در حالی که از نبوغ سرشاری برخوردار بود، زبان یونانی را در کودکی فرا گرفت. در پانزده سالگی در زادگاه خود وارد دانشگاه شد و با آراء فلاسفه و دانشمندان بزرگی مانند فرانسیس بیکن، توماس هابز، دکارت، کپلر و گالیله آشنا شد. وی آراء فلسفی حکمت یونان و فلسفه مدرسی را نیز به خوبی فرا گرفت.

لایب نیتس در سال 1663 به ” نیا“ رفت و در آنجا ریاضیات خواند. سپس خود را وقف مطالعه علم حقوق کرد و در سال 1667 موفق به اخذ درجه دکتری در علم حقوق از دانشگاه آلتدورف گردید.

از آن پس وارد فعالیت های سیاسی شد، تا جایی که شغلی در دربار بدست آورد و پس از مدتی برای انجام ماموریتی سیاسی به پاریس فرستاده شد. او در این سفر با کسانی چون مالبرانش و آرنو آشنایی یافت.

كار علمي لايب نيتس، با فعاليت دولتي او به عنوان فرستاده ي سياسي به پاريس مخلوط شده بود. در سال 1673 در انگلستان بود و در آنجا، ماشين حسابي را كه خود او – بعد از آشنايي با ماشين حساب پاسكال – ساخته بود، در جامعه ي سلطنتي به نمايش گذاشت. بعد از آنكه به پاريس بازگشت، به عضويت جامعه ي سلطنتي انتخاب شد.

لایب نیتس تا سال 1676 میلادی در پاریس ماند و در آخرین سال اقامتش در این شهر توانست حساب بینهایت فرد را کشف کند که به همین خاطر شهرت زیادی به دست آورد و بعدها نیوتن نیز به طور جداگانه آن را به دست آورد.

لایب نیتس در بازگشت به آلمان با اسپینوزا ملاقات کرد. او قبلا با اسپینوزا مکاتبه داشت و در سال های بعد، فلسفه اسپینوزا را مورد نقد قرار داد.

وی، مردی بود که در رشته های مختلف مهارت و در فعالیتهای سیاسی و غیر سیاسی مختلفی شرکت داشت. چنانچه در سال 1682 مجله دانشوران را در لایپزیک تاسیس کرد و در سال 1700 نخستین رئیس انجمن علوم در برلین گردید که بعدا عنوان آکادمی پروس را یافت.

او حتی طرح هایی هم برای اتحاد میان مذاهب و دولت های مسیحی و تشکیل نوعی اروپای متحد داشت و برای این مقصود با چند تن از پادشاهان اروپایی هم ملاقات کرد، اما نتیجه ای نیافت.

لایب نیتس یکی از برجسته ترین مردان روزگار خود و از حمایت بسیاری از افراد برجسته برخوردار بود. اما سال های آخر عمرش به سبب بی اعتنایی که نسبت به او روا داشتند، رو به افول گرایید و به تدریج موقعیتش را از دست داد. وی در سال 1716 میلادی درگذشت.

لایب نیتس نخستین کسی بود که به اساسی بودن مفهوم نیرو پی برد و فلسفه خود را بر آن بنا کرد.

لايب نيتس، هم زمان با نيوتون و بدون رابطه با او، به آناليز رياضي معاصر – حساب ديفرانسيل و انتگرال – دست يافت.

او مقدمات نظريه ي دترمينان ها را، كه ضمن حل دستگاه هاي درجه اول چند مجهولي پديد آمده بود، طرح ريخت. لايب نيتس، به جز اين ها، كار هاي زيادي درباره ي ويژگي هاي منحني ها و تجزيه ي تابع ها به رشته دارد كه منجر به نتيجه گيري هاي مهمي شد.

از آثار او می توان به مونادولوژی و گفتار در مابعدالطبیعه اشاره کرد.

خصوصیات

درباره خصوصيات شخصي لايب نيتس، اكهارت نقل مي كند كه ميانه قامت بود با سري نسبتاً بزرگ، موهاي قهوه اي تيره، چشماني ريز اما نافذ.

نزديك بين بود اما در خواندن مشكلي نداشت و خودش بسيار ريز مي نوشت. ريه هايش قوي نبودند، صداي زير اما واضحي داشت، هرچند حروف حلقي را به دشواري تلفظ مي كرد. شانه هايش پهن بود و هميشه با سري خميده به جلو راه مي رفت، طوري كه شبيه گوژپشت ها به نظر مي رسيد.

لاغر بود و پاهايي خميده داشت. برنامه هاي منزلش (اگر بشود آنها را «برنامه» ناميد) بسيار نامنظم بود. ساعات خاصي براي صرف غذا نداشت، اما وقتي در ضمن مطالعه فرصت مناسبي پيش مي آمد، در پي چيزي براي خوردن مي فرستاد. يك بار به خواستگاري رفت (در پنجاه سالگي)، اما خانم وقتي را صرف تامل كرد و (به قول فونتنل) «اين امر به لايب نيتس هم فرصت تامل داد و او هرگز ازدواج نكرد». كم ولي خوب مي خوابيد: اغلب، شب را در صندلي اش مي گذراند و گاهي تا چند روز در آن مي ماند. اين كار به او امكان مي داد كه كارهاي زيادي بكند اما به بيماري منجر شد و او بيزار از پزشكان، براي معالجه كارهايي كرد كه بيشتر «پهلوانانه» و خطرناك بود تا عاقلانه.

از مراوده با مردماني از هر نوع و با هر وضع لذت مي برد و معتقد بود هميشه مي تواند حتي از جاهل ترين افراد چيزي بياموزد. «همواره همراه سقراط آماده آموختنم».

اكهارت مي گويد: «او از همه كس به خوبي سخن مي گفت و از هر چيز بهترين مي ساخت» اغلب افتخار مي كرد كه خودآموخته است و لذا قادر است از تسليم شدن به دانش سطحي و قالبي دوري كند و راه خود را برود. زيرا همواره (به قول خودش) «مشتاق آن بود كه در همه چيز غوري عميق تر از معمول كند و چيزي تازه بيابد».

ديدرو مي گويد: «وقتي انسان خود را مي نگرد و استعدادهاي خود را با لايب نيتس مي سنجد، وسوسه مي شود كه كتاب ها را پرت كند و گوشه پنهاني از عالم بجويد كه در آن بتواند با آرامش بميرد. ذهن اين مرد دشمن بي نظمي بود: آشفته ترين چيزها در حضور او ترتيب مي يافت. او دو صفت بزرگ را كه تقريباً ناسازگارند با هم جمع كرده بود: روحيه كشف و روحيه داشتن روش و مطالعه بسيار مشخص و متنوع كه از رهگذر آن به شناخت اموري بس متنوع و مختلف دست مي يافت كه سبب تضعيف هيچ يك از آن دو صفت نمي شد.

او فيلسوف و رياضيدان بود به كامل ترين معنايي كه اين كلمات مي توانند داشته باشند».

منابع:

1. http://www.lemma.blogfa.com/post-62.aspx

2. روزنامه تهران امروز 4/9/1386

3. http://daneshnameh.roshd.ir