و سطوح فقه و اصول را با سرعت خواندم كه اين سرعت و پيشرفت موجب شده بود كه حوزه آن‌جا با لطف فراواني با من برخورد كند و چون پدر مادر مرحومم حاج مير محمد صادق مدرس خاتون‌آبادي از علماي برجسته‌اي بود و من يك ساله بودم كه او فوت شد و اين تداعي مي‌كرد در ذهن اساتيد من كه شاگردهاي او بودند، به اين كه اين مي‌تواند يادگاري باشد از آن استادشان. در طي اين مدت تدريس هم مي‌كردم. در سال 1324 از پدر و مادرم خواستم كه اجازه بدهند در يك حجره‌اي كه در مدرسه داشتم، شب‌ها هم در آن‌جا بمانم و به تمام معنا طلبه شبانه‌روزي باشم. از يك نظر هم فاصه منزل تا مدرسه 4 – 5 كيلومتري مي‌شد و هر روز رفت و آمد مقداري وقت از بين مي‌رفت و هم بيشتر به كارهايم مي‌رسيم و هم در خانه‌اي كه بودم پرجمعيت بود و من اتاق تنها نداشتم و نمي‌توانستم به كارهايم بپردازم. البته من در آن موقع فقط يك خواهر داشتم ولي با عموها و مادربزرگ همه در يك خانه زندگي مي‌كرديم. به اين ترتيب خانه ما شلوغ بود و اتاق كم. سال 1324 و 1325 را در مدرسه گذراندم و اواخر دوره سطح بود كه تصميم گرفتم براي ادامه تحصيل به قم بروم. اين را بگويم كه در دبيرستان در سال اول و دوم زبان خارجي ما فرانسه بود و درآن دو سال فرانسه خوانده بودم ولي در محيط اجتماعي آن روز آموزش زبان انگليسي بيشتر بود و در سال آخر كه در اصفهان بودم تصميم گرفتم يك دوره زبان انگليسي ياد بگيرم. يك دوره كامل "ريدر" خواندم. پيش يكي از منسوبين و آشنايانمان كه او زبان انگليسي را مي‌دانست و با انگليسي آشنا شدم.

● شهيد بهشتي درسي را كه باقي طلبه‌ها در 10 سال مي‌خواندند در 4 سال به اتمام رساند و راهي قم شد. در آن زمان طلبه‌ها جز درس خواندن كاري نمي‌كردند و زندگي خود را با شهريه‌اي كه از مدرسه مي‌گرفتند مي‌گذراندند، اما شهيد بهشتي در كنار تحصيل، ندريس مي‌كرد و خرج زندگي خود را از اين راه در مي‌آورد. ياد گرفتن زبان انگليسي هم كار عجيبي بود كه ديگر طلبه‌ها انجام نمي‌دادند.

á در سال 1325 به قم آمدم. حدود شش ماه در قم بقيه سطح، مكاسب و كفايه را تكميل كردم و از اول 1326 خارج را شروع كردم. درس خارج فقه و اصول را نزد استاد عزيزمان آيت‌الله محقق داماد مي‌رفتم و هم‌چنين درس استاد و مربي بزرگوارم و رهبرمان امام خميني و بعد درس مرحوم آيت‌الله بروجردي، مفداري درس مرحوم آيت‌الله سيد محمد تقي خوانساري و مقدار خيلي كمي هم درس مرحوم آيت‌الله حجت كوه كمري.
در آن شش ماهي كه بقيه سطح را ميخ مي‌خواندم كفايه را هم مقداري پيش آيت‌الله حاج شيخ مرتضي حايري يزدي خواندم و مكاسب و مقداري از كفايه كه پيش آيت‌الله داماد مي‌خواندم كه بعد همان را به خارج تبديل كرديم. در اصفهان منظومه منطق و كلام را خوانده بودم و در قم ادامه اين قطع شد. چون استاد فلسفه در آن موقع كم بود، يكسره بيشتر به فقه و اصول مطالعات گوناگون مي‌پرداختم و تدريس. معمولا در حوزه‌ها طلبه‌هايي كه بتوانند تدريس كنند هم تحصيل مي‌كردند و هم تدريس مي‌كنند. هم اصفهان تدريس مي‌كردم و هم قم.
به قم كه آمدم به مدرسه حجتيه رفتم. مدرسه‌اي بود كه مرحوم آيت الله حجت تازه بنيان‌گذاري كرده بودند. از سال 1325 در قم بودم و اين درس‌ها را مي‌خواندم. در آن سال‌هايي بود كه استادمان آيت الله طباطبايي از تبريز به قم آمده بودند. در سال 1327 به فكر افتادم كه تحصيلات جديد را هم ادامه دهم. بنابراين با گرفتن ديپلم ادبي به صورت متفرقه و آمدن به دانشكده معقول و منقول آن موقع كه حالا الهيات و معارف اسلامي نام دارد دوره ليسانس را آنجا گذراندم در فاصله 27 تا 30. سال سوم را به تهران آمدم و سال آخر دانشكده را براي اين‌كه بيشتر از درس‌هاي جديد استفاده كنم و هم زبان انگليسي را اينجا كامل‌تر كنم و با يك استاد خارجي كه مسلط‌تر باشد يك مقداري پيش ببرم. در سال 1329 و 1330 اينجا در تهران بودم و براي تامين هزينه‌ام تدريس مي‌كردم و خودكفا بودم. خودم كار مي‌كردم و تحصيل مي‌كردم. سال 1330 ليسانس شدم و براي ادامه تحصيل به قم برگشتم و ضمنا براي تدريس در دبيرستان‌ها، يه عنوان دبير زبان انگليسي در دبيرستان حكيم نظامي قم مشغول به تدريس شدم و آن موقع‌ها به طور متوسط روزي سه ساعت كافي بود كه صرف تدريس كنيم و بقيه وقت را صرف تحصيل مي‌كردم. از سال 1330 تا 1335 بيشتر به كار فلسفي پرداختم و به درس استاد علامه طباطبايي به درس اسفار و شفا ايشان مي‌رفتم. اسفار ملاصدرا و شفا ابن‌سينا و هم‌چنين شب‌هاي پنج‌شنبه و جمعه با عده‌اي از برادران، مرحوم استادمطهري و آيت‌ الله منتظري و عده ديگري جلسه گرم و پرشور سازنده‌اي داشتيم كه 5 سال طول كشيد و ماحصل آن به صورت متن كتاب روش رئاليسم تنظيم و منتشر شد.

● شهيد بهشتي پس از گرفتن ليسانس تصميم گرفت كه براي مطالعه فلسفه غرب با بورس تحصيلي‌اي كه در آن قبول شده بود به خارج از كشور سفر كند. در آن زمان شهيد بهشتي در كلاس‌هاي فلسفه در بحث‌هايي كه مي‌شد اشكال مي‌گرفت، با استاد جدل مي‌كرد و استاد نيز به همان شيوه پاسخ ايشان را مي‌داد. گاه حتي سوال و جواب‌ها به داد و فرياد كشيده مي‌شد. به همين دليل ايشان از فلسفه اسلامي نااميد شده بود. در همان دوره علامه طباطبايي از تبريز به قم مي‌آيند. شهيد بهشتي با اين‌كه به اين استاد جديد هم اميدي نداشت، به خاطر اصرار دوستشان،‌ شهيد مطهري، در يك جلسه از كلاس‌هاي علامه حاضر شد. بعد از كلاس اشكالي كه به درس علامه داشت به ايشان گفت. علامه با دقت به ايشان گوش كردند و با شهيد بهشتي با آرامش و بدون تعصب و تندي بحث كردند. اين برخورد علامه طباطبايي چنان روي شهيد بهشتي تاثير گذاشت كه ايشان قيد تحصيل در خارج از كشور را زد و دوباره به قم برگشت.

á در طول اين سال‌ها فعاليت‌هاي تبليغي و اجتماعي داشتيم. در سال 1326 يعني يك سال بعد از ورود به قم با مرحوم آقاي مطهري و آقاي منتظري و عده‌اي از برادران حدود هجده نفر، برنامه‌اي تنظيم كرديم كه برويم به دورترين روستاها براي تبليغ و دو سال اين برنامه را انجام داديم. در ماه رمضان كه گرم بود با هزينه خودمان مي‌رفتيم براي تبليغ، البته خودمان پول نداشتيم، مرحوم آيت الله بروجردي توسط امام خميني كه آن موقع با با ايشان بودند نفري صد تومان در سال 26 و نفري صد و پنجاه تومان در سال 27 به عنوان هزينه سفر به ما دادند. چون قرار بر اين بود كه به هر روستايي مي‌رويم مجبور نباشيم ماحم يك روستايي به عنوان مهمان او باشيم و خرج خوراكمان را در آن يك ماه خودمان بدهيم و براي كرايه آمد و رفت و هزينه زندگي يك ماه خرج سفر را با خودمان مي‌برديم. فعاليت‌هاي ديگري هم در داخل حوزه داشتيم و اين‌ها مفصل است و نمي‌خواهم در يك مقاله فعلا گفته شود.
در سال 1329 و 1330 كه تهران بودم، مقارن بود با اوج مبارزات سياسي اجتماعي نهضت ملي نفت به رهبري محوم آيت الله كاشاني و مرحوم دكتر مصدق و به صورت يم جوان معمم مشتاق در تظاهرات و اجتماهعات و ميتينگ‌ها شركت مي‌كردم. در سال 1331 در جريان 30 تير آن موقع تابستان به اصفهان رفته بودم و در اعتصابات 26 تا 30 تير فعاليت داشتم و شايد اولين يا دومين سخنراني اعتصاب كه در ساختمان تلگراف‌خانه بود را به عهده من گذاشتند.
يادم هست كه مقايسه ميِ‌كردم كار ملت ايران را در رابطه با نفت و استعمار انگليس با كار ملت مصر و جمال عبدالناصر و مسئله كانال سوئز و انگليس و فرانسه و اين‌ها و در آن موقع موضوع سخنراني بود. اخطاري بود به قوام‌السلطنه و شاه و اين‌كه ملت ايران نمي‌تواند ببيند نهضت ملي‌شان مطامع استعمارگران باشد. به هر حال بعد از كودتاي 28 مرداد در يك جمع‌بندي به اين نتيجه رسيديم كه در آن نهضت ما كادرهاي ساخته شده كم داشتيم. باز اين مسئله مفصل است. بنابراين تصميم گرفتيم كه يك حركت فرهنگي ايجاد كنيم و در زير پوشش آن كادر بسازيم. تصميم گرفتيم كه اين حركت اسلامي باشد و پيشرفته باشد و زمينه‌اي براي ساخت جوان‌ها.(1)

تحصیلات حوزوی و دانشگاهی
در سال ۱۳۲۱ وارد مدرسه‌ی صدر شد و پس از تحصیل ادبيات عرب، منطق، كلام و سطوح فقه و اصول، در سال ۱۳۲۵ راهی قم شد و به مدرسه‌ی حجتیه رفت. در قم خارج فقه و اصول را در محضر استادان آيت‌الله محقق داماد و آیت‌الله خمینی فراگرفت و از درس آيت‌الله بروجردی، آيت‌الله سيد محمد تقی خوانساری و آيت‌الله حجت كوه كمری نیز بی‌بهره نماند. بخشی از کفایه را نزد آيت‌الله حاج شيخ مرتضی حايری يزدی و بخش دیگر آن را به همراه مكاسب نزد آيت‌الله داماد خواند. درس منظومه منطق و كلام که در اصفهان نیمه‌کاره مانده بود به دلیل کم بودن استاد فلسفه در قم ادامه نیافت و بيشتر به فقه و اصول می‌پرداخت. در کنار تحصیلش در قم، همانند اصفهان، تدریس نیز می‌کرد و مخارج زندگیش را از این راه تأمین می‌کرد.
در سال ۱۳۲۷ دیپلم ادبی را با شرکت در امتحان متفرقه اخذ کرد و به دانشکده‌ی علوم معقول و منقول (دانشکده‌ی الهیات و علوم اسلامی کنونی) دانشگاه تهران وارد شد و در سال ۱۳۳۰ دوره‌ی کارشناسی را به پایان رساند. سپس برای ادامه‌ی تحصیل به قم بازگشت. در این دوره بخشی از وقتش را به تدریس درس زبان انگلیسی در دبیرستان‌های قم اختصاص می‌داد، از جمله‌ی آن‌ها دبیرستان حکیم‌نظامی بود.
درسال‌های بین ۱۳۳۰ و ۱۳۳۵، به فلسفه می‌پرداخت و در درس‌های اسفار ملاصدرا و شفای ابن سینا نزد علامه طباطبایی حضور می‌یافت.
مدرک کارشناسی رشته‌ی معقول (فلسفه و حکمت اسلامی) را در سال ۱۳۳۴ از دانشگاه تهران دریافت کرد. عنوان پایان‌نامه‌ی او «بساطت یا ترکب جسم» بود که آن را زیر نظر دکتر محمود شهابی با درجه‌ی عالی به پایان رساند و پس از آن دوره‌ی دکتری خود را در همان رشته آغاز کرد.

روزشمار زندگی سید محمد حسینی بهشتی
• 2 آبان 1307 تولد در محله لُنبان اصفهان در يك خانوادة روحاني (پدر: حجت الاسلام سيد فضل الله حسيني بهشتي. مادر: معصومه بيگم خاتون آبادي. پدر بزرگ مادري: آيت الله العظمي مير محمد صادق خاتون آبادي)
• 1311 :‌ آغاز تحصيل در سن چهار سالگي
• 1314 : تحصيل در دبستان ثروت (اصفهان)
• 1317: تحصيل در دبيرستان سعدي (اصفهان)
• 1321: ترك تحصيل در دبيرستان (سال سوم) و آغاز تحصيل علوم حوزوي در مدرسه صدر (اصفهان)
• 1324: تحصيل ادبيات عرب،‌ فقه و اصول ، منطق و دروس ابتدايي فلسفه (اصفهان)
• شهريور 1325: مهاجرت و اقامت در مدرسه حجتيه و استفاده از محضر اساتيدي چون آيت الله داماد، آيت الله اردكاني (قم)
• فروردين 1326: شروع درس در محضر امام خميني، آيت الله حجت و آيت الله العظمي بروجردي (قم)
• رمضان 1326:‌ آغاز سفرهاي تبليغي به دورترين روستاها همراه آقايان مرتضي مطهري و حسينعلي منتظري به توصيه آيت الله العظمي بروجردي
• 1327:‌ مباحثه و آشنايي با آقايان محمد مفتح،‌ موسي شبيري زنجاني،‌ موسي صدر، ناصر مكارم شيرازي، احمد آذري قمي، سيد مهدي روحاني، علي مشكيني اردبيلي و عبدالرحيم رباني شيرازي
• 1328:‌ شروع جلسات «گفتار ماه » و انتشار مقالات آن جلسه‌ها در كتابهاي «گفتار ماه» و «گفتار عاشورا»
• 1329: شركت در امتحان ديپلم ادبي و امتحان ورودي دانشكدة معقول و منقول (الهيات و معارف اسلامي) دانشگاه تهران
• 1330: عزيمت به تهران و آموختن زبان انگليسي (به طور فشرده)
• 29 / 4 / 1330: حضور در ستاد اعتصاب تلگراف‌خانة اصفهان، عليه صحبتهاي قوام و سخنراني كه منجربه احضار در شهرباني شد
• 1330: بازگشت به قم و تدريس زبان انگليسي در دبيرستانها و تكميل تحصيلات و تدريس در حوزة علميه قم؛ آشنايي با علامه سيد محمد حسين طباطبايي و شركت در جلسات بحث كتاب «اصول فلسفه و روش رئاليسم»
• 1333: تأسيس دبيرستان «دين و دانش» در قم
• 1334: اخذ مدرك كارشناسي رشته معقول (فلسفه و حكمت اسلامي) با عنوان پايان نامه «بساطت يا تركّب جسم» زير نظر دكتر محمود شهابي و تصويب هيأت داوران با درجة عالي از دانشگاه تهران
• 1335: آغاز دورة‌ دكتري در رشتة معقول
• 1338: تهيه و تنظيم كتاب «نماز چيست؟»
• 1339: سازماندهي نحوه آموزش در حوزه علميه قم با همكاري جمعي از فضلا و تشكيل كلاس زبان انگليسي و مكالمه عربي روزمره و علوم طبيعي براي طلاب مستعد (مدرسه حقاني)
• 1339: تهيه و تنظيم مقالة «بانكداري و قوانين مالي اسلام»،‌ «مقاله عالم خلق و عالم امر در قرآن» و مقاله «يك قشر جديد در جامعه ما»
• فروردين 1340: فوت آيت الله العظمي بروجردي
• شهريور 1340: اجراي آزمايشي طرح نوين آموزش در حوزه به همراه آقايان علي مشكيني، عبدالرحيم رباني شيرازي و همكاري آيت الله العظمي گلپايگاني
• 1340: تهيه و تنظيم مقاله‌هاي «حكومت در اسلام» و «قانون عليت در علم و دين» در كنار سخنراني‌هاي مهم در جلسات ماهيانة انجمن اسلامي مهندسين
• خرداد 1341: زمينه سازي نهضت براي رهبري امام خميني با ايجاد «كانون دانش آموزان قم»، با همكاري آقاي محمد مفتح
• 1342: پيشنهاد امام خميني جهت اقامت در اصفهان به منظور سامان دادن به فعاليتهاي مبارزاتي آن شهر و عدم پذيرش ايشان به علت اهميت شهر قم
• 1342: تشكيل هسته تحقيقاتي به منظور كار پژوهشي دربارة حكومت اسلامي و ايراد سخنراني‌هاي مهم از جمله سخنراني در جشن مبعث دانشگاه تهران
• 1342: منع اقامت در قم به دستور ساواك و مهاجرت به تهران. عضويت در شوراي روحانيت و فقاهت هيئتهاي مؤتلفه اسلامي به توصيه امام خميني همراه آقايان مرتضي مطهري، محي الدين انواري، مهدي مولايي
• 1343: منتظر خدمت شدن از آموزش و پرورش بر اثر فشارهاي ساواك و سخنراني در جشن ميلاد پيامبر(ص) در مدرسه چهارباغ كه منجربه احضار در شهرباني اصفهان شد
• فروردين 1344: عزيمت به آلمان با توصيه مراجع تقليد و ايجاد مركز اسلامي هامبورگ (آلمان )
• 1345:‌ ارسال و تنظيم گزارشاتي از مركز اسلامي هامبورگ براي مبارزان داخلي همچون آقايان محمد علي رجائي ، مرتضي جزايري، مهندس مهدي بازرگان و مرجع مبارز آيت الله العظمي ميلاني و ...
• 1347:‌ تهيه و تنظيم كتاب «صداي اسلام در اروپا» به پنج زبان دنيا
• 1348: تهيه و تنظيم مقاله‌هاي «كدام مسلك» و «نقش ايمان در زندگي اسلام»
• تابستان 1348: سفر به عراق و ديدار و گفتگو با امام خميني، آيت الله العظمي خوئي، آيت الله سيد محمد باقر صدر و آيت الله العظمي حكيم
• 1348: سفر به كشورهاي سوريه و لبنان و تركيه و بازديد از فعاليتهاي اسلامي و تجديد عهد با امام موسي صدر
• 1349: بازگشت به ايران و ممنوعيت خروج از كشور به دستور ساواك
• 1349: پرونده سازي ساواك به واسطه سخنراني‌ها و فعاليتها در آلمان به ويژه سخنراني پيرامون «خداپرستي و قوانين عادلانه اسلام»
• 18 / 12 / 1349: اشتغال مجدد در آموزش و پرورش و كسب عنوان كارشناس ارشد كتابهاي علوم ديني در« سازمان كتابهاي درسي ايران»
• 1350: تأسيس مركز تحقيقات اسلامي، با همكاري آقايان سيد عبدالكريم موسوي اردبيلي، محمدجواد باهنر و محمدرضا مهدوي كني
• 1350: آغاز جلسات تفسير قرآن و تحليل مسائل سياسي تحت پوشش هيأت «مكتب قرآن»
• 1351: تنظيم طرح ناتمام «ايدئولوژي اسلامي براي نسل جوان» با همكاري آقاي مرتضي مطهري (به توصيه امام خميني)
• 1351: تهيه و ارسال مقالة «حكم الجهاض و التعقيم في الشريعة الاسلامية»، جهت كنفرانس سازمان بهداشت جهاني در شهر رباط (پايتخت كشور مراكش) در زمينة تنظيم خانواده از ديدگاه اسلام
• 1353: دفاع از پايان نامه دكتري تحت عنوان «مسائل ما بعدالطبيعه در قرآن »، با حضور هيأت داوران آقايان مرتضي مطهري، محمد مفتح، اميرحسين آريان پور و مصلح (با درجة بسيار خوب)
• 1353 :‌ تنظيم كتاب «خدا از ديدگاه قرآن»
• 25 / 8 / 1353: ‌سخنراني‌هاي متعدد پيرامون مرجعيت ، رهبري ، امامت و امت كه منجر به انعكاس در گزارشات ساواك شد.
• 1354: دستگيري و بازداشت چند روزه در كميته مركزي ضد خرابكاري (بر اساس گزارشهاي ساواك از سخنرانيها)
• 16 / 1 / 1354: برقراري مجدد جلسات «مكتب قرآن» (بعد از بازداشت)
• 5 / 11 / 1355:‌ ادامه فعاليتهاي روشنگرانه، عليه رژيم و صدور اعلاميه به مناسبت فوت آقاي محمد همايون بنيان گذار حسينيه ارشاد و تبديل مجلس مزبور به يك تجمع سياسي اعتراض آميز
• 1356: برقراري جلسات بحث پيرامون «شناخت از ديدگاه قرآن» (در منزل)
• فروردين 1357:‌ سفر به اروپا و آمريكا جهت هماهنگي بين حركتهاي سياسي معتقد به رهبري امام خميني
• 1357: پي‌ريزي جامعه روحانيت مبارز همراه با آقايان مرتضي مطهري، محمد مفتح، محمد امامي كاشاني، ملكي ، سيد عبدالكريم موسوي اردبيلي، علي اصغر مرواريد و …
• 1357: صدور اعلاميه در اعتراض به محاصره منزل امام خميني در عراق
• 16 / 7 / 1357: ارسال نامه به رئيس جمهور فرانسه براي حفظ حرمت امام خميني در مدت اقامت ايشان در آن كشور
• 30 / 7 / 1357: صدور اعلاميه همراه با آقايان محمد جواد باهنر، مرتضي مطهري، مهدي كروبي ومحمد رضا مهدوي‌كني و محكوم كردن فاجعه مسجد كرمان
• آبان 1357: سفر به پاريس جهت مذاكره و هماهنگي با امام خميني، صدور فرمان امام خميني براي تشكيل شوراي انقلاب
• 14 / 8 / 1357: صدور اعلاميه در اعتراض به حكومت نظامي و كشتار 13 آبان دانشگاه تهران همراه روحانيون از جمله آقايان مرتضي مطهري، ‌محمد مفتح، محمد رضا مهدوي كني ، سيد عبدالكريم موسوي اردبيلي، اكبر هاشمي رفسنجاني.
• 1357: حضور و سخنراني در راهپيمايي عظيم عاشورا همزمان با اوج مبارزات مردم عليه رژيم ستمشاهي
• 25/ 10/ 1357: فرار شاه از ايران
• 4 / 11 / 1357: سخنراني با عنوان «اسلام دين آزادي است»
• بهمن 1357: تشكيل شوراي انقلاب به فرمان حضرت امام با همكاري آقايان مرتضي مطهري، محمد جواد باهنر،‌ اكبر هاشمي رفسنجاني، سيد عبدالكريم موسوي اردبيلي، سيد محمود طالقاني، سيد علي خامنه اي ، محمدرضا‌مهدوي كني، ‌مهدي بازرگان، مصطفي كتيرايي، يدالله سحابي و احمد صدر سيد حاج جوادي.
• 8 / 11 / 1357: تحصن همراه ديگر روحانيون در دانشگاه تهران به علت ممانعت از آمدن امام خميني به كشور.
• 17 / 11 / 1357: ‌معرفي مهندس بازرگان از طرف امام خميني به عنوان رئيس دولت موقت
• 22 / 11 / 1357: پيروزي باشكوه انقلاب ملت مسلمان ايران
• 26 / 11 / 1357: ‌فرمان خلع سلاح عمومي و تحويل اسلحه ها به مساجد و كميته‌هاي انقلاب
• 29 / 11 / 1357: اعلام موجوديت حزب جمهوري اسلامي به همراه آقايان سيد عبدالكريم موسوي اردبيلي، اكبر هاشمي رفسنجاني، سيد علي خامنه‌اي و محمد جواد باهنر
• 9 / 12 / 1357:‌ بازگشت امام خميني به قم
• 11 / 12 / 1357:‌ انتساب آقاي مهدي هادوي، بعنوان اولين دادستان كل انقلاب اسلامي
• 9 / 12 / 1357: تأسيس بنياد مستضعفان
• 14 / 12 / 1357: تأسيس كميته امداد
• 2 / 1 / 1358: سفر به كردستان همراه با آقايان ، داريوش فروهر، اكبر هاشمي رفسنجاني، احمد صدر حاج سيد جوادي، ابولحسن بني صدر، به سرپرستي آقاي طالقاني براي رسيدگي به تشنجات كردستان
• 12 / 1 / 1358: همه پرسي جمهوري اسلامي
• 21 / 1 / 1358: تأسيس بنياد مسكن انقلاب اسلامي
• 2 / 2 / 1358: تشكيل سپاه پاسداران انقلاب اسلامي
• 3/ 2/ 1358: ترور سرلشكر قره ني توسط گروه فرقان
• 6 / 2 / 1358: ديدار عبدالسلام جلود (وزير امور خارجه ليبي) با برخي از رهبران حزب جمهوري اسلامي (آقايان سيد عبدالكريم موسوي اردبيلي، اكبر هاشمي رفسنجاني، محمد كاظم بجنوردي، سيد علي خامنه اي ، سيد محمدحسيني بهشتي و حسن آيت
• 12 / 2 / 1358: ترور آيت الله مرتضي مطهري مقابل خانه دكتر يدالله سحابي
• 3 / 3 / 1358:‌ ترور نافرجام آقاي اكبر هاشمي رفسنجاني توسط گروه فرقان.
• 9 / 3 / 1358: انتشار اولين شماره روزنامه جمهوري اسلامي (ارگان حزب جمهوري اسلامي)
• خرداد 1358: انتقاد از اعتراض و اعلام نظر آقاي حسن نزيه درباره كميته هاي انقلاب .
• 26/ 3 / 1358: مصاحبه مطبوعاتي دفاع و توضيح دربارة مجلس خبرگان
• 27/ 4 / 1358: تشكيل جهاد سازندگي و تعيين آقاي علي اكبر ناطق نوري به عنوان نمايندة امام خميني در آن نهاد.
• 9/ 4 / 1358: آغاز فعاليت مجلس خبرگان قانون اساسي
• 17/ 4 / 1358: ترور حاج محمد تقي حاج طرخاني توسط گروه فرقان
• 29/ 4 / 1358: تركيب شوراي انقلاب و هيأت دولت موقت با عضويت آقايان محمد جواد باهنر (آموزش و پرورش) ، اكبر ‌هاشمي رفسنجاني و محمدرضا مهدوي كني (وزارت كشور) ‌سيد علي خامنه‌اي (دفاع ملي) ابوالحسن بني صدر (وزارت اقتصاد و دارايي)
• 30 / 4 / 1358:‌ شركت در ائتلاف بزرگ احزاب و سازمانها براي نمايندگي مجلس خبرگان
• 4/5/1358: فرمان برگزاري نماز جمعه از طرف امام خميني به آيت الله طالقاني
• 15/5/1358: اعلام نتايج قطعي مجلس خبرگان و تعلق 60% آراء مأخوذه (931 /538/ 1) از حوزه انتخابيه تهران براي دكتر بهشتي
• 28/5/1358: اولين جلسه مجلس خبرگان به رياست آيت الله حسينعلي منتظري
• 19/5/1358: پاسخ به معترضان و منتقدان انتخابات مجلس، به علت كسب آراء بالا توسط اعضاء حزب جمهوري اسلامي
• 4 / 6 / 1358:‌ ترور حاج مهدي عراقي و پسرشان حسام الدين عراقي توسط گروه فرقان
• 19/6/1358: فوت آيت الله طالقاني
• 5 / 7 / 1358:‌ مصاحبه مهم اوريانا فالاچي با امام خميني
• 4 / 8 / 1358: راهپيمايي بزرگ ميثاق با رهبري به دعوت حزب جمهوري اسلامي
• 10 / 8 / 1358: ترور آيت الله قاضي طباطبايي امام جمعه تبريز
• 15/ 8 / 1358: استعفاي مهندس مهدي بازرگان، به دنبال اشغال سفارت آمريكا در تهران
• 24/ 8 / 1358: ‌آخرين جلسه مجلس خبرگان و تدوين قانون اساسي
• 10/ 9 / 1358: برگزاري سمينار بررسي قانون اساسي در دانشگاه تهران
• 19/ 9 / 1358: همه پرسي قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران
• 27/ 9 / 1358: ترور آيت الله محمد مفتح توسط گروه فرقان
• 29/ 9 / 1358: بازداشت آقاي عباس امير انتظام به جرم جاسوسي
• 12/10/‌ 1358: موج گسترده نامزدي افراد براي شركت در اولين انتخابات رياست جمهوري
• 11/ 11/ 1358: بمبارانهاي تبليغاتي حزب خلق مسلمان و حملات خونين به قم و تبريز
• بهمن 1358:‌ ترور نافرجام آيت الله صدوقي امام جمعه يزد
• بهمن 1358:‌ بستري شدن امام خميني در بيمارستان قلب مهدي رضايي
• بهمن 1358: انتخاب آقاي ابوالحسن بني صدر به رياست جمهوري
• 4 / 12 / 1358: ‌حكم امام به دكتر بهشتي مبني بر مسئوليت ديوان عالي كشور
• 22 / 12 / 1358: تأسيس بنياد شهيد انقلاب اسلامي
• 1 / 12 / 1358: انتخاب اعضاي شوراي نگهبان قانون اساسي
• 27/ 12 / 1358: گزارش كار شوراي انقلاب به عنوان بالاترين نهاد تصميم گيري كشور به مردم
• 25/ 12 / 1358: پايان اولين انتخابات مجلس شوراي اسلامي و كسب بيشترين آرا توسط نامزدهاي حزب جمهوري اسلامي
• 2 / 1 / 1359:‌ سفر به مناطق جنگي غرب و جنوب كشور
• 18/ 1 / 1359: آماده باش ارتش براي مقابله با عراق و تشكيل كميسيون امنيت ملي
• 7 / 2 / 1359: عمليات نظامي نافرجام آمريكا در صحراي طبس و شهادت محمد منتظر قائم
• 21/ 2 / 1359: اولين مرحله انتخابات مجلس شورا، با انتخاب 220 نماينده
• خرداد 1359:‌ آغاز كار مجلس شورا و درگيري‌‌ها براي انتخاب نخست وزير
• 18 / 3/ 1359: سفر دكتر بهشتي به شيراز و تحليل وضعيت انقلاب
• 29 / 3 / 1359: اظهار نظر دكتر بهشتي درباره ماجراي نوار سخنراني آقاي حسن آيت
• 21 / 4 / 1359: ‌كودتاي نا فرجام نوژه
• 24 / 4 / 1359: پايان كار شوراي انقلاب
• 29 / 4 / 1359: نخست وزيري آقاي محمد علي رجايي
• 9 / 6 / 1359: معرفي كابينه توسط آقاي رجايي
• 21 / 6 / 1359: اعلام تصميم شوراي عالي دفاع درباره ادامه جنگ
• مرداد 1359: سفر دكتر بهشتي به آذربايجان و سخنراني در جمع ارتشيان به منظور ترغيب شركت فعالانه آنها در جنگ
• مرداد 1359: سفر دكتر بهشتي به آمل و سخنراني در جمع مردم
• 12 / 6 / 1359: سخنراني درباره كابينه آقاي رجايي و اشغال سفارت آمريكا
• 14 / 8 / 1359: آغاز محاكمه محمد رضا سعادتي و عضوبرجسته مجاهدين خلق ايران به جرم جاسوسي براي اتحاديه جماهير شوروي
• 29 / 8 / 1359: سخنراني دكتر بهشتي در راهپيمايي بزرگ تاسوعا (تهران)
• 4 / 9 / 1359: موضع گيري و اعلام نظر درباره «مكتب و تخصص»
• آذر 1359: تعيين هيأت سه نفره منتخب امام در مورد اصلاحات ارضي و واگذاري زمين (آقايان حسينعلي منتظري، علي مشكيني،
• سيد محمد حسيني بهشتي)
• 16 /10/ 1359: سفر به مشهد و سخنراني در پادگان ارتش
• 2 /10 / 1359: سخنراني و اعلام نظر درباره ليبراليسم و آزادي
• 3 / 10/ 1359: سوء قصد نافرجام به آقاي سيد عبدالكريم موسوي اردبيلي
• 16 / 11 / 1359: اظهار نظر درباره گروگانها و اسناد سفارت آمريكا
• 23/11/1359: سخنراني در قم و اعلام مواضع ضد آمريكايي
• 25/11/1359: مصاحبه با روزنامه كيهان درباره تعديل ثروتها، اسناد سفارت آمريكا و دادگاههاي مدني
• 27/11/1359:‌سخنراني و انتقاد مهندس مهدي بازرگان از رئيس جمهور (ابوالحسن بني صدر)، ‌نخست وزير( محمد علي رجايي) و رئيس ديوانعالي كشور ( سيد محمد حسيني بهشتي)
• 30/11/1359: مصاحبه مطبوعاتي و اعلام نظر دربارة حمله به سخنرانيها و شخصيتها (بعد از حمله به سخنراني حجت الاسلام حسن لاهوتي در رشت)
• 7/12/1359: مصاحبه مطبوعاتي و اظهار نظر درباره سندهاي مربوط به سفر آلمان، چماقداري و آزادي 3 گروگان انگليسي
• 14/12/1359: سخنراني در زمينه جنگ و اظهار نظر دربارة هيأت اعزامي به ايران براي آتش بس با عراق
• 14/12/1359: سخنراني آقاي ابوالحسن بني صدر به مناسبت درگذشت دكتر محمد مصدق در دانشگاه تهران
• 21/12/1359: اظهار نظر و موضع گيري عليه وقايع دانشگاه و خروج عده اي از نمايندگان به عنوان اعتراض
• 24 / 12/ 1359: درخواست آقاي ابوالحسن بني صدر براي مناظره با آقايان محمد علي رجايي ، سيد محمد حسيني بهشتي و اكبرهاشمي‌ رفسنجاني
• 25/12/1359:‌ اطلاعيه روابط عمومي دادگستري و اعلام شرايط مناظره تلويزيوني با آقاي ابوالحسن بني صدر
• 28/12/1359: مصاحبه مطبوعاتي و اعلام نظر در خصوص مشكلات داخلي و قضاياي جنگ
• 8/1/1360:‌پيام نوروزي و اشاره به مسائل مهم روز
• 15/1/136: تشكيل هيأت براي حل اختلاف سران كشور توسط امام خميني متشكل از آقايان محمدرضا مهدوي كني، محمد يزدي و شهاب‌الدين اشراقي
• 27/1/1360:‌مصاحبه مطبوعاتي و بيان مسائل در رابطه جنگ و مسائل روز
• 7/2/1360: بيانية 10 ماده اي امام خميني براي حل اختلاف سران كشور
• 17/2/1360:‌ديدار از جبهه‌هاي جنوب (اهواز)
• 27/2/1360: شكست حصر آبادان
• 31/2/1360: مصاحبه مطبوعاتي درباره تغييرات در قوه قضاييه و مسئله سرقت اسناد وزارت خارجه
• 6/3/1360: مصاحبه مطبوعاتي و توضيح درباره جو متشنج جامعه
• 7/3/1360: سخنراني شديداللحن امام خميني در تذكر به رئيس جمهور
• 13/3/1360: اعتراض رئيس جمهور (آقاي ابوالحسن بني صدر) به اظهارات سخنگوي هيأت حل اختلاف (آقاي شهاب‌الدين اشراقي)
• 14/3/1360: اعتراض سخنگوي هيأت حل اختلاف به نامه رئيس جمهور
• 14/3/1360: مصاحبه مطبوعاتي با شركت خبرنگاران خارجي و داخلي و اظهار نظر درباره هيأت حل اختلاف و گفته هاي رئيس جمهور
• 17/3/1360: ديدار از جبهه‌هاي جنوب و شركت در سمينار جنگ و جهاد و سخنراني در اهواز
• 20/3/1360: اعلام غير قانوني بودن فعاليتهاي «دفتر هماهنگي مردم با رئيس جمهور» توسط وزير كشور (آقاي محمدرضا مهدوي كني)
• 21/3/1360:‌بركناري آقاي ابوالحسن بني صدر از فرماندهي كل قوا به فرمان امام خميني
• 21/3/1360:‌مصاحبه مطبوعاتي و موضع گيري دربارة اختيارات رئيس جمهور طبق قانون اساسي
• 26/3/1360:‌منحل شدن هيأت حل اختلاف با استعفاي آقاي شهاب‌الدين اشراقي
• 30/3/1360: مصاحبه مطبوعاتي و طرح مسائل مربوط به تخلفات آقاي ابوالحسن بني صدر
• 31/3/1360: رأي مجلس به عدم كفايت سياسي رئيس جمهور
• 31/3/1360: شهادت مصطفي چمران وزير دفاع در جبهه جنگ با عراق
• 2/4/1360: تشكيل شوراي موقت رياست جمهوري متشكل از آقايان محمد علي رجايي (نخست وزير)، سيد محمد حسيني بهشتي (رئيس ديوانعالي كشور) و اكبر هاشمي رفسنجاني (رئيس مجلس شوراي ملي)
• 4/4/1360: دعوت از گروهها براي همفكري و معرفي كانديداي مشترك رياست جمهوري
• 6/4/1360: ترور نافرجام امام جمعه تهران آقاي سيد علي خامنه‌اي در مسجد اباذر تهران
• 7/4/1360: انفجار بمب در دفتر مركزي حزب جمهوري اسلامي و شهادت آيت الله سيد محمد حسيني بهشتي همراه 72 تن از ياران انقلاب

كتابها
• آموزش مواضع (جلسه 3). تهران: انتشارات حزب جمهوري اسلامي، 1360.
• آموزش مواضع (جلسه 4). تهران: انتشارات حزب جمهوري اسلامي، 1360.
• آموزش مواضع (جلسه 6). تهران: انتشارات حزب جمهوري اسلامي، 1360.
• آموزش مواضع(جلسه 14). اصفهان: انتشارات حزب جمهوري .
• از حزب چه مي‌دانيم. تهران: حزب جمهوري اسلامي، بي‌تا.
• اقتصاد اسلامي. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامي، 1374.
• اهميت شيوة تعاون، تهران: انتشارت وزارت تعاون، 1374.
• بانكداري و قوانين مالي اسلام، قم: انتشارات مكتب تشيع، 1342.
• بايد و نبايدها، تهران: بقعه، 1379.
• بررسي و تحليلي از جهاد، عدالت، ليبراليسم، امامت، تهران: حزب جمهوري اسلامي،1361.
• بهداشت وتنظيم خانواده، تهران: بقعه، 1379.
• پنج گفتار، قم: انتشارات قم ، بي‌ تا.
• التوحيد في القرآن . قسم الدراسات الاسلاميه: 1404.
• توكل از ديدگاه قرآن، قم: شفق، بي‌ تا.
• حج در قرآن، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامي، 1374.
• حق و باطل، تهران: بقعه، 1378.
• خدا از ديدگاه قرآن، تهران: بقعه، ‌1379.
• دكتر شريعتي جستجوگري در مسير شدن، تهران: بقعه، 1378.
• ربا در اسلام، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامي، 1374.
• رسالت دانشگاه و دانشجو، قم: تشيع،‌ بي تا.
• روش برداشت از قرآن، تهران: نشر سيد جمال، بي تا.
• سرود يكتاپرستي، تهران: بقعه، 1379.
• سلسله درسهاي اسلامي ـ مسأله مالكيت 1، تهران : نشر سيد جمال ،‌ بي تا .
• سلسله درسهاي اسلامي ـ شناخت ، تهران : نشر سيد جمال.
• شناخت از ديدگاه فطرت ، تهران : بقعه ،‌1378.
• شناخت از ديدگاه قرآن،‌ تهران: بقعه ، 1378.
• طرح لايحه قصاص، قم : ناصر، 1360.
• مبارزه پيروز، تهران: سهامي انتشار ، 1341.
• مباني نظري قانوني اساسي ، تهران: بقعه، 1378.
• محيط پيدايش اسلام ،‌تهران: دفتر نشر فرهنگ ، 1354.
• مكتب و تخصص ، تهران: حزب ،‌1359.
• نقش آزادي در تربيت كودكان ،‌ تهران: بقعه ، 1380
• نقش تشكيلات در پيشبرد انقلاب اسلامي ايران ، تهران: ستاد برگزاري مراسم هفتم تير ،‌1361.
• نماز چيست ؟ تهران: دفتر نشر فرهنگ، 1370.
• وظائف انجمن‌هاي اسلامي دانشجويان در اروپا در برابر جوانان مسلمان، آلمان غربي، 1345.
• ويژگي‌هاي انقلاب اسلامي ايران ،‌دفتر نشر فرهنگ تهران، 1363.

مقالات
• «آخرين، روزهاي زندگي حضرت علي (ع) » ، آزادگان ، س اول ، ش، 68 7 دي ماه 1378
• «آشنايي با مركز اسلامي هامبورگ» ، اطلاعات ، ش 22230، 9 تير 1380، ص 6
• «پيدايش انسان از نظر علم و قرآن ،همشهري س 9، ش 2436، 7 تير 1380، ص 6
• «تفريح از ديدگاه اسلام»، همشهري، سال 8 ، ش 2152، 8 تير 1379، ص 12
• «حكومت در اسلام ،‌حكومت پيامبران »، مكتب تشيع ،‌1339، ش 4، ص 123ـ 128.
• «سه نوع اسلام »،‌ايران، 8 تير 78، ص 9.
• «‌عالم خلق و عالم امر »، مكتب تشيع ،‌1341،‌ش 3، ص 127 ـ 143.
• « عادت » (ترجمه) ، مكتب تشيع، 1340، ش 3، ص 127 ـ 143.
• «عرفان»، همشهري، س 7، ش 1862، 6 تير 1378، ص 9
• «كار دسته جمعي و تعاون »، كارو كارگر
• « گفتاري پيرامون حزب و تشكل »، عروه الوثقي، 20 خرداد 61، سال 4، ش 76، ص 4.
• «ماه مبارك رمضان» ايران ، س 7، ش 1990، 17 آذز 1380، ص 6
• «مراحل اساسي يك نهضت» ، خرداد، سال اول ، ش 156، 7 تير 1378، ص 6
• «موسيقي از نظر اسلام » ، نشاط، 7 تير 1378، ص 6
• نامه آيت الله بهشتي به امام خميني درباره جريانهاي وابسته به بني صدر و اختلال در سيستم مديريت كشور، جمهوري اسلامي ، 7 تير 69، ص 10.
• « نامه شهيد بهشتي به امام خميني در مورد دوگانگي موجود ميان مديران حكومتي كشور»، كيهان هوايي، 13 تير 69، ش 886، ص 26.
• « نامه‌ شهيد بهشتي »،‌عروه الوثقي، سال 4 ، ش 100، 12 خرداد62، ص 13.
• «نقش روحانيت در جامعه امروز ما » انتخاب ، 7 تير 1378 ، ص 7


1. این متن بخشی از مصاحبه شهید بهشتی با روزنامه جمهوری اسلامی می باشد که در تاریخ 12/4/1360 به چاپ رسید.

● آدرس اينترنتي: http://www.beheshti.org

    921 بازديد     0 امتياز     18 مطلب