قفقاز Caucasusناحیهای است بین دریای خزر و دریای سیاه. این منطقه تا زمان قاجاریه جز خاک ایران بود اما در زمان فتحعلی شاه طی جنگهای ایران و روس از ایران جدا شد و به روسیه پیوست و با تجزیه شوروی سابق سه کشور گرجستان، ارمنستان و جمهوری آذربایجان بر این سرزمین حکومت میکنند.
قفقاز قدیم
پیش از تشکیل حکومت ماد، حکومتهایی همچون اورارتو و کلخا در قفقاز شکل گرفته بود که قدمت برخی از آنها به بیش از ۴۰۰۰ سال نیز میرسد، اما در نتیجه جنگهای فرسایشی بین این دولت ها از قدرت آنها کاسته شد و بعدها دولت هخامنشی آن را تصرف نمود و به خاک خود ضمیمه نمود، البته طبق اطلاعات موجود برخی از کشورهای این منطقه همچون کلخا (گرجستان امروزی) به اختیار خود وارد امپراتوری هخامنشی شدند، قفقاز تا چندین سال جزو حکومت ایران بود تا زمانی که پادشاهان ظالم بر سر کار آمدند که مردم قفقاز تاب بر نیاوردند و از ایران جدا شدند، حتی حاکمان اسلامی از کشورهای گرجستان و ارمنستان هم اخراج شدند و این مناطق به صورت مستقل عمل میکردند تا زمان صفویه که مجددا به ایران ضمیمه شدند، اما در زمان قاجاریه بار دیگر ایران را رها کرده و وارد امپراتوری شوروی شدند و با فروپاشی شوروی سابق قفقاز بار دیگر آزاد گشت و اکنون شامل سه جمهوری گرجستان، ارمنستان و آذربایجان میباشد .
شهرهای قفقاز
برخی از شهرهای منطقه عبارت اند از:
باکو، گنجه، لنکران، نفت چاله، شماخی، شکی، نخجوان و جلفا در جمهوری آذربایجان کنونی، ایروان (یروان)، اچمیادزین در ارمنستان، تفلیس در گرجستان و مخاچ قلعه و دربند در داغستان.