باشگاه را خانه خود بسازيد ورود اعضا کاربر میهمان به باشگاه خوش آمدي امروز دوشنبه 24 اسفند 1388 كاربران برخط 138 نفر



متن اخبار كتاب تصوير صدا سيما       منابع افراد مطالعات موضوعي مطالعات منطقه اي صفحات ويژه لغتنامه
  
  
    
◄ سرمايه داري
ارسال صفحه براي دوستان اظهار نظر امتياز به صفحه چاپ

◄ كاپيتاليسم
سرمايه‌داري يا كاپيتاليسم(capitalism)، نظام اقتصاديي كه با انقلاب صنعتي نخست در اروپايي غربي و آمریکا پديد آمد و سپس به كشورهاي غير عربي نيز راه يافته و در آنها رشد كرده است. در اين نظام، از نظر ابزارهاي توليد، وسايل مكانيكي (ماشين)- به جاي نيروي كار انسان و حيوان در شيوه‌هاي ساده‌تر توليد- نقش درجه‌ي اول دارد و بخش عمده‌اي از نظام زندگي اجتماعي بر گرد ضروريات توليد صنعتي سامان مي‌يابد؛ و از نظر حقوقي بخش عمده‌ي فعاليت اقتصادي – بويژه مالكيت و سرمايه‌گذاري براي توليد كالا – در دست افراد و مؤسسه‌هاي خصوصي (غيردولتي) است كه از راه رقابت اقتصادي در جهت كسب سود رهبري مي‌شوند.

عنوان كاپيتاليسم را بيشتر سوسياليست‌ها و بخصوص ماركسيستها رواج دادند و مراد آنها از آن، سيستمي است كه در آن مالكيت خصوصي سرمايه تعيين‌كننده‌ي چهره‌ي اقتصادي و سياسي آن و همچنين پديدآورنده‌ي نوعي نظم اجتماعي خاص است كه در آن طبقه‌ي حاكم، كه سرمايه‌داري يا بورژوازي ناميده مي‌شود، از نيروي توليدي جامعه به سود خود بهره‌گيري مي‌كند. اين سود از راه كمتر پرداختن به كارگران به دست مي‌آيد، يعني كمتر از مبلغي كه، به نظر سوسياليستها تمام ارزش توليد كارگرانست؛ اما مبلغي كه پرداخت مي‌شود برابر است با ارزش نيروي كار كارگر در شرايط مالكيت خصوصي ابزارهاي توليد و بازار كار. اما، اقتصاد‌دانان غيرماركسيست سرمايه‌داري را سيستمي مي‌دانند كه در آن توليد ميان عوامل توليد (كار، زمين ، سرمايه) برحسب توليد گري نهايي آنها توزيع مي‌شود و در نتيجه، نظامي‌ست عادلانه. اين نظريه، مالكيت خصوصي وسايل توليد را مشروع و منبع توليدگر درآمد مي‌داند، برخلاف ماركسيستها كه كار را تنها منبع ارزش مي‌شمارند؛ و در نتيجه، سود سرمايه را برداشت نامشروع از توليد، به زبان جامعه و به نفع طبقه‌ي سرمايه‌دار مي‌دانند.

سرمايه‌داري، چنانكه از كاربرد كلمه برمي‌آيد، اغلب به معناي نظامي‌ست كه در آن مالكان سرمايه‌هاي بزرگ وجود دارند و واحدهاي بزرگ توليدي و سرمايه‌اي (مانند بانكها) به آنان تعلق دارد. بنابراين، جامعه‌يي را كه در آن عمده‌ي صنايع در دست توليد كنندگان كوچك باشد- كه ماركس آنان را خرده‌بورژوازي مي‌نامد و از بورژوازي جدا مي‌كند – بدشواري مي‌توان «سرمايه‌داري» ناميد.

سرمايه‌داري، به عنوان ايدئولوژي، پشتيبان نابرابريهاي درآمد و ثروت است، و اين نابرابري را ناشي از مقدار كمكي مي‌داند كه افراد با صرف انرژي و منابع خود (كار، زمين، سرمايه) به جريان توليد مي‌كنند و به همان نسبت از آن بهره‌مند مي‌شوند. سرمايه‌داري، هوادار ليبراليسم اقتصادي‌ست و بازار آزاد اقتصادي را كه در آن همه‌ي توليد كنندگان و مصرف‌كنندگان آزادانه و با امكان انتخاب با هم روبرو شوند، شرط لازم نمايان شدن توانمنديهاي توليدي و پيشرفت اقتصادي مي‌داند.

دورانهاي تكامل سرمايه‌داري را اغلب به سه بخش كرده‌اند: رشد سرمايه‌داري با رشد بازرگاني آغاز مي‌شود كه در آن سرمايه‌داران بزرگ بر جريان داد و ستد مسلط مي‌شوند. با انقلاب صنعتي مرحله‌ي سرمايه‌داري صنعتي آغاز مي‌شود. در اين دوره مالكان كارخانه‌هاي بزرگ، كانها و ديگر بنگاههاي اقتصادي بر جريان توليد مسلطند. سرانجام، مرحله‌ي سرمايه‌داري مالي فرا مي‌رسد. در اين دوره تسلط اقتصادي رفته – رفته به دست بانكداران و پولداران و پولداران بزرگ مي‌افتد و اينان با پول خود بر مؤسسه‌هاي صنعتي مسلط مي‌شوند. در اين دوره سرمايه‌‌گذاران از مديريت روزانه‌ي واحدهاي صنعتي فارغ مي‌شوند و فقط بر آنها نظارت مي‌كنند و با قدرت مالي خود از آنها سود مي‌برند. اما هيچكدام از اين مراحل انحصاري نيست، به اين معنا كه با پيدايش مرحله‌ي پسين مرحله‌ي پيشين بكل از ميان نمي‌رود. گاهي از مرحله‌ي چهارمي نيز ياد مي‌شود و آن «سرمايه‌داري دولتي» است. لنين سرمايه‌داري دولتي را مرحله‌اي تعريف مي‌كند كه در آن دولت اداره و بهره‌گيري از وسايل توليد را به نفع طبقه‌اي كه مهار دولت را در دست دارد، انجام مي‌دهد. اما اصطلاح «سرمايه‌داري دولتي» براي هر نوع سيستم اقتصاد دولتي نيز به كار مي‌رود؛ و گاه به معناي انتقادآميز براي نظام اقتصاد كشورهاي كمونيست به كار مي‌رود؛ بدين معنا كه در آنها «سرمايه داري دولتي» و بهره‌كشي بوروكراسي جانشين سرمايه‌داري خصوصي شده است.

به نظر آن دسته از اقتصاددانان غيرسوسياليست كه عنوان سرمايه‌داري را مي‌پذيرند، سرمايه‌داري سيستمي است بر اساس مالكيت و سرمايه‌گذاري خصوصي و چنين سيستمي، اگر آزادانه و با كمترين دخالت كار كند، توليد را به بيشترين حد مي‌رساند و منابع كمياب و فعاليتها را به منطقيترين شكل ميان شاخه‌هاي مختلف توليد توزيع مي‌كند. سوسياليستها و بخصوص ماركسيستها، علاوه بر رد مشروعيت آن بخش از توليد كه به مالكان خصوصي مي‌رسد، چه بسا منكر آنند كه بدون توليد و توزيع برنامه‌اي «توزيع منطقي» بتواند وجود داشته باشد. به نظر آنان، پول آدم فقير و پول آدم غني در بازار يك قدرت خريد دارد، اما هر چه مقدار پولي كه كسي دارد بيشتر شود، «فايده‌‌ي نهايي» پول كمتر مي‌شود، و هرچه توزيع نابرابرتر باشد از ارزش كلي پول كاسته مي‌شود؛ يعني، هرچه ارزش نهايي پول، به علت فراواني آن در دست گروهي اندك‌شمار كمتر شود، بيشتر صرف خريدهايي مي‌شود كه ارزش حقيقي كمتري دارند. بنابراين، اين جريان هم غيرمنطقي است هم بيدادگرانه. اينگونه توزيع، موجب ترجيح مصارف لوكس بر مصارف كمابيش ضروري مي‌شود، و بدينگونه بنياد اقتصاد را خراب مي‌كند. زيرا اقتصاد بايد براي برآوردن بيشترين نيازهاي ضروري به كار رود، نه آنكه سازمان توليد را با بنياد موجود قدرت خريد سازش دهد. هواداران معمولاً پاسخ مي‌دهند كه لازمه‌ي حداكثر توليد وجود انگيزه‌هاي بزرگ براي سرمايه‌داران است كه با تركيب عوامل توليد و به كار انداختن سرمايه‌ي خود خطر مي‌كنند، و توزيع برابر درآمدها موجب كاهش بازده كلي مي‌شود. سوسياليستها، از سوي ديگر، چنين پاسخ مي‌گويند كه رسيدن به بالاترين حد توليد، تنها سنجه‌ي تعيين شايستگي يك سيستم اقتصاد نيست، بلكه عدالت و سير به سوي برابري در توزيع نيز همانقدر اهميت دارد.

 

منابع:

1. کتاب دانشنامه سیاسی، نوشته داریوش آشوری، تهران، انتشارات مروارید.
 

    7451 بازديد     0 امتياز     149 مطلب
◄ عناوين به ترتيب ◄ تاريخ
   
 


←  مصرف گرايي و سرمايه سالاری جديد / نويسنده:  آر. کرانک
49 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  نگراني هاي عاليجناب مارکس / نويسنده:  برنارد امبرشت
88 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  پس از سرمايه سالاري / نويسنده:  جف مولگان
104 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  فروپاشی آرمانشهر لیبرال- دموکراسی / نويسنده:  اسلاوي ژيژك
144 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  مسیونرهای اقتصادی دنیای سرمایه‎داری  / نويسنده:  مهدي مذهبي
33 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  ظهور کاپیالیسم بی نیاز از دموکراسی / نام گفت و گو شونده:  اسلاوي ژيژك
46 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  سقوط اسطوره نظام سرمایه داری / نويسنده:  ساسان داراب
77 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  نگراني هاي عاليجناب مارکس / نويسنده:  برنارد امبرشت
50 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  نقد کارل پولاني بر ليبراليسم اقتصادي / نويسنده:  گلناز مقدم فر
172 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  پس از سرمايه سالاري / نويسنده:  جف مولگان
132 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  مصرف گرايي و نو سرمايه داري / نويسنده:  آر. کرانک
266 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  سرمایه داری در شکم مـایکل جکسون / نويسنده:  قاسم زائري
363 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  بازگشت كپونيسم به آمريكا / نويسنده:  امانوئلا گرينبرگ
74 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  آيا به پايان سرمايه داري رسيده ايم؟ / نويسنده:  دانيل هنينگر
71 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  بازارهاي آزاد و نظام ارباب و رعيتي / نويسنده:  تام‌ هارتمن
73 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  بازي‌هاي کامپيوتري و سرمايه‌سالاري / نويسنده:  راب ويکي
59 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  حکومت سرمايه 
64 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  آنچه آدام اسميت گفت و آنچه نگفت / نويسنده:  آمارتيا سن
149 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  سرمايه دارى فقير / نويسنده:  ابراهيم فياض
146 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  آقای صنعت 
204 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  چه کسانی معمار سقوط اقتصادی هستند؟ / نويسنده:  مايكل چاسودفسكي
378 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  برای نان 
237 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  نقد و بررسی كتاب «سرمايه»‌ي ماركس 
212 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  آمريكا و تفكر سرمايه داري در حال فروپاشي است / نويسنده:  فرانسيس فوكوياما
266 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  محاق محتوم تغيير / نويسنده:  سجاد نوروزى
129 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  انقلاب و سرمایه داری(2) / نويسنده:  يورگن هابرماس
354 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  انقلاب و سرمایه داری(1) / نويسنده:  يورگن هابرماس
355 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  یهودیان، راز سرمایه داری مدرن / نويسنده:  رضا كريمى
335 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  سازمان تجارت جهانى در خدمت سرمايه دارى / مترجم:  اسد شكورپور
211 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  خاطره حال حاضر / نام گفت و گو شونده:  پائولو ویرنو
134 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

اين آرشيو هم اکنون داراي 149 مطلب در 5 صفحه مي باشد.

►  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  ◄

   
 

  درباره ي ما   |   تماس با ما   |   عضويت در سايت   |   ورود اعضا   |   تبليغات در سايت    |   ارسال مطلب