محمد تقی مصباح یزدی فیلسوف دینی و از نظریه پردازان شیعه در ایران است. وی بنیانگذار و مدیر موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، عضو مجلس خبرگان رهبری در جمهوری اسلامی ایران، رییس شورای عالی مجمع جهانی اهلبیت و یکی از اساتید حوزهٔ علمیهٔ قم می باشد.
مصباح یزدی از نظریه پردازان اسلامی اصل ولایت فقیه و تشکیل حکومت اسلامی است.
تولد و خانواده
آیت الله محمد تقی مصباح یزدی در یازدهم بهمن سال ۱۳۱۳ شمسی برابر با ۱۹۳۴ میلادی در شهر یزد (ایران) در خانوادهای مذهبی دیده به جهان گشود.
تحصیلات حوزوی
تحصیلات ابتدایی خود را در سن هفت سالگی آغاز کرد سپس وارد حوزهٔ علمیهٔ یزد شد و دورهٔ مقدمات و سطح را همان جا به اتمام رساند، سپس در سال ۱۳۷۱هـ ق عازم نجف شد، و پس از یکسال برای ادامهٔ تحصیل به قم هجرت کرد و حدود ۸ سال به طور مداوم در درس فقه آیت الله بروجردی شرکت کرد. وی در سن ۲۷ سالگی به درجهٔ اجتهاد نایل آمد، اما با این حال تا ۸ سال در دروس فقه و اصول امام خمینی و تا ۱۵ سال در درس فقه آیت الله بهجت و تا ۲ سال در درس آیت الله اراکی شرکت میکرد. وی از برجسته ترین شاگردان درس تفسیر و فلسفهٔ علامهٔ طباطبایی نیز به شمار میرود.
فعالیتهای سیاسی
فعالیتهای سیاسی خود را پیش از انقلاب اسلامی در ایران برعلیه رژیم پهلوی، آغاز کرد و با روحانیان انقلابی همچون دکتر بهشتی و آیت اللّه مطهّری، آشنا شد و نقش فعالی را در شاخهٔ فرهنگی نهضت روحانیت بر عهده گرفت و با آنان در جهت رفع نارساییها و اصلاح و بازسازی نظام حوزهٔ علمیه و هرچه نزدیکتر کردن آن به نهاد دانشگاه، شروع به فعالیت کرد. وی با دکتر بهشتی و آیت الله قدوسی در مدرسهٔ علمیهٔ حقانی و منتظریه همکاری کرد و همچنین بخش آموزش مؤسسه علمی فرهنگی در راه حق را تأ سیس نمود و با تدریس مباحث فلسفی و قرآنی و برگزاری جلسات بحث اعتقادی و اخلاقی و همکاری با نشریههایی چون «انتقام» و «بعثت»، به مبارزه با افکار ضد اسلامی پرداخت.
فعالیتهای علمی فرهنگی
پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، او به عضویت در ستاد انقلاب فرهنگی برگزیده شد و در تأسیس دفتر همکاری حوزه و دانشگاه و در جهت اصلاح و بازسازی نظام حوزه نقش فعالی ایفا کرد. او بنیاد علمی پژوهشی باقرالعلوم و سپس مؤسسهٔ آموزشی پژوهشی امام خمینی را در قم پایهگذاری کرد. وی هم اکنون رییس مؤسسهٔ علمی پژوهشی امام خمینی و همچنین رییس شورای عالی مجمع جهانی اهلبیت و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و عضو جامعهٔ مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم میباشد.
مسئولیتهای سیاسی
وی در سال ۱۳۶۹ش (۱۹۹۰م) به عنوان نمایندهٔ مجلس خبرگان از استان خوزستان و در سال ۱۳۷۷ نیز از تهران به نمایندگی مجلس خبرگان برگزیده شد.
آثار علمی
وی دارای تألیفات و آثار متعددی در زمینههای فلسفهٔ اسلامی، الهیات، اخلاق و عقاید میباشد؛ از جمله:
1. اخلاق در قرآن (۳ جلد)
2. آذرخشی دیگر از آسمان کربلا
3. اصلاحات، ریشهها و تیشهها
4. آفتاب ولایت
5. آموزش عقاید (۳ جلد)
6. آموزش فلسفه (۲ جلد)
7. انسانشناسی در قرآن
8. انقلاب اسلامی، جهشی در فرآیند تحولات بینالملل
9. ایدئولوژی تطبیقی
10. بر درگاه دوست
11. به سوی او
12. به سوی خودسازی
13. پاسخهای استاد به جوانان پرسشگر
14. پاسداری از سنگرهای ایدئولوژیک (۶ جلد)
15. پرتوی از امامت و ولایت در قرآن کریم
16. پرسشها و پاسخها (۵ جلد)
17. پند جاوید (۲ جلد)
18. پندهای امام صادقع به رهجویان صادق
19. پیشنیازهای مدیریت اسلامی
20. تعدد قرائتها
21. تهاجم فرهنگی
22. توحید در نظام عقیدتی اسلام
23. جامعه و تاریخ در قرآن
24. جامعیت قرآن
25. جامی از زلال کوثر (شخصیت حضرت فاطمه زهرا)
26. جنگ و جهاد در قرآن (۲ جلد)
27. جهانشناسی در قرآن
28. جوانان و مشکلات فکری
29. چکیدهٔ چند بحث فلسفی
30. چکیدهای از اندیشههای بنیادین اسلامی
31. حقوق و سیاست در قرآن
32. خداشناسی در قرآن
33. خودشناسی برای خودسازی
34. در پرتو آذرخش
35. در پرتو ولایت
36. دروس فلسفه
37. دروس فلسفه اخلاق
38. دین و آزادی
39. راهشناسی در قرآن
40. راهنماشناسی در قرآن
41. راهیان کوی دوست
42. رهتوشه (۲ جلد)
43. زن، نیمی از پیکر اجتماع
44. سلسه مباحث اسلام، سیاست و حکومت
45. شرح الهیات شفاء (۲ جلد)
46. شرح برهان شفاء (۴ جلد)
47. شرح جلد اول اسفار اربعه (۲ جلد)
48. شرح جلد هشتم اسفار اربعه (۲ جلد)
49. شرح نهایةالحکمه (۲ جلد)
50. شکوه نجوا
51. عبرتهای خرداد
52. فلسفه اخلاق
53. قرآن در آینه نهجالبلاغه
54. قرآنشناسی (۲ جلد)
55. قلمرو دین
56. کاوشها و چالشها (۲ جلد)
57. گفتمان روشنگر
58. مباحثی پیرامون حوزه
59. مباحثی پیرامون عرفان
60. معرفتشناسی انتقادی
61. نجوای عاشقانه
62. نظریه حقوقی اسلام (۲ جلد)
63. نظریه سیاسی اسلام (۲ جلد)
64. نقد و بررسی مکاتب اخلاقی
65. نقدی فشرده بر اصول مارکسیسم
66. نقش تقلید در زندگی انسان
67. نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه
68. یاد او (ذکر و ذاکران در کلام امیر مؤمنان)
69. یاد تو
70. فلسفه مقدماتی
